Najważniejsze
- •Ministerstwo Zdrowia zapowiada utworzenie państwowego funduszu dla organizacji pacjenckich, zasilanego z obowiązkowych wpłat koncernów farmaceutycznych.
- •Nowy model wyeliminuje bezpośrednie finansowanie fundacji przez firmy farmaceutyczne, zastępując je centralnymi państwowymi konkursami grantowymi.
- •Z około 5,3 tysiąca organizacji zdrowotnych w Polsce jedynie kilkadziesiąt bierze czynny udział w procedurach refundacyjnych.
- •Przedstawiciele NGO popierają reformę, podkreślając, że stałe wsparcie z budżetu pozwoli na profesjonalizację oraz stabilność finansową podmiotów.
Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało utworzenie funduszu dla organizacji pacjenckich zasilanego z wpłat firm farmaceutycznych. Środki będą rozdzielane w ramach państwowych konkursów grantowych.
Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało utworzenie państwowego funduszu dla organizacji pacjenckich, zasilanego z obowiązkowych wpłat firm farmaceutycznych. Plan uregulowania statusu prawnego i finansowego tych podmiotów przedstawi 9 września 2026 roku podczas Forum Ochrony Zdrowia w Karpaczu dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji MZ Mateusz Oczkowski.
Państwowe konkursy grantowe i przejrzystość finansowa
Nowy projekt zakłada wprowadzenie wymogu pełnej przejrzystości finansowej dla wszystkich organizacji pozarządowych biorących udział w procedurach refundacyjnych. Środki wpłacane przez branżę farmaceutyczną trafią do centralnego budżetu, a o ich przyznaniu konkretnym podmiotom zadecydują państwowe konkursy grantowe. Resort zdrowia dąży w ten sposób do przekształcenia fundacji z grup nacisku w merytorycznych partnerów w dyskusji o ścieżkach leczenia.
Przedstawiciele organizacji pozarządowych popierają kierunek zmian, wskazując na potrzebę stabilności finansowej. Prezes Fundacji EuropaColon Polska Iga Rawicka zaznacza, że dla funkcjonowania sektora kluczowa pozostaje przejrzystość procedur sprawozdawczych. Z kolei prezes Fundacji OnkoCafe – Razem Lepiej Anna Kupiecka wskazuje, że stałe wsparcie z budżetu umożliwi profesjonalizację podmiotów, które dotychczas nie mogły pokryć kosztów utrzymania siedzib ani zatrudnienia stałych pracowników.
Z danych Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej wynika, że w Polsce działa około 5,3 tys. podmiotów w obszarze ochrony zdrowia. Według szacunków branżowych w samych procedurach refundacyjnych realny udział bierze jedynie kilkadziesiąt z nich.
Koniec z bezpośrednim wsparciem od koncernów
Zgodnie z ustawą refundacyjną z 2011 roku organizacje pacjenckie nie stanowią formalnej strony postępowań, lecz składają opinie do Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Brak systemowego wsparcia ze strony państwa uzależnił wiele fundacji od prywatnych grantów. Trzynaście lat temu branża farmaceutyczna podjęła próbę samoregulacji w postaci Kodeksu Przejrzystości Infarmy, publikując dane o wsparciu dla organizacji pozarządowych. Proponowana obecnie reforma całkowicie odbiera koncernom możliwość bezpośredniego przekazywania środków fundacjom.
Oficjalne szczegóły nowej Polityki Lekowej Państwa zostaną ogłoszone w Karpaczu. Ministerstwo Zdrowia nie ujawniło dotąd planowanych kwot, wzoru wyliczania wpłat od producentów leków ani szczegółowych kryteriów oceny wniosków konkursowych.
Planowany mechanizm działania Funduszu dla Organizacji Pacjenckich
Porównanie modeli finansowania organizacji pacjenckich
Dotychczasowy model (Granty bezpośrednie)
Nowy model MZ (Fundusz Państwowy)
Sektor organizacji pacjenckich w Polsce a udział w procedurach refundacyjnych
| Wskaźnik / Cecha | Wartość szacunkowa | Źródło danych |
|---|---|---|
| Łączna liczba podmiotów w obszarze ochrony zdrowia | ok. 5 300 | Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej |
| Liczba NGO realnie biorących udział w procedurach refundacyjnych | Kilkadziesiąt | Szacunki branżowe |
| Czas od wprowadzenia samoregulacji (Kodeks Przejrzystości Infarmy) | 13 lat | Dane branżowe |
Opracowanie własne na podstawie danych IPPiEZ oraz wypowiedzi przedstawicieli resortu zdrowia.
Organizacja pacjentów ukierunkowana na profilaktykę
Słownik pojęć
- AOTMiT
- Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji – państwowa instytucja oceniająca m.in. leki i ich skuteczność na potrzeby decyzji refundacyjnych w Polsce.
- Refundacja leków
- Procedura, w ramach której państwo dopłaca do zakupu leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia lub wyrobów medycznych dla pacjentów.
- Kodeks Przejrzystości Infarmy
- Samoregulation przyjmowane przez stowarzyszone firmy farmaceutyczne, mające na celu ujawnianie świadczeń i wsparcia finansowego przekazywanego organizacjom pacjenckim oraz medycznym.
- Polityka Lekowa Państwa
- Dokument rządowy określający priorytety, zasady oraz cele strategiczne państwa w zakresie gospodarki lekowej i zapewnienia dostępu do terapii.
