Najważniejsze
- •Osoby mówiące w więcej niż jednym języku miały mózgi wyglądające młodziej niż jednojęzyczne — nawet o 6–13 lat.
- •Im więcej języków ktoś znał, tym większa była różnica: dla dwóch języków około 6 lat, dla trzech około 7 lat, a dla czterech około 13 lat.
- •Badanie oparto na magnetoencefalografii i modelu „zegara starzenia mózgu” wspieranego przez sztuczną inteligencję.
- •Autorzy podkreślają, że wielojęzyczność jest związana z wolniejszym starzeniem mózgu, ale nie dowodzi jeszcze bezpośredniej przyczyny.
- •Znaczenie mogą mieć także biegłość językowa, wiek rozpoczęcia nauki drugiego języka, styl życia i aktywność społeczna.
Badania zaprezentowane 6 lipca na FENS Forum 2026 w Barcelonie sugerują, że osoby posługujące się kilkoma językami mają mózgi wyglądające młodziej.
Badania zaprezentowane 6 lipca 2026 roku podczas FENS Forum w Barcelonie wykazały, że osoby posługujące się więcej niż jednym językiem mają mózgi wyglądające młodziej niż osoby mówiące tylko w jednym języku. Zespół dr Lucii Amoruso z Basque Center on Cognition, Brain and Language przedstawił wyniki, które sugerują, że nauka kolejnego języka może spowalniać starzenie się mózgu.
Naukowcy przeanalizowali grupę 728 osób, na podstawie której stworzyli tzw. zegar starzenia mózgu. Do badania wykorzystali magnetoencefalografię, czyli metodę rejestrującą aktywność mózgu za pomocą bardzo słabych pól magnetycznych. Następnie sztuczna inteligencja pomogła określić, jak powinna wyglądać typowa łączność w mózgu w danym wieku. Tę miarę zastosowano potem wobec kolejnej grupy 144 osób z Kraju Basków w Hiszpanii, posługujących się od jednego do czterech języków, w tym hiszpańskim, baskijskim, francuskim i angielskim.
Porównanie wieku biologicznego i wieku mózgu przyniosło wyraźne różnice. Osoby mówiące w dwóch językach miały mózgi wyglądające średnio o około 6 lat młodziej niż osoby jednojęzyczne. W przypadku trzech języków różnica wynosiła około 7 lat, a przy czterech językach — około 13 lat. Amoruso zaznaczyła, że nie chodzi wyłącznie o samą liczbę języków. Jej zdaniem znaczenie ma także poziom biegłości i to, jak wcześnie ktoś zaczął uczyć się drugiego języka.
Badacze uwzględnili w analizie wiek, płeć i wykształcenie uczestników, ale nie mogli wykluczyć wpływu innych czynników. Wśród nich wymienili styl życia i aktywność społeczną, które również mogą oddziaływać na zdrowie mózgu. Dlatego wyniki pokazują związek między wielojęzycznością a wolniejszym starzeniem się mózgu, ale nie dowodzą jeszcze, że sam język jest jedyną przyczyną tej różnicy.
Wcześniejsze obserwacje sugerowały już, że w krajach i regionach, gdzie wiele osób mówi kilkoma językami, starzenie przebiega wolniej. Nowe badanie poszło jednak krok dalej, bo oceniło „wiek mózgu” na poziomie indywidualnym, a nie tylko populacyjnym. To ważne, bo wielojęzyczność jest częsta m.in. w Hiszpanii i Belgii, gdzie codzienne używanie więcej niż jednego języka jest elementem życia społecznego.
Autorzy badania planują teraz sprawdzić podobne zależności u osób z chorobami neurodegeneracyjnymi, w tym z chorobą Alzheimera. Jeśli wyniki się potwierdzą, mogą mieć znaczenie dla edukacji językowej i dla podejścia do profilaktyki zdrowia mózgu w starszym wieku.
Jak badacze oceniali wiek mózgu
Na podstawie badania zaprezentowanego podczas FENS Forum 2026 w Barcelonie.
Jak liczba języków wiązała się z wiekiem mózgu
| Liczba języków | Różnica względem osób jednojęzycznych | Interpretacja |
|---|---|---|
| 2 | około 6 lat młodszy mózg | mniejszy wiek mózgu niż u jednojęzycznych |
| 3 | około 7 lat młodszy mózg | większa różnica niż przy dwóch językach |
| 4 | około 13 lat młodszy mózg | największa zaobserwowana różnica w badaniu |
Na podstawie badania zaprezentowanego podczas FENS Forum 2026 w Barcelonie, opisanego w artykule i materiale źródłowym The Guardian.
Słownik pojęć
- Wielojęzyczność
- Posługiwanie się więcej niż jednym językiem w codziennym życiu.
- Magnetoencefalografia (MEG)
- Badanie, które rejestruje aktywność mózgu na podstawie bardzo słabych pól magnetycznych.
- Zegar starzenia mózgu
- Model szacujący, na ile 'stary' biologicznie wydaje się mózg na podstawie danych neuroobrazowych.
- Łączność mózgowa
- Sposób, w jaki różne obszary mózgu komunikują się ze sobą.
- Biegłość językowa
- Poziom znajomości i swobodnego używania danego języka.
- Choroby neurodegeneracyjne
- Choroby, w których dochodzi do postępującego uszkadzania i zaniku komórek nerwowych, np. choroba Alzheimera.
