Mniej promieniowania, lepsze dopasowanie? Jest nowy trop dla mammografii

Naukowcy z King Abdullah University of Science and Technology (KAUST) w Arabii Saudyjskiej poinformowali pod koniec maja 2026 r. o opracowaniu elastycznego szklanego scyntylatora do obrazowania rentgenowskiego. Zespół podaje, że materiał ma umożliwiać uzyskiwanie obrazów o wysokiej rozdzielczości przy niższym natężeniu lub dawce promieniowania.

Wyniki badania opisano w publikacji w „ACS Energy Letters”. W materiałach dotyczących pracy pojawiają się nazwiska Osmana Bakra, Mehmeta Bayindira i Bashira Hasanova. W części relacji Hasanov jest wskazywany jako pierwszy autor, Bakr jako autor korespondencyjny lub współautor, a Bayindir jako współautor. Scyntylator to warstwa, która zamienia promieniowanie rentgenowskie na światło widzialne. Im sprawniej zachodzi ta konwersja, tym wyraźniejszy może być obraz cyfrowy i tym mniejsza dawka promieniowania może wystarczyć do jego uzyskania.

Nowy materiał i jego właściwości

Nowy materiał ma postać szkła z nanoklastrami miedzi, jodu i organicznego ligandu. Według opisu badania po podgrzaniu do 42 st. C materiał staje się giętki i można go formować w zakrzywione kształty. Zespół zaprezentował demonstracyjne obrazy RTG karty microSD i owada, a także ogona ryby obrazowanego w wodzie. Autorzy określają materiał jako „szkło kwantowe” i wskazują, że ma on łączyć plastyczność tworzywa z wydajnością obrazowania kojarzoną ze sztywnymi kryształami.

Potencjał dla mammografii, ale bez danych klinicznych

Badacze i materiały prasowe wiążą to rozwiązanie z potencjalnymi przyszłymi zastosowaniami w mammografii. Chodzi o możliwość budowy zakrzywionych detektorów, które lepiej dopasowują się do anatomii niż płaskie panele. W dostępnych materiałach nie ma jednak danych z badań z udziałem ludzi ani informacji o gotowym urządzeniu medycznym. Nie podano też kluczowych parametrów: o ile dokładnie spada dawka promieniowania, jaka jest uzyskana rozdzielczość oraz jak materiał wypada na tle stosowanych dziś scyntylatorów.

Badanie dotyczy nowego materiału do detekcji promieniowania X, a nie gotowego aparatu medycznego. W mammografii i innych systemach RTG od lat trwają poszukiwania materiałów, które poprawią jakość obrazu przy niższej dawce, jednak od publikacji materiałoznawczej do wdrożenia klinicznego droga zwykle jest długa. Obejmuje ona dalsze testy laboratoryjne, budowę prototypów, porównania z obecnie stosowanymi rozwiązaniami oraz certyfikację.

Kolejnym krokiem będzie niezależna ocena wyników, sprawdzenie trwałości i kosztów produkcji materiału oraz możliwości jego integracji z istniejącą aparaturą. Na razie nie podano terminu ewentualnego wdrożenia takiego rozwiązania do praktyki medycznej.