Najważniejsze
- •66-letni Tim Andrews żył przez rekordowe 271 dni z genetycznie zmodyfikowaną nerką świnia rasy Yucatán.
- •Organ przygotowany przez firmę eGenesis posiadał aż 69 modyfikacji genetycznych, mających zapobiec odrzuceniu i infekcjom.
- •Usunięcie świńskiego narządu z powodu powikłań nie wywołało nadwrażliwości – pacjent przeszedł później udany przeszczep ludzkiej nerki.
- •Wynik ten otwiera drogę do stosowania ksenotransplantacji jako bezpiecznej terapii pomostowej dla pacjentów oczekujących na dawcę ludzkiego.
66-letni Tim Andrews żył przez 271 dni z genetycznie zmodyfikowaną świńską nerką, po czym przeszedł pomyślną transplantację narządu od ludzkiego dawcy. Operację wykonano w bostońskim szpitalu Mass General Brigham.
Amerykański pacjent, 66-letni Tim Andrews, przeżył 271 dni z genetycznie zmodyfikowaną świńską nerką, którą wszczepiono mu 25 stycznia 2025 roku w szpitalu Mass General Brigham w Bostonie. Gdy u pacjenta wystąpiły powikłania, narząd usunięto, a mężczyzna otrzymał nerkę od ludzkiego dawcy. Wyniki badań opisujące ten najdłuższy w historii przypadek ksenotransplantacji opublikowano na łamach czasopisma „The Lancet”.
Inżynieria genetyczna w służbie transplantologii
Mężczyzna zmagał się ze schyłkową niewydolnością nerek w przebiegu cukrzycy typu 2. Dawcą narządu była miniaturowa świnia rasy Yucatán, zmodyfikowana genetycznie przez firmę eGenesis. Badacze wprowadzili 69 modyfikacji w genomie zwierzęcia – usunęli świńskie antygeny, zdezaktywowali retrowirusy PERV oraz wstawili ludzkie geny chroniące przed zakrzepicą i stanem zapalnym. Zmodyfikowana nerka podjęła pracę natychmiast po zabiegu, produkując w pierwszym tygodniu od 4 do 5 litrów moczu na dobę.
W szóstym miesiącu po operacji u pacjenta rozwinęła się ciężka infekcja bakteria. Zespół medyczny pod kierunkiem dr. Leonardo Rielli musiał zredukować dawki leków immunosupresyjnych. Zmniejszenie ochrony immunologicznej doprowadziło do zapalenia naczyń krwionośnych, zakrzepicy oraz postępującej niewydolności narządu. W październiku 2025 roku lekarze zdecydowali o eksplantacji świńskiej nerki. Przez kolejne 82 dni Andrews był ponownie dializowany, a w styczniu 2026 roku pomyślnie przeszedł transplantację nerki od ludzkiego dawcy.
Ksenotransplantacja jako terapia pomostowa
Siedem miesięcy po ostatniej operacji ludzki narząd funkcjonuje prawidłowo. Badania wykazały, że wcześniejsza ekspozycja na świńską tkankę nie wywołała nadwrażliwości immunologicznej, która mogłaby uniemożliwić przyjęcie późniejszego przeszczepu od człowieka. Zabieg przeprowadzono w ramach procedury eksperymentalnej ze względu na znaczny niedobór narządów w Stanach Zjednoczonych. Na nerkę czeka tam około 100 tysięcy pacjentów, podczas gdy rocznie wykonuje się jedynie 25 tysięcy takich transplantacji.
Wynik 271 dni jest ponad czterokrotnie dłuższy niż w poprzednich próbach ksenotransplantacji u ludzi, które kończyły się niepowodzeniem najpóźniej po dwóch miesiącach. Przypadek Tima Andrewsa dostarcza pierwszych dowodów klinicznych na to, że narządy zwierzęce mogą służyć jako bezpieczna terapia pomostowa dla osób oczekujących na ludzkiego dawcę. Przedstawiciele ośrodka planują wykorzystać zgromadzone dane do przygotowania wniosku o zgodę na formalne badania kliniczne.
Porównanie ksenotransplantacji i tradycyjnego przeszczepu ludzkiego
Ksenotransplantacja (nerka świnia)
Allotransplantacja (nerka ludzka)
Porównanie statystyk transplantacji i ksenotransplantacji nerek
| Wskaźnik / Parametr | Wartość | Kontekst |
|---|---|---|
| Rekordowy czas funkcjonowania ksenotransplantatu | 271 dni | Wynik Tima Andrewsa (poprzednie próby: max 60 dni) |
| Liczba modyfikacji genetycznych dawcy (eGenesis) | 69 edycji | Usunięcie antygenów, PERV i dodanie genów ludzkich |
| Produkcja moczu w 1. tygodniu po zabiegu | 4–5 litrów / dobę | Natychmiastowe podjęcie pracy przez świńską nerkę |
| Oczekujący na nerkę w USA | ~100 000 pacjentów | Roczny niedobór organów do przeszczepu |
| Liczba transplantacji nerek w USA rocznie | ~25 000 zabiegów | Tylko 25% oczekujących otrzymuje organ |
Mass General Brigham / The Lancet
Przebieg leczenia Tima Andrewsa
Dane na podstawie publikacji w czasopiśmie „The Lancet”
Słownik pojęć
- Ksenotransplantacja
- Przeszczepienie tkanki lub narządu między osobnikami należącymi do różnych gatunków (np. ze świni na człowieka).
- Immunosupresja
- Leczenie obniżające aktywność układu odpornościowego pacjenta, zapobiegające odrzuceniu przeszczepionego narządu.
- Schyłkowa niewydolność nerek
- Choroba, w której nerki trwale uszkodzone nie są w stanie efektywnie filtrować krwi z toksyn i produktów przemiany materii.
- Retrowirusy PERV
- Porcine Endogenous Retroviruses – retrowirusy obecne w genomie świń, usuwane metodami inżynierii genetycznej przed przeszczepem u ludzi.
- Eksplantacja
- Chirurgiczne usunięcie wcześniej przeszczepionego narządu z organizmu biorcy.
- Dializa
- Metoda leczenia zastępczego nerek, polegająca na oczyszczaniu krwi ze szkodliwych produktów przemiany materii za pomocą aparatury medycznej.
