Lekarze urzędowi ds. zgonów będą zatrudniani na umowy cywilnoprawne

Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że lekarze urzędowi do spraw zgonów, których powołanie zakładają nowe przepisy, będą zatrudniani przez wojewodów na podstawie umów cywilnoprawnych. W 2026 roku ich stawka za stwierdzenie zgonu wyniesie 1236,6 zł. Decyzja ta zapadła w trakcie konsultacji społecznych dotyczących projektu nowelizacji ustawy o działalności leczniczej jako odpowiedź na uwagi zgłoszone przez Ministerstwo Finansów.

Finansowanie i organizacja pracy lekarzy urzędowych

Zgodnie z projektem nowelizacji, oprócz stawki za stwierdzenie zgonu i wystawienie karty zgonu, lekarze otrzymają 824,4 zł, jeśli dokument ten nie zostanie wystawiony. Za każdą godzinę gotowości pod telefonem lekarzowi urzędowemu będzie przysługiwać stawka w wysokości 50 zł. Projekt zakłada, że wynagrodzenia tych medyków zostaną powiązane z kwotą bazową członków korpusu służby cywilnej. Urzędnicy resortu zdrowia wskazali, że wybór umów cywilnoprawnych zamiast umów o pracę wyklucza te wydatki spod działania ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej.

Z Oceny Skutków Regulacji wynika, że system ma obsługiwać szacunkowo 20 tysięcy wezwań rocznie. Około 12 tysięcy z nich będzie dotyczyć zgonów poza placówką medyczną i miejscem zamieszkania. Całkowity roczny koszt funkcjonowania systemu po stronie budżetów wojewodów wyniesie około 36,4 miliona złotych. Z tej kwoty 24 miliony złotych trafią na wynagrodzenia za stwierdzenie zgonów, 9,2 miliona złotych pokryje koszty gotowości lekarzy, 346 tysięcy złotych zostanie przeznaczone na badania pośmiertne na zlecenie, a 2,9 miliona złotych pokryje koszty funkcjonowania urzędów wojewódzkich. Aby zrealizować te zadania, projekt przewiduje zapewnienie gotowości co najmniej dwóch lekarzy urzędowych na dobę w każdym z 16 województw. Lekarz urzędowy zastąpi w projekcie dotychczas proponowaną instytucję koronera. Będzie go wzywał koordynator ratownictwa medycznego na wniosek osoby stwierdzającej zgon.

Problemy dotychczasowego systemu i obawy środowiska medycznego

Obecnie stwierdzanie zgonów poza szpitalami reguluje przestarzała ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych z 1959 roku. Zgodnie z jej przepisami obowiązek ten spoczywa na lekarzu leczącym w ostatniej chorobie. W praktyce uniemożliwia to szybkie działanie w przypadku zgonów w miejscach publicznych. Lekarze podstawowej opieki zdrowotnej nie muszą wyjeżdżać do zgonów na ulicy, a ratownicy medyczni nie mają uprawnień do wystawiania kart zgonu. Prowadzi to do wielogodzinnego blokowania zespołów ratownictwa medycznego oraz policji na miejscu zdarzenia. Szacuje się, że wezwania lekarzy urzędowych będą dotyczyć od 4,5 do 5 procent wszystkich zgonów rejestrowanych rocznie w Polsce.

Projekt budzi jednak spore wątpliwości logistyczne i finansowe. Stawka 50 zł brutto za godzinę gotowości przy konieczności całodobowego dyżuru dwóch lekarzy w 16 województwach generuje w skali roku koszt ponad 14 milionów złotych. Tymczasem w budżecie zarezerwowano na ten cel jedynie 9,2 miliona złotych. Ponadto zakontraktowanie zaledwie dwóch medyków na całe województwo może uniemożliwić szybki dojazd na miejsce zdarzenia w rozległych regionach. Naczelna Rada Lekarska oraz Porozumienie Pracodawców Ochrony Zdrowia już wyraziły sprzeciw wobec nowej koncepcji. Niestabilna forma zatrudnienia oraz wysoka odpowiedzialność karna lekarzy mogą znacznie utrudnić rekrutację chętnych do pełnienia tych funkcji.