Lekarze krytykują projekt Powiatowych Centrów Zdrowia. Obawy o kadry i zakres świadczeń

Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt Powiatowych Centrów Zdrowia, które mają działać w powiatach bez szpitala. 31 sierpnia 2026 r. lekarze, NFZ i organizacje branżowe ostrzegli, że planowany zakres świadczeń oraz wymagania kadrowe mogą okazać się niewykonalne i ściągnąć specjalistów z już działających placówek.

Zakres świadczeń budzi największe zastrzeżenia

Zgodnie z założeniami resortu PCZ mają uzupełniać system ochrony zdrowia tam, gdzie do najbliższego podmiotu udzielającego świadczeń w trybie nagłym jest dalej niż 30 km. W obecnym kształcie sieć ma obejmować osiem powiatów, a docelowo 32 samorządy. Centra mają zapewniać podstawową pomoc w stanach nagłych, w tym drobne zabiegi chirurgiczne niewymagające znieczulenia ogólnego, konsultację lekarza specjalisty, poradę pielęgniarską i kilkugodzinną obserwację pacjenta. Jeśli będzie to potrzebne, placówka ma też organizować transport do szpitala.

Najwięcej zastrzeżeń budzi jednak katalog świadczeń. NFZ wskazał, że część procedur wpisanych do projektu nie dotyczy stanów nagłych. Fundusz wymienił m.in. krioterapię i laseroterapię zmian powierzchownych oraz biopsję tkanek miękkich. Zwrócił też uwagę, że usuwanie szwów czy gipsu ma charakter planowy i jest zwykle realizowane w poradniach. Podobne uwagi zgłosiła Naczelna Rada Lekarska, która oceniła, że część procedur z załącznika wykonuje się zazwyczaj w warunkach szpitalnych albo w znieczuleniu ogólnym.

Krytycznie wypowiedział się także konsultant krajowy w dziedzinie pediatrii, Jarosław Peregud-Pogorzelski. Uznał wykaz świadczeń za zbyt szeroki i zaproponował usunięcie 34 pozycji, z których większość dotyczy badań obrazowych. W jego ocenie Powiatowe Centra Zdrowia nie powinny udzielać świadczeń specjalistycznych, ponieważ nie będą miały do tego odpowiedniej kadry.

Spór o kadrę i organizację pracy

Zastrzeżenia dotyczą również obsady placówek. Konsultant krajowy w dziedzinie kardiologii, Waldemar Banasiak, ostrzegł przed ryzykiem drenażu specjalistów z oddziałów szpitalnych i przed tworzeniem wymogów stałej obsady, których nie da się spełnić. Obaj konsultanci oraz NRL zwracają uwagę, że projekt dopuszcza lekarzy w trakcie specjalizacji, choć część procedur wymaga bardziej zaawansowanych kompetencji. NFZ wskazał też, że w katalogu znalazły się świadczenia z zakresu okulistyki, otorynolaryngologii czy ortopedii, mimo że w wymaganiach kadrowych nie przewidziano lekarzy tych specjalności.

Projekt PCZ ma wypełnić lukę w miejscach oddalonych od szpitala, ale właśnie dlatego budzi spór o granice między poradnią, izbą przyjęć i szpitalnym trybem leczenia. W konsultacjach środowisko medyczne apeluje o ponowne przeanalizowanie katalogu świadczeń, wymogów kadrowych i wyposażenia. Resort nie przedstawił jeszcze pełnej odpowiedzi na te uwagi ani nie podał harmonogramu wdrożenia.

Organizacja pacjentów ukierunkowana na profilaktykę