Najważniejsze
- •Google zablokowało na platformie YouTube sieć kanałów medycznych AI, które generowały miliony wyświetleń przy użyciu fałszywych wizerunków lekarzy.
- •Śledztwo BBC wykazało, że starsi odbiorcy wierzyli sztucznej inteligencji, rezygnując z tradycyjnego leczenia i zastępując leki domowymi sposobami.
- •Proceder opierał się na modelu „kanałów bez twarzy”, generujących zyski ze sprzedaży e-booków i suplementów diety.
- •Unijny AI Act oraz przepisy karne mają przeciwdziałać takim nadużyciom poprzez nakaz znakowania deepfake'ów i kary za oszustwo.
Pod koniec sierpnia 2026 roku Google usunął z YouTube sieć kanałów z ponad 41 milionami wyświetleń, na których wirtualni lekarze wygenerowani przez sztuczną inteligencję udzielali porad medycznych.
Pod koniec sierpnia 2026 roku Google zablokował na YouTube grupę kanałów generujących łącznie około 41 milionów wyświetleń. Decyzja zapadła po zgłoszeniu redakcji BBC News Brasil. Dziennikarze ujawnili, że twórcy wykorzystywali wizerunki lekarzy wygenerowane przez sztuczną inteligencję do udzielania niezweryfikowanych porad medycznych i reklamowania produktów. Analiza około 27 tysięcy komentarzy pod filmami wykazała, że starsi odbiorcy stosowali się do rad fałszywych medyków. Pacjenci deklarowali m.in. zastępowanie omeprazolu batatami lub rezygnację z wizyt lekarskich nawet na trzy lata.
Raport brazylijskiej organizacji non-profit CTRL+Z zidentyfikował 29 portugalskojęzycznych kanałów stosujących te praktyki. Łącznie wygenerowały one co najmniej 70 milionów wyświetleń. Bezprawnie wykorzystywano na nich również wizerunki prawdziwych medyków. Doktor Hélio Brasileiro zgłosił sprawę policji w São Paulo, gdy odkrył, że jego twarz wygenerowana przez AI pojawiła się na co najmniej pięciu kanałach. W rozmowie z BBC lekarz ostrzegł, że próby zarabiania w ten sposób mogą doprowadzić do tragedii i przynieść śmiertelną szkodę starszym osobom.
Biznes oparty na medycznym deepfake'u
Dziennikarze ustalili, że w sieci działa co najmniej 50 kanałów instruktażowych, które uczą, jak tworzyć medyczne awatary AI. Oferują one poradniki w co najmniej dziewięciu językach, w tym po polsku, angielsku, niemiecku, hiszpańsku i hindi. Jeden z brazylijskich autorów takich instruktaży, Jef Coimbra, deklarował w swoich filmach, że miesięczne zyski z prowadzenia medycznych kanałów AI sięgają 30 tysięcy reali (około 5816 dolarów). Tymczasem regulamin YouTube wyraźnie zabrania publikacji dezinformacji medycznej, która niesie ryzyko poważnych szkód w świecie rzeczywistym.
Opisywany proceder to element modelu biznesowego znanego jako „kanały bez twarzy” (ang. faceless channels). Twórcy używają tanich narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji do masowej produkcji filmów. Ich celem jest przekierowanie widzów na zewnętrzne strony sprzedające suplementy diety lub e-booki. Wprowadzone przez Google w 2024 roku tekstowe oznaczenia treści syntetycznych okazują się nieskuteczne w przypadku seniorów. Osoby starsze oceniają wiarygodność materiału głównie na podstawie obecności takich atrybutów jak stetoskop czy biały fartuch. Dotychczas w Europie i Ameryce Północnej medyczny scam opierał się na fałszywych tekstach i grafikach na Facebooku oraz stronach internetowych. Ameryka Południowa stała się natomiast obszarem masowego wideo-spamu generowanego przez sztuczną inteligencję.
Konsekwencje prawne i regulacje
Wejście w życie unijnego rozporządzenia o sztucznej inteligencji (AI Act) nałoży na dostawców usług obowiązek jednoznacznego znakowania deepfake'ów. Z kolei osoby, które podszywają się pod lekarzy w celach zarobkowych, must liczyć się z odpowiedzialnością karną na podstawie przepisów o oszustwie oraz bezprawnym wykonywaniu zawodu.
Skala procederu medycznych kanałów AI na YouTube
| Wskaźnik | Wartość | Opis / Źródło |
|---|---|---|
| Zablokowane kanały (Google) | 41 000 000 wyświetleń | Suma wyświetleń zablokowanych kanałów po zgłoszeniu BBC News Brasil |
| Kanały w języku portugalskim | 70 000 000 wyświetleń | 29 kanałów zidentyfikowanych przez CTRL+Z |
| Analiza komentarzy | 27 000 komentarzy | Analiza BBC wykazująca, że seniorzy stosowali się do rad awatarów AI |
| Kanały instruktażowe AI | 50+ kanałów | Kanały uczące tworzenia medycznych awatarów AI w 9 językach |
| Deklarowane zyski twórców | do 30 000 reali (~5 816 USD) / mies. | Zarobki z prowadzenia kanałów medycznych AI (Jef Coimbra) |
Dane na podstawie śledztwa BBC News Brasil oraz raportu CTRL+Z (sierpień 2026)
Jak działa schemat oszustwa medycznego AI?
Opis modelu biznesowego tzw. \"kanałów bez twarzy\" (faceless channels) wykorzystujących AI
Słownik pojęć
- Deepfake
- Technologia syntezy obrazu i dźwięku polegająca na nakładaniu wygenerowanych przez AI wizerunków ludzi na inne nagrania lub tworzeniu całkowicie sztucznych postaci wyglądających jak prawdziwe.
- Kanały bez twarzy (Faceless channels)
- Model prowadzenia kanałów na platformach takich jak YouTube, gdzie twórca nie ujawnia swojej tożsamości, a treści są generowane automatycznie, często z użyciem lektorów AI i stockowych materiałów wideo.
- AI Act (Akt o sztucznej inteligencji)
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie sztucznej inteligencji, regulujące wdrażanie i bezpieczne użytkowanie systemów AI na terenie Unii Europejskiej, w tym nakładające obowiązek znakowania deepfake'ów.
- Dezinformacja medyczna
- Działanie polegające na celowym lub nieświadomym rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji, które mogą wprowadzić odbiorców w błąd. W kontekście medycznym może prowadzić do rezygnacji z konwencjonalnego leczenia.
