Najważniejsze
- •U 25% dorosłych hospitalizowanych z powodu ciężkiej choroby pneumokokowej badacze wykryli obecność białka M we krwi.
- •Obecność białka M może świadczyć o utajonym nowotworze krwi, stanie przednowotworowym lub niedoborze odporności.
- •Częstość występowania białka M u chorych z pneumokokami (25%) jest wielokrotnie wyższa niż w populacji ogólnej po 70. roku życia (3–5%).
- •Rozszerzona diagnostyka immunologiczna pozwoliła na wczesne rozpoznanie chorób hematologicznych i wdrożenie leczenia profilaktycznego.
- •Szwedzcy naukowcy postulują wprowadzenie rutynowej diagnostyki immunologicznej u dorosłych hospitalizowanych z powodu zakażenia pneumokokami.
U 25 proc. pacjentów hospitalizowanych z powodu zakażenia pneumokokami wykryto białko M – wynika z ustaleń badaczy z Uniwersytetu w Göteborgu. Wskazuje to na potrzebę rutynowego wykonywania badań immunologicznych w tej grupie chorych.
Naukowcy z Uniwersytetu w Göteborgu opublikowali w październiku 2026 roku na łamach czasopisma „Scientific Reports” badanie dotyczące pacjentów z ciężką chorobą pneumokokową. U 25 proc. dorosłych hospitalizowanych z powodu tego zakażenia badacze wykryli we krwi białko M. Marker ten może świadczyć o rozwijającym się nowotworze krwi lub niedoborze odporności. W związku z tym autorzy pracy postulują wprowadzenie rutynowej diagnostyki immunologicznej w tej grupie chorych.
Wysoki odsetek nieprawidłowości u hospitalizowanych pacjentów
Główni autorzy badania, Tor Härnqvist oraz Karin Bergman, przeanalizowali dane 156 pacjentów hospitalizowanych w szwedzkim regionie Västra Götaland w latach 2018–2023. Mediana wieku badanych wynosiła 70 lat. Naukowcy ocenili stan układu odpornościowego chorych, mierząc poziom przeciwciał oraz weryfikując obecność białka M. Rozszerzona diagnostyka doprowadziła do rozpoznania nowotworu krwi u siedmiu osób, stanu przednowotworowego u dwunastu osób oraz niedoboru odporności u ośmiu pacjentów. Siedem z tych osób rozpoczęło leczenie profilaktyczne, które chroni przed kolejnymi zakażeniami. W 64-osobowej grupie kontrolnej, dobranej pod względem wieku i płci, podobne nieprawidłowości występowały znacznie rzadziej.
Obecnie lekarze nie wykonują rutynowo diagnostyki immunologicznej po ciężkim zakażeniu pneumokokowym. W efekcie medycyna traci szansę na wczesne wykrywanie chorób hematologicznych. Szacuje się, że częstość występowania białka M w populacji ogólnej po 70. roku życia wynosi od 3 do 5 proc. Wynik 25 proc. uzyskany u hospitalizowanych pacjentów jest zatem kilkukrotnie wyższy. Obecność białka M wiąże się ze stłumieniem prawidłowej produkcji przeciwciał, co bezpośrednio obniża odporność organizmu i zwiększa podatność na ciężkie zakażenia bakteriami otoczkowymi.
Ewolucja bakterii i potrzeba dalszych badań
Badacze zwrócili również uwagę na zjawisko ewolucji bakterii. Powszechne szczepienia dzieci ograniczyły występowanie ujętych w nich serotypów pneumokoków. U dorosłych zostały one jednak zastąpione przez inne, nieszczepionkowe serotypy, przed którymi stosowane dotąd preparaty nie chronią.
Autorzy badania wskazują na potrzebę zmian w zaleceniach dotyczących szczepień i diagnostyki dorosłych. Wdrożenie rutynowego screeningu wymaga jednak dalszych badań na większej populacji. Praca objęła bowiem ograniczoną próbę 156 hospitalizowanych pacjentów z jednego regionu Szwecji, a badacze nie oszacowali jeszcze efektu ekonomicznego ani ryzyka nadrozpoznawalności nowotworów.
Wyniki diagnostyki immunologicznej u pacjentów hospitalizowanych z powodu zakażenia pneumokokowego (n=156)
| Rozpoznanie / Wynik | Liczba pacjentów | Znaczenie kliniczne |
|---|---|---|
| Obecność białka M | 39 (25%) | Wskaźnik możliwego nowotworu krwi lub immunodeficytu |
| Nowotwór krwi (np. szpiczak) | 7 | Wykrycie utajonego nowotworu hematologicznego |
| Stan przednowotworowy | 12 | Wymaga ścisłej obserwacji hematologicznej |
| Pierwotny/wtórny niedobór odporności | 8 | Wskazanie do leczenia profilaktycznego |
| Wdrożone leczenie profilaktyczne | 7 | Ochrona przed kolejnymi ciężkimi zakażeniami |
Badanie Uniwersytetu w Göteborgu (Västra Götaland, 2018–2023)
Zależność między zakażeniem pneumokokowym a nowotworami krwi
Opracowanie na podstawie badań Uniwersytetu w Göteborgu
Słownik pojęć
- Białko M (białko monoklonalne)
- Nieprawidłowa immunoglobulina (przeciwciało) wytwarzana w nadmiarze przez pojedynczy klon komórek plazmatycznych. Jej obecność może wskazywać na szpiczaka plazmocytowego lub gammapatię monoklonalną.
- Pneumokoki
- Bakteria (Streptococcus pneumoniae) wywołująca m.in. zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz posocznicę (sepsę).
- Stan przednowotworowy hematologiczny
- Stan, w którym obecne jest białko M (np. MGUS - gammapatia monoklonalna o nieokreślonym znaczeniu), zwiększający ryzyko rozwoju pełnoobjawowego nowotworu hematologicznego.
- Bakterie otoczkowe
- Bakterie posiadające otoczkę polisacharydową (np. pneumokoki, meningokoki), chroniącą je przed układem odpornościowym gospodarza. Zwiększone ryzyko zakażenia występuje u osób z zaburzeniami wytwarzania przeciwciał.
- Serotypy nieszczepionkowe
- Odmiany bakterii pneumokokowych różniące się budową otoczki polisacharydowej, nieujęte w standardowo stosowanych szczepionkach ochronnych.
