Najważniejsze
- •Profile białek we krwi dzieci wiązał się z cechami chorób sercowo-nerkowo-metabolicznych, w tym zaburzeniami wątroby, nerek, ciśnienia i gospodarki glukozowej.
- •Badacze przeanalizowali ponad 5 tys. białek u 273 dzieci i nastolatków, identyfikując 1064 białka powiązane z 25 cechami zdrowotnymi.
- •Podobne profile u dorosłych wiązały się z większym ryzykiem cukrzycy typu 2, chorób serca, bezdechu sennego, stłuszczenia wątroby i zgonu.
- •Wyniki są obiecujące, ale nie dowodzą, że pojedyncze badanie krwi może już dziś przewidywać chorobę u konkretnego dziecka — potrzebne są badania podłużne i walidacja w różnych populacjach.
- •Zmiany części białek obserwowane podczas leczenia semaglutydem wymagają ostrożnej interpretacji, ponieważ mogły wynikać zarówno z działania leku, jak i utraty masy ciała.
Naukowcy zidentyfikowali u dzieci profile białkowe powiązane z ryzykiem chorób serca, nerek i zaburzeń metabolicznych w dorosłości.
Naukowcy z Vanderbilt University Medical Center, UTHealth Houston i University of North Carolina at Chapel Hill zidentyfikowali we krwi dzieci profile białkowe powiązane z wczesnymi oznakami chorób serca, nerek i zaburzeń metabolicznych. Wyniki, opublikowane 11 września w czasopiśmie „Nature Metabolism”, sugerują, że ryzyko tych schorzeń może być widoczne na poziomie molekularnym wiele lat przed pojawieniem się objawów klinicznych.
Profile białkowe a zdrowie kardiometaboliczne
Badanie objęło 273 dzieci i nastolatków pochodzenia latynoskiego, w średnim wieku 13 lat, uczestniczących w projekcie zdrowotnym w południowym Teksasie. Zespół przeanalizował ponad 5 tys. białek we krwi oraz 25 cech związanych ze zdrowiem kardiometabolicznym. Oceniano między innymi zawartość tkanki tłuszczowej, stłuszczenie i włóknienie wątroby, funkcję nerek, ciśnienie tętnicze, stężenie cholesterolu oraz gospodarkę glukozową.
Naukowcy wskazali 1064 białka powiązane z tymi cechami. Na tej podstawie stworzyli szersze profile obejmujące między innymi stan zapalny tkanki tłuszczowej, zdrowie wątroby, ciśnienie tętnicze, funkcję nerek i insulinooporność. Następnie sprawdzili je w danych 28 256 dorosłych z brytyjskiej bazy UK Biobank.
Profile odpowiadające niekorzystnym wzorcom obserwowanym w dzieciństwie wiązały się u dorosłych z wyższym ryzykiem zgonu, cukrzycy typu 2, chorób serca, bezdechu sennego i stłuszczenia wątroby.
Znaczenie wyników i ograniczenia badania
Autorzy wskazują, że standardowe badania mogą nie wykrywać części wczesnych zaburzeń. Sam pomiar glukozy na czczo może pomijać do 70 proc. przypadków dysglikemii i cukrzycy typu 2 u dzieci. Analiza sugeruje, że wspólny profil białkowy może łączyć procesy dotyczące serca, nerek, wątroby i metabolizmu. Badacze określają ten obszar jako chorobę sercowo-nerkowo-metaboliczną, czyli CKMD.
Zespół przeanalizował także dane z badania klinicznego STEP 1. U dorosłych leczonych semaglutydem część białek związanych z niekorzystnymi profilami zmieniała się w kierunku uznawanym za zdrowszy. Nie można jednak rozdzielić wpływu samego leku od efektu utraty masy ciała. Badanie otrzymało finansowanie między innymi od NIH, a część autorów deklarowała wsparcie lub współpracę z firmami Eli Lilly, Amgen i Bayer.
Wyniki mają charakter predykcyjny. Naukowcy nie obserwowali tych samych dzieci aż do dorosłości, a okres dojrzewania może zmieniać poziomy białek. Ponadto próba pochodziła z jednej społeczności w Teksasie, dlatego rezultatów nie można automatycznie odnosić do wszystkich populacji.
Potrzebne są dalsze badania, zanim taki profil będzie można wykorzystać w praktyce klinicznej, zwłaszcza u dzieci, u których przedwczesne oznaczenie wysokiego ryzyka mogłoby prowadzić do niepotrzebnej medykalizacji.
Otyłość u dzieci: sama diagnoza to za mało
Etapy identyfikacji ryzyka CKMD u dzieci
Schemat metodologii badania opartej na analizie molekularnej i danych klinicznych.
Tradycyjne badania a profil proteomiczny — co można dziś wnioskować?
Standardowe badania kliniczne
Profil proteomiczny
Porównanie grup badawczych i ich roli w badaniu nad profilami białkowymi (na podstawie publikacji w Nature Metabolism)
| Grupa badawcza | Liczebność | Rola w badaniu |
|---|---|---|
| Dzieci i młodzież (Teksas) | 273 | Identyfikacja profilu białkowego (podstawa) |
| Dorośli (Teksas) | 685 | Walidacja w tej samej populacji |
| Dorośli (UK Biobank) | 28 256 | Weryfikacja kliniczna ryzyk (skala ogólna) |
Opracowanie na podstawie danych z publikacji w „Nature Metabolism”.
Słownik pojęć
- Proteom
- Cały zestaw białek obecnych w komórkach, tkankach lub płynach ustrojowych, np. we krwi, analizowany w określonych warunkach.
- Profil proteomiczny (sygnatura białkowa)
- Charakterystyczny układ stężeń wielu białek, który może odzwierciedlać określone procesy biologiczne lub ryzyko choroby.
- Choroba sercowo-nerkowo-metaboliczna (CKMD)
- Określenie wspólnego kontinuum zaburzeń obejmujących układ sercowo-naczyniowy, nerki i metabolizm, często powiązanych z otyłością, nadciśnieniem i insulinoopornością.
- Dysglikemia
- Nieprawidłowy poziom glukozy we krwi, obejmujący m.in. stan przedcukrzycowy i cukrzycę.
- Insulinooporność
- Stan, w którym komórki słabiej reagują na insulinę, co może prowadzić do podwyższenia stężenia glukozy i rozwoju cukrzycy typu 2.
- Stłuszczenie i włóknienie wątroby
- Nagromadzenie tłuszczu w wątrobie oraz rozwój bliznowacenia jej tkanki; zaawansowane włóknienie może upośledzać funkcję narządu.
- Semaglutyd
- Lek z grupy agonistów receptora GLP-1, stosowany m.in. w leczeniu cukrzycy typu 2 i otyłości; wpływa na gospodarkę glukozową, apetyt i masę ciała.
