Najważniejsze
- •U starszych osób dłuższe i częstsze drzemki wiązały się z wyższym skorygowanym ryzykiem zgonu w okresie obserwacji.
- •Drzemki rano wiązały się z wyższym ryzykiem zgonu niż drzemki we wczesnych godzinach popołudniowych.
- •Każda dodatkowa godzina snu w ciągu dnia wiązała się z HR zgonu wynoszącym 1,13, a każda dodatkowa drzemka — z HR wynoszącym 1,07.
- •Badanie było obserwacyjne, dlatego nie dowodzi, że drzemki powodują zgony; mogą raczej sygnalizować choroby, osłabienie lub gorszą jakość snu nocnego.
- •Wyniki nie uzasadniają zalecania wszystkim seniorom rezygnacji z odpoczynku w ciągu dnia, ale nagła lub narastająca senność wymaga omówienia z lekarzem.
W badaniu opublikowanym w 2026 roku w „JAMA Network Open” dłuższe, częstsze i odbywane rano drzemki wiązały się z wyższym ryzykiem zgonu w późniejszym okresie obserwacji u starszych osób. Naukowcy z Mass General Brigham i Rush University Medical Center przeanalizowali dane dotyczące 1338 uczestników Rush Memory and Aging Project.
Średni wiek badanych wynosił 81,4 roku, a 76 proc. grupy stanowiły kobiety. Większość uczestników była biała i mieszkała w północnym Illinois. Badacze rozpoczęli analizę w sierpniu 2005 roku, a dane zbierali do kwietnia 2025 roku. Średni czas obserwacji wyniósł 8,3 roku, a najdłuższy — 19,08 roku. W całej kohorcie zmarło 926 osób.
Uczestnicy nosili na nadgarstku aktygraf przez średnio 9,58 dnia. Urządzenie szacowało okresy snu na podstawie aktywności i bezruchu. Naukowcy uznawali za sen w ciągu dnia odpoczynek przypadający między godziną 9 a 19. Analizowali długość, częstotliwość, porę oraz zmienność drzemek.
Każda dodatkowa godzina snu w ciągu dnia wiązała się ze skorygowanym współczynnikiem hazardu zgonu wynoszącym 1,13, z 95-procentowym przedziałem ufności od 1,04 do 1,23. Każda dodatkowa drzemka w ciągu dnia wiązała się z HR wynoszącym 1,07, a drzemki rano — w porównaniu z drzemkami we wczesnych godzinach popołudniowych — z HR wynoszącym 1,30. Po korekcie nie stwierdzono związku między zmiennością długości drzemek a śmiertelnością.
Podane wartości opisują względny, skorygowany hazard, a nie bezwzględne prawdopodobieństwo zgonu. Badanie miało charakter obserwacyjny, więc nie dowodzi, że drzemki powodują zgony. Dłuższy lub częstszy sen w ciągu dnia może towarzyszyć chorobom, osłabieniu, działaniu leków, bezdechowi sennemu albo gorszej jakości snu nocnego. Aktygraf nie mierzy fal mózgowych i nie zastępuje badania polisomnograficznego.
Wyniki nie wskazują „bezpiecznej” ani „szkodliwej” długości drzemki i nie uzasadniają zalecania wszystkim seniorom rezygnacji z odpoczynku w ciągu dnia. Należy przeprowadzić dalsze badania, aby ocenić, czy nagła lub narastająca senność w ciągu dnia może pomóc lekarzom wcześniej rozpoznawać pogorszenie stanu zdrowia.
Najczęstsze pytania
Czy drzemki powodują zwiększenie ryzyka zgonu?▼
Jakie drzemki wiązały się z najwyższym ryzykiem?▼
Co oznacza HR 1,13 przy dodatkowej godzinie drzemki?▼
Czy seniorzy powinni przestać drzemać?▼
Dlaczego częste drzemki mogą być sygnałem problemów zdrowotnych?▼
Słownik pojęć
- Aktygraf
- Noszone na nadgarstku urządzenie rejestrujące aktywność i bezruch, na podstawie których szacuje okresy snu i czuwania.
- HR, współczynnik hazardu
- Względna miara różnicy w częstości występowania zdarzenia, tutaj zgonu, między porównywanymi grupami lub poziomami ekspozycji.
- Drzemka dzienna
- Odpoczynek przypadający w analizowanym badaniu między godziną 9 a 19.
- Badanie obserwacyjne
- Badanie, w którym naukowcy obserwują związki między cechami lub zachowaniami bez przydzielania uczestników do interwencji.
- Polisomnografia
- Badanie snu rejestrujące między innymi fale mózgowe, oddech i czynność mięśni; aktygraf jej nie zastępuje.
Najważniejsze wyniki dotyczące drzemek i śmiertelności
| Analizowany czynnik | Wynik | Interpretacja |
|---|---|---|
| Każda dodatkowa godzina snu w ciągu dnia | HR 1,13; 95% CI: 1,04–1,23 | Wyższy względny, skorygowany hazard zgonu |
| Każda dodatkowa drzemka w ciągu dnia | HR 1,07 | Wyższy względny, skorygowany hazard zgonu |
| Drzemki rano vs we wczesnych godzinach popołudniowych | HR 1,30 | Wyższy względny, skorygowany hazard zgonu przy drzemkach porannych |
| Zmienność długości drzemek | Brak związku po korekcie | Nie stwierdzono związku z umieralnością |
Różne wzorce drzemek w badaniu
Krótsze i rzadsze drzemki
Dłuższe drzemki
Częstsze drzemki
Drzemki rano
Co badanie wykazało o drzemkach seniorów?
Na podstawie opisu badania opublikowanego w 2026 roku w „JAMA Network Open” oraz materiałów źródłowych.
