Najważniejsze
- •Genome of Europe ma połączyć dane genetyczne z 27 państw i zgromadzić co najmniej 100 tys. pełnych genomów do badań.
- •Cypr planuje wnieść do projektu co najmniej 310 pełnych sekwencji genomów ochotników.
- •Wspólna baza może pomóc odróżniać częste, rzadkie i potencjalnie chorobotwórcze warianty genetyczne.
- •Projekt jest przede wszystkim infrastrukturą badawczą, a nie gotowym rozwiązaniem terapeutycznym dla konkretnych pacjentów.
- •Dane o finansowaniu, harmonogramie, zabezpieczeniach i zasadach dostępu wymagają potwierdzenia w dodatkowych dokumentach.
Jesienią 2024 r. rozpoczął się europejski projekt Genome of Europe, który ma połączyć dane genetyczne z 27 państw. Konsorcjum 49 partnerów chce w ciągu około 3,5 roku stworzyć bazę co najmniej 100 tys. pełnych genomów do badań nad chorobami i medycyną precyzyjną.
Według materiału Euronews budżet projektu ma wynieść 45 mln euro, w tym 20 mln euro z programu Digital Europe. Przekazane materiały nie zawierają jednak umowy grantowej ani dokumentu Komisji Europejskiej potwierdzającego te kwoty. Nie podają również oficjalnych dat rozpoczęcia i zakończenia projektu.
Cypr ma wnieść do wspólnej bazy co najmniej 310 pełnych sekwencji genomów ochotników. Apostolos Malatras, przedstawiciel jednej z instytucji uczestniczących w projekcie, powiedział, że zespoły będą analizować dane w systemach, w których są one przechowywane. Taki model ma ograniczyć konieczność przesyłania całych plików między państwami. Materiały nie zawierają jednak technicznego opisu infrastruktury ani niezależnej oceny jej zabezpieczeń.
Dane dotyczące Cypru obejmują także wcześniejszy projekt CYPROME. W jego ramach przeanalizowano ponad 1000 eksomów, czyli struktur obejmujących głównie regiony genomu kodujące białka. Eksom nie jest pełnym genomem, dlatego tej liczby nie można utożsamiać z liczbą pełnych sekwencji planowanych w projekcie Genome of Europe. Materiały nie podają, ile pełnych genomów faktycznie zsekwencjonowano do chwili publikacji. Według danych zamieszczonych na stronie biobanku biobank.cy instytucja ma ponad 123 tys. próbek, 12 257 ochotników i 14 programów badawczych. Nie wskazano daty aktualizacji tych statystyk.
Projekt ma stworzyć europejski punkt odniesienia dla zmienności genetycznej. Większa i bardziej zróżnicowana baza może ułatwić ocenę, czy wariant wykryty u pacjenta jest częsty, rzadki lub potencjalnie związany z chorobą. Nie oznacza to jednak, że sam projekt Genome of Europe doprowadzi do opracowania leków dla konkretnych pacjentów. Takie zastosowania wymagają dalszych badań, walidacji klinicznej i decyzji regulacyjnych.
Na obecnym etapie projekt przedstawia się przede wszystkim jako infrastruktura badawcza. Brakuje szczegółów dotyczących doboru ochotników, jakości sekwencjonowania, harmonizacji danych oraz zasad dostępu do nich i wycofania zgody. Inspiracją dla przyszłych badań mogą stać się dopiero dane, które konsorcjum faktycznie zgromadzi i włączy do wspólnej infrastruktury.
Najczęstsze pytania
Czym jest projekt Genome of Europe?▼
Ile genomów ma dostarczyć Cypr?▼
Czy ponad 1000 eksomów z projektu CYPROME oznacza ponad 1000 pełnych genomów?▼
Czy Genome of Europe od razu doprowadzi do powstania leków dla pacjentów?▼
Jak mają być analizowane dane genetyczne?▼
Słownik pojęć
- Pełny genom
- Całość materiału genetycznego człowieka, obejmująca zarówno regiony kodujące białka, jak i pozostałe obszary DNA.
- Eksom
- Zbiór regionów genomu, które przede wszystkim zawierają sekwencje kodujące białka; stanowi tylko część pełnego genomu.
- Genomika populacyjna
- Dziedzina badająca zmienność genetyczną w całych populacjach, a nie tylko u pojedynczych osób.
- Medycyna precyzyjna
- Podejście do profilaktyki, diagnozowania i leczenia uwzględniające między innymi indywidualne cechy genetyczne pacjenta.
- Wariant genetyczny
- Różnica w sekwencji DNA, której znaczenie może być częste, rzadkie, neutralne albo potencjalnie związane z chorobą.
Najważniejsze dane o projekcie Genome of Europe
| Element | Informacja | Zastrzeżenie |
|---|---|---|
| Uczestnicy | 49 partnerów z 27 państw | Dane pochodzą z materiałów opisujących projekt |
| Planowana baza | Co najmniej 100 000 pełnych genomów | Nie podano, ile pełnych genomów faktycznie zgromadzono do publikacji |
| Udział Cypru | Co najmniej 310 pełnych sekwencji genomów ochotników | Brak technicznego opisu infrastruktury i niezależnej oceny zabezpieczeń |
| Budżet | 45 mln euro, w tym 20 mln euro z programu Digital Europe | Przekazane materiały nie zawierają umowy grantowej ani dokumentu Komisji Europejskiej potwierdzającego kwoty |
| Czas trwania | Około 3,5 roku, rozpoczęcie jesienią 2024 r. | Nie podano oficjalnych dat rozpoczęcia i zakończenia |
Pełny genom a eksom
Pełny genom
Eksom
Genome of Europe w liczbach i etapach
Opracowano na podstawie artykułu i przekazanych materiałów źródłowych; część danych finansowych i harmonogramowych nie została potwierdzona dokumentami urzędowymi.

Testy wielogenowe w raku piersi wciąż bez refundacji. Ministerstwo: "Analizujemy"