UE tworzy bazę 100 tysięcy genomów dla medycyny spersonalizowanej

Najważniejsze

  • •Genome of Europe ma połączyć dane genetyczne z 27 państw i zgromadzić co najmniej 100 tys. pełnych genomów do badań.
  • •Cypr planuje wnieść do projektu co najmniej 310 pełnych sekwencji genomów ochotników.
  • •Wspólna baza może pomóc odróżniać częste, rzadkie i potencjalnie chorobotwórcze warianty genetyczne.
  • •Projekt jest przede wszystkim infrastrukturą badawczą, a nie gotowym rozwiązaniem terapeutycznym dla konkretnych pacjentów.
  • •Dane o finansowaniu, harmonogramie, zabezpieczeniach i zasadach dostępu wymagają potwierdzenia w dodatkowych dokumentach.
·
4 min

Jesienią 2024 r. rozpoczął się europejski projekt Genome of Europe, który ma połączyć dane genetyczne z 27 państw. Konsorcjum 49 partnerów chce w ciągu około 3,5 roku stworzyć bazę co najmniej 100 tys. pełnych genomów do badań nad chorobami i medycyną precyzyjną.

Według materiału Euronews budżet projektu ma wynieść 45 mln euro, w tym 20 mln euro z programu Digital Europe. Przekazane materiały nie zawierają jednak umowy grantowej ani dokumentu Komisji Europejskiej potwierdzającego te kwoty. Nie podają również oficjalnych dat rozpoczęcia i zakończenia projektu.

Cypr ma wnieść do wspólnej bazy co najmniej 310 pełnych sekwencji genomów ochotników. Apostolos Malatras, przedstawiciel jednej z instytucji uczestniczących w projekcie, powiedział, że zespoły będą analizować dane w systemach, w których są one przechowywane. Taki model ma ograniczyć konieczność przesyłania całych plików między państwami. Materiały nie zawierają jednak technicznego opisu infrastruktury ani niezależnej oceny jej zabezpieczeń.

Dane dotyczące Cypru obejmują także wcześniejszy projekt CYPROME. W jego ramach przeanalizowano ponad 1000 eksomów, czyli struktur obejmujących głównie regiony genomu kodujące białka. Eksom nie jest pełnym genomem, dlatego tej liczby nie można utożsamiać z liczbą pełnych sekwencji planowanych w projekcie Genome of Europe. Materiały nie podają, ile pełnych genomów faktycznie zsekwencjonowano do chwili publikacji. Według danych zamieszczonych na stronie biobanku biobank.cy instytucja ma ponad 123 tys. próbek, 12 257 ochotników i 14 programów badawczych. Nie wskazano daty aktualizacji tych statystyk.

Projekt ma stworzyć europejski punkt odniesienia dla zmienności genetycznej. Większa i bardziej zróżnicowana baza może ułatwić ocenę, czy wariant wykryty u pacjenta jest częsty, rzadki lub potencjalnie związany z chorobą. Nie oznacza to jednak, że sam projekt Genome of Europe doprowadzi do opracowania leków dla konkretnych pacjentów. Takie zastosowania wymagają dalszych badań, walidacji klinicznej i decyzji regulacyjnych.

Na obecnym etapie projekt przedstawia się przede wszystkim jako infrastruktura badawcza. Brakuje szczegółów dotyczących doboru ochotników, jakości sekwencjonowania, harmonizacji danych oraz zasad dostępu do nich i wycofania zgody. Inspiracją dla przyszłych badań mogą stać się dopiero dane, które konsorcjum faktycznie zgromadzi i włączy do wspólnej infrastruktury.

Najczęstsze pytania

Czym jest projekt Genome of Europe?▼
To europejski projekt genomiki populacyjnej, w którym 49 partnerów z 27 państw tworzy wspólną bazę co najmniej 100 tys. pełnych genomów.
Ile genomów ma dostarczyć Cypr?▼
Cypr ma wnieść do bazy co najmniej 310 pełnych sekwencji genomów ochotników.
Czy ponad 1000 eksomów z projektu CYPROME oznacza ponad 1000 pełnych genomów?▼
Nie. Eksom obejmuje głównie regiony genomu kodujące białka i nie jest pełnym genomem, dlatego tych danych nie można utożsamiać z liczbą pełnych sekwencji.
Czy Genome of Europe od razu doprowadzi do powstania leków dla pacjentów?▼
Nie. Projekt może dostarczyć danych do dalszych badań, ale opracowanie terapii wymaga walidacji klinicznej, badań medycznych i decyzji regulacyjnych.
Jak mają być analizowane dane genetyczne?▼
Według wypowiedzi przedstawiciela jednej z cypryjskich instytucji dane mają być analizowane w systemach, w których są przechowywane, co powinno ograniczyć przesyłanie całych plików między państwami.

Słownik pojęć

Pełny genom
Całość materiału genetycznego człowieka, obejmująca zarówno regiony kodujące białka, jak i pozostałe obszary DNA.
Eksom
Zbiór regionów genomu, które przede wszystkim zawierają sekwencje kodujące białka; stanowi tylko część pełnego genomu.
Genomika populacyjna
Dziedzina badająca zmienność genetyczną w całych populacjach, a nie tylko u pojedynczych osób.
Medycyna precyzyjna
Podejście do profilaktyki, diagnozowania i leczenia uwzględniające między innymi indywidualne cechy genetyczne pacjenta.
Wariant genetyczny
Różnica w sekwencji DNA, której znaczenie może być częste, rzadkie, neutralne albo potencjalnie związane z chorobą.

Najważniejsze dane o projekcie Genome of Europe

ElementInformacjaZastrzeżenie
Uczestnicy49 partnerów z 27 państwDane pochodzą z materiałów opisujących projekt
Planowana bazaCo najmniej 100 000 pełnych genomówNie podano, ile pełnych genomów faktycznie zgromadzono do publikacji
Udział CypruCo najmniej 310 pełnych sekwencji genomów ochotnikówBrak technicznego opisu infrastruktury i niezależnej oceny zabezpieczeń
Budżet45 mln euro, w tym 20 mln euro z programu Digital EuropePrzekazane materiały nie zawierają umowy grantowej ani dokumentu Komisji Europejskiej potwierdzającego kwoty
Czas trwaniaOkoło 3,5 roku, rozpoczęcie jesienią 2024 r.Nie podano oficjalnych dat rozpoczęcia i zakończenia

Pełny genom a eksom

Pełny genom
+Obejmuje całość materiału genetycznego
+Może dostarczyć szerszego obrazu zmienności genetycznej
−Wymaga dużych zasobów do przechowywania i analizy
−Znaczenie wielu wykrytych wariantów może być nieznane
zakresCały genom
zastosowanie_w_artykuleDocelowy materiał projektu Genome of Europe
Eksom
+Koncentruje się głównie na regionach kodujących białka
+Był wykorzystywany w projekcie CYPROME
−Nie obejmuje większości obszarów niekodujących
−Nie można utożsamiać jego liczby z liczbą pełnych genomów
zakresGłównie regiony kodujące białka
dane_CypruPonad 1000 przeanalizowanych eksomów

Genome of Europe w liczbach i etapach

27
Państwa
Tyle państw uczestniczy w konsorcjum projektu.
49
Partnerzy
Tyle instytucji i organizacji współpracuje przy projekcie.
≥100 000
Planowana baza
Co najmniej tyle pełnych genomów ma powstać we wspólnej bazie.
≥310
Udział Cypru
Tyle pełnych sekwencji genomów ochotników ma dostarczyć Cypr.
ok. 3,5 roku
Zakładany czas
Taki czas trwania projektu podają materiały źródłowe.

Opracowano na podstawie artykułu i przekazanych materiałów źródłowych; część danych finansowych i harmonogramowych nie została potwierdzona dokumentami urzędowymi.

Testy wielogenowe w raku piersi wciąż bez refundacji. Ministerstwo: "Analizujemy"

Pierwsi napisali na ten temat

Komentarze (0)

0/2000

Powiązane artykuły

Google DeepMind uruchamia AlphaGenome 2 do badania wpływu wariantów DNA na komórki

Google DeepMind poinformował 11 listopada 2026 r. o udostępnieniu modelu AlphaGenome 2 za pośrednictwem AlphaGenome API. Firma przeznaczyła to narzędzie do niekomercyjnych badań nad wpływem wariantów DNA na regulację genów w określonych typach i stanach komórek.

13 listopada 2026

NHS w Anglii rozpoczyna światowe badanie krwi na wczesne wykrywanie 13 nowotworów

NHS England przygotowuje w Anglii badanie STRIDE-RCT, w którym testy krwi mają wspierać lekarzy rodzinnych w kierowaniu pacjentów z objawami mogącymi wskazywać na nowotwór na dalszą diagnostykę.

5 listopada 2026

PRECISE – nowe europejskie konsorcjum badające słabości komórek nowotworowych

PRECISE to paneuropejska inicjatywa współtworzona m.in. przez Uniwersytet i Szpital Kliniczny w Bonn. Konsorcjum łączy ponad 30 grup badawczych z ponad 20 instytutów w dziewięciu krajach i stawia na połączenie biologii, informatyki oraz analizy danych. Projekt ma wspierać rozwój precyzyjnej onkologii.

15 lipca 2026

Jena: nowa metoda wykrywa patogeny z krwi nawet podczas antybiotykoterapii

Zespół badawczy z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Jenie opublikował w „Genome Medicine” nową metodę analizy genomowej, która pozwala identyfikować drobnoustroje bezpośrednio z osocza. Badanie pilotażowe objęło 18 pacjentów, a wynik metody zgadzał się z rozpoznaniem klinicznym w 16 przypadkach. Analiza trwa około 12 godzin i kosztuje 100–120 euro za próbkę.

30 czerwca 2026

Sztuczna inteligencja w walce z chorobami. Nadchodzi przełom w żywieniu

Przedsięwzięcie, którym kieruje dr Mattea Müller, połączy dane z urządzeń ubieralnych z wynikami badań genetycznych i metabolicznych pacjentów. Projekt finansują środki publiczne, a w jego realizację zaangażowało się konsorcjum kilku europejskich uczelni. Opracowany algorytm pomoże w zapobieganiu chorobom przewlekłym.

17 lipca 2026

NIK ujawnia wysyłanie DNA polskich pacjentów do zagranicznych laboratoriów

Najwyższa Izba Kontroli opublikowała 22 października 2026 r. wyniki kontroli zlecania badań genetycznych zagranicznym wykonawcom przez Ministerstwo Zdrowia oraz 13 podmiotów leczniczych finansowanych przez NFZ. NIK wskazała przypadki przekazywania materiału genetycznego bez wiedzy i zgody pacjentów, ale nie ustaliła pełnej skali tego zjawiska ani nie potwierdziła konkretnego wycieku danych.

26 października 2026

StartSzukaj