Najważniejsze
- •PRECISE to paneuropejskie konsorcjum uruchomione 10 lipca 2026 r., które ma przewidywać słabości komórek nowotworowych zamiast jedynie je katalogować.
- •Projekt łączy ponad 30 grup badawczych z ponad 20 instytutów w dziewięciu krajach Europy, integrując dane eksperymentalne, genetyczne i komputerowe.
- •Rdzeniem inicjatywy jest iteracyjny cykl „przewiduj–testuj–ucz się”, w którym modele komputerowe wskazują najbardziej obiecujące eksperymenty, a wyniki wracają do modeli.
- •PRECISE wykorzystuje m.in. linie komórkowe, organoidy, CRISPR, profilowanie multimodalne, uczenie maszynowe i sztuczną inteligencję.
- •Celem długoterminowym jest szybsze znajdowanie celów terapeutycznych, rozpoznawanie mechanizmów oporności i projektowanie racjonalnych terapii skojarzonych.
Europejskie konsorcjum PRECISE, uruchomione 10 lipca 2026 roku, ma przewidywać słabości komórek nowotworowych za pomocą modeli komputerowych.
Najważniejsze fakty o konsorcjum PRECISE
| Element | Dane |
|---|---|
| Data inauguracji | 10 lipca 2026 r. |
| Liczba grup badawczych | Ponad 30 |
| Liczba instytutów | Ponad 20 |
| Liczba krajów | 9 |
| Główne metody | modele komputerowe, CRISPR, profilowanie multimodalne, uczenie maszynowe, AI |
| Cel | przewidywanie terapeutycznych słabości komórek nowotworowych |
Na podstawie treści artykułu oraz materiałów konsorcjum PRECISE.
Aplikacja PTO Badania molekularne
Europejskie konsorcjum PRECISE zostało zainaugurowane 10 lipca 2026 roku i ma przewidywać terapeutyczne słabości komórek nowotworowych przy użyciu modeli komputerowych. W projekcie uczestniczą m.in. Uniwersytet i Szpital Kliniczny w Bonn, a cała inicjatywa łączy ponad 30 grup badawczych z ponad 20 instytutów w dziewięciu krajach Europy.
PRECISE rozwija podejście, w którym dane z badań laboratoryjnych, analiz genetycznych i obliczeń komputerowych mają być łączone w jednym procesie. Konsorcjum wykorzystuje analizy danych oraz technologie biologiczne i informatyczne do wskazywania genów i szlaków sygnałowych, od których zależy przeżycie komórek nowotworowych. Celem jest nie tylko opisanie takich zależności, lecz także przewidywanie, które z nich można wykorzystać jako cel terapii.
Wśród partnerów projektu są zespoły pracujące zarówno eksperymentalnie, jak i obliczeniowo. Jak wynika z materiałów konsorcjum, badacze będą łączyć dane z kohort pacjentów i modeli chorobowych, takich jak linie komórkowe i organoidy, z ukierunkowanymi ingerencjami genetycznymi, m.in. z użyciem CRISPR. W projekcie mają też znaleźć zastosowanie multimodalne profilowanie molekularne, obrazowanie, uczenie maszynowe i sztuczna inteligencja. Koordynację obejmują Francesco Iorio z Human Technopole w Mediolanie oraz Mathew J. Garnett z Wellcome Sanger Institute w Wielkiej Brytanii.
Istotą PRECISE ma być iteracyjny cykl „przewiduj–testuj–ucz się”. Modele komputerowe mają wskazywać eksperymenty o największej wartości poznawczej, a wyniki z laboratorium mają wracać do modeli i poprawiać ich dokładność. Konsorcjum przyjęło też wspólne standardy eksperymentalne i zasady FAIR, aby dane i narzędzia były łatwiejsze do wyszukania, dostępne, interoperacyjne i możliwe do ponownego wykorzystania.
Inicjatywa wpisuje się w szersze wyzwania precyzyjnej onkologii, która musi radzić sobie ze złożonością danych genetycznych i mechanizmów nowotworowych. Szczególnie ważne jest to w przypadku pacjentów, u których obecna diagnostyka molekularna nie wskazuje jeszcze klinicznie użytecznych celów terapeutycznych. PRECISE ma też pomóc w rozpoznawaniu mechanizmów oporności i w identyfikacji racjonalnych terapii skojarzonych.
W praktyce projekt może przyspieszyć sposób, w jaki badacze wybierają cele do dalszych testów w onkologii. Jeśli modele okażą się wystarczająco trafne, kolejne etapy badań nad nowotworami będą mogły być planowane szybciej i bardziej precyzyjnie.
Jak działa podejście PRECISE
Na podstawie opisu działania konsorcjum PRECISE w artykule i materiałach źródłowych.
Słownik pojęć
- Organoidy
- Trójwymiarowe modele hodowli komórkowej, które odtwarzają cechy narządów lub tkanek i służą do badania chorób oraz terapii.
- CRISPR
- Technologia umożliwiająca precyzyjną modyfikację materiału genetycznego, wykorzystywana do badania funkcji genów.
- Profilowanie multimodalne
- Łączenie wielu typów danych biologicznych, np. genetycznych, transkryptomicznych, proteomicznych i obrazowych, w jednym analizowanym zbiorze.
- FAIR
- Zasada organizacji danych: Findable, Accessible, Interoperable, Reusable, czyli wyszukiwalne, dostępne, interoperacyjne i możliwe do ponownego wykorzystania.
- Syntetyczna letalność
- Zależność, w której jednoczesne zaburzenie dwóch genów lub szlaków prowadzi do śmierci komórki, choć każde z osobna nie musi być śmiertelne.
- Szlak sygnałowy
- Łańcuch molekularnych interakcji przekazujących sygnał wewnątrz komórki i wpływających na jej funkcjonowanie.
