Najważniejsze
- •W badaniu SPAF średni poziom wydolności aerobowej i wytrzymałości mięśniowej był najwyższy mniej więcej między 26. a 36. rokiem życia.
- •Po osiągnięciu szczytu wyniki sprawnościowe stopniowo się obniżały, a około 63. roku życia były średnio o 30–48 proc. niższe niż na poziomie maksymalnym.
- •Rozpoczęcie aktywności fizycznej w dorosłości wiązało się z poprawą wybranych zdolności fizycznych o około 5–10 proc.
- •Wyniki opisują średni trend w grupie i nie oznaczają, że u każdej osoby spadek sprawności zaczyna się dokładnie w wieku 35 lat.
Naukowcy z Karolinska Institutet przeanalizowali długoterminowe dane szwedzkiego badania SPAF. Według materiałów prasowych obejmowały one 427 osób obserwowanych od około 16. do 63. roku życia. Wyniki wskazują, że średnie wyniki części testów sprawnościowych były najwyższe we wczesnej dorosłości, a później stopniowo się obniżały.
Badanie Swedish Physical Activity and Fitness Study miało charakter podłużny. Naukowcy śledzili te same osoby przez około 47 lat. Oceniali między innymi wydolność aerobową, wytrzymałość mięśniową, siłę i moc mięśniową. Główna publikacja ukazała się w 2025 roku w czasopiśmie „Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle”. Jej tytuł brzmi „Rise and Fall of Physical Capacity in a General Population: A 47-Year Longitudinal Study”, a DOI publikacji to 10.1002/jcsm.70134.
Materiały ScienceDaily wskazują, że uczestnicy osiągali najwyższy poziom wydolności aerobowej i wytrzymałości mięśniowej średnio między 26. a 36. rokiem życia. Później wyniki stopniowo się obniżały. W wieku około 63 lat miały być niższe o około 30–48 proc. w porównaniu z poziomem szczytowym. Przekazane materiały nie przypisują jednak tych wartości do konkretnych testów ani nie wyjaśniają dokładnie sposobu ich obliczenia.
Opis badania wskazuje także, że osoby, które rozpoczęły aktywność fizyczną w dorosłości, poprawiły wybrane zdolności fizyczne o około 5–10 proc. Nie wiadomo, których testów dotyczyła ta wartość, ilu uczestników objęła analiza ani czy badacze wykazali związek przyczynowy. Badanie nie było randomizowanym eksperymentem. Materiały nie zawierają też pełnych informacji o rodzaju, intensywności i częstotliwości aktywności uczestników.
Początek średniego trendu spadkowego około połowy lat 30. nie oznacza, że starzenie biologiczne zaczyna się dokładnie w wieku 35 lat. To przybliżony punkt zmiany trendu obserwowanego w grupie. Wyniki pojedynczej osoby mogą różnić się od średniej, a rozpoczęcie treningu w dorosłości może wiązać się z poprawą sprawności. Autorzy planują przeprowadzić kolejne pomiary, gdy uczestnicy będą mieli około 68 lat, choć materiały prasowe nie podają spójnie terminu następnego badania.
Najczęstsze pytania
W jakim wieku sprawność fizyczna osiągała najwyższy poziom?▼
Czy spadek sprawności zaczyna się dokładnie w wieku 35 lat?▼
Jak bardzo obniżały się wyniki do około 63. roku życia?▼
Czy rozpoczęcie ćwiczeń w dorosłości może poprawić sprawność?▼
Jak długo trwała obserwacja uczestników?▼
Słownik pojęć
- SPAF
- Swedish Physical Activity and Fitness Study, czyli szwedzkie podłużne badanie aktywności fizycznej i sprawności.
- Wydolność aerobowa
- Zdolność organizmu do dostarczania i wykorzystywania tlenu podczas długotrwałego wysiłku.
- Wytrzymałość mięśniowa
- Zdolność mięśni do wykonywania powtarzalnej pracy lub utrzymywania wysiłku przez określony czas.
- Badanie podłużne
- Badanie, w którym tych samych uczestników ocenia się wielokrotnie na przestrzeni lat.
- Średni trend populacyjny
- Zmiana obserwowana przeciętnie w badanej grupie, która nie musi odzwierciedlać przebiegu u każdej pojedynczej osoby.
Najważniejsze etapy zmian sprawności w badaniu SPAF
| Okres życia | Obserwowany trend | Najważniejsze zastrzeżenie |
|---|---|---|
| Około 16. roku życia | Początek długoterminowej obserwacji | Nie oznacza to pełnego opisu wszystkich zmian zachodzących w adolescencji. |
| Około 26.–36. roku życia | Najwyższe średnie wyniki wydolności aerobowej i wytrzymałości mięśniowej | Zakres obejmuje przybliżony szczyt, a nie jeden identyczny wiek dla wszystkich. |
| Około 35. roku życia | Początek średniego trendu spadkowego | To punkt zmiany trendu w grupie, a nie dokładny początek starzenia biologicznego. |
| Około 63. roku życia | Wyniki wybranych testów były około 30–48 proc. niższe od poziomu szczytowego | Materiały nie wskazują, których konkretnie testów dotyczą te wartości. |
Jak interpretować wyniki badania?
Średni trend grupowy
Przebieg indywidualny
Aktywność rozpoczęta w dorosłości
Sprawność fizyczna w 47-letniej obserwacji SPAF
Na podstawie opisu badania SPAF i materiałów prasowych Karolinska Institutet; zakresy i wartości należy interpretować jako przybliżone.
Prof. Rabijewski: recepta na długowieczność istnieje – ale nie lubimy jej stosować
Mgr Łukasz Salwarowski: długie życie według seniorów: zdrowie to za mało
