Najważniejsze
- •Z wiekiem chód staje się wolniejszy, ponieważ organizm coraz częściej wybiera stabilność kosztem wydajności energetycznej.
- •U osób starszych częściej dochodzi do ko-kontracji mięśni wokół stawu skokowego, co usztywnia staw i poprawia równowagę przy kontakcie stopy z podłożem.
- •Słabszy „push-off”, czyli wybicie stopy od podłoża, skraca krok i obniża tempo marszu.
- •Zmiana strategii chodu nie wynika wyłącznie ze słabszych mięśni — udział bierze także układ nerwowy, który przestawia ruch na bardziej ostrożny wzorzec.
- •Programy poprawy mobilności seniorów powinny obejmować nie tylko wzmacnianie mięśni, ale też równowagę, koordynację i kontrolę ruchu.
Naukowcy z Flinders University i University of Canberra opisali, jak starzenie spowalnia chód i zwiększa zmęczenie seniorów.
Naukowcy z Flinders University i University of Canberra ustalili, że starzenie zmienia sposób chodzenia i prowadzi do wolniejszego, bardziej męczącego chodu. Wyniki badania, opublikowane 23 kwietnia 2026 roku w czasopiśmie „Gait & Posture”, pokazują, że wraz z wiekiem organizm coraz częściej wybiera stabilność kosztem wydajności, co może zwiększać ryzyko upadków u seniorów.
Badanie objęło 107 zdrowych dorosłych w wieku od 26 do 86 lat. Zespół analizował mechanikę chodu na przestrzeni sześciu dekad życia i zauważył subtelne, ale powtarzalne zmiany w pracy stawu skokowego oraz otaczających go mięśni. Według autorów starsze osoby częściej jednocześnie uruchamiają przeciwstawne grupy mięśni wokół kostki. Taki wzorzec, określany jako ko-kontrakcja, usztywnia staw w chwili kontaktu stopy z podłożem i poprawia równowagę.
Ten mechanizm ma jednak swoją cenę. Gdy mięśnie pracują przeciwko sobie, część energii zużywa się na stabilizację stawu, a nie na ruch do przodu. Dr Cody Lindsay, główny autor badania i specjalista z zakresu technologii sportu i ćwiczeń, zwrócił uwagę, że z wiekiem ciało zaczyna faworyzować stabilność zamiast efektywności. W praktyce oznacza to większy wysiłek przy zwykłym chodzeniu.
Badacze zaobserwowali też spadek siły wybicia stopy od podłoża. To właśnie ten etap kroku w dużej mierze napędza ciało do przodu. Gdy „push-off” słabnie, krok staje się krótszy, a tempo marszu spada. Według zespołu to wyjaśnia, dlaczego starsze osoby mogą szybciej się męczyć i gorzej odzyskiwać równowagę po potknięciu lub poślizgnięciu.
Autorzy badania wskazują, że zmiany te nie wynikają wyłącznie ze spadku siły mięśni. Ich zdaniem układ nerwowy aktywnie przestawia strategię ruchu na bardziej ostrożną. Taki kierunek wcześniej wiązano z potrzebą utrzymania równowagi, ale teraz badacze opisali go dokładniej na poziomie całego cyklu chodu.
W obliczu rosnącej liczby osób starszych na świecie takie wyniki mają znaczenie praktyczne. Pokazują, że programy poprawy mobilności nie powinny opierać się wyłącznie na wzmacnianiu mięśni. W centrum uwagi mogą znaleźć się także równowaga, koordynacja i trening kontroli ruchu w obrębie kończyn dolnych. To właśnie te elementy mogą pomóc lepiej utrzymać sprawność chodu wraz z wiekiem.
Jak starzenie zmienia chód?
Na podstawie badania Flinders University i University of Canberra opublikowanego w Gait & Posture.
Dr Kupisz-Urbańska o liście 65+: Seniorzy gorzej adaptują się do zmian
Słownik pojęć
- Ko-kontrakcja
- Jednoczesne napięcie mięśni działających przeciwstawnie wokół stawu, które zwiększa jego sztywność i stabilność.
- Push-off
- Faza kroku, w której stopa odpycha ciało od podłoża i napędza je do przodu.
- Staw skokowy
- Staw łączący goleń ze стопą; kluczowy dla równowagi, amortyzacji i wybicia w czasie chodu.
- Strategia „safety-first”
- Ostrożny wzorzec ruchu, w którym organizm przedkłada bezpieczeństwo i stabilność nad szybkość oraz ekonomię ruchu.
- Ekonomia chodu
- Ilość energii potrzebna do przebycia określonego dystansu; im wyższa ekonomia, tym mniej męczący chód.
