Najważniejsze
- •Planowana w USA polityka Most Favored Nation (MFN) może pośrednio zwiększyć presję cenową na europejskie, w tym polskie, rynki leków.
- •Eksperci apelują o pilne powołanie międzyresortowego zespołu, który monitorowałby zmiany i koordynował reakcję Polski.
- •Możliwe konsekwencje dla pacjentów to opóźnienia premier innowacyjnych terapii, wyższe ceny wyjściowe oraz wzrost kosztów leczenia.
- •Polska nie należy bezpośrednio do grupy państw referencyjnych MFN, ale może odczuwać skutki mechanizmu przez powiązania z czeskim koszykiem referencyjnym.
- •W debacie wskazano na potrzebę współpracy rządu, instytucji ochrony zdrowia, sektora farmaceutycznego i partnerów zagranicznych.
Amerykańska polityka Most Favored Nation może opóźnić dostęp polskich pacjentów do innowacyjnych terapii i podnieść koszty leczenia – ostrzegli eksperci podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu.
16 września 2026 roku podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu eksperci – prof. Marcin Czech oraz prof. Radosław Fiedler – ostrzegli, że projektowana w Stanach Zjednoczonych polityka cenowa Most Favored Nation (MFN) może opóźnić dostęp polskich pacjentów do innowacyjnych terapii i podnieść koszty leczenia. Prelegenci zaapelowali do polskiego rządu o pilne powołanie międzyresortowego zespołu ds. ochrony rynku farmaceutycznego.
Czym jest mechanizm Most Favored Nation?
Podczas debaty zorganizowanej przez tygodnik „Wprost” oraz portal NewsMed omówiono założenia amerykańskiego mechanizmu. Regulacja ta ma uzależnić ceny preparatów farmaceutycznych w amerykańskich programach rządowych Medicare i Medicaid od najniższych cen tych samych leków w zamożnych państwach partnerskich. Amerykańska administracja dąży w ten sposób do obniżenia własnych wydatków na leki oraz zmuszenia innych krajów do większego udziału w finansowaniu innowacji farmaceutycznych.
Wpływ na polski rynek farmaceutyczny
Były wiceminister zdrowia prof. Marcin Czech zaprezentował postulat utworzenia interdyscyplinarnego zespołu międzyresortowego, którego zadaniem byłoby elastyczne mapowanie rynku i reagowanie na zachodzące na nim zmiany. Wskazał, że Polska zajmuje dziewiąte miejsce na świecie pod względem rynku badań klinicznych, co wynika głównie z liczby pacjentów rekrutowanych do badań komercyjnych. Z kolei prof. Radosław Fiedler z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu zwrócił uwagę na konieczność wielosektorowej współpracy oraz negocjacji z partnerami zagranicznymi. W swojej wypowiedzi błędnie zaliczył jednak Polskę do grupy krajów G20, w której nasz kraj reprezentuje Unia Europejska.
Mimo że Polska nie znajduje się w bezpośredniej grupie 19 państw objętych amerykańskim odniesieniem, polski rynek podlega mechanizmowi pośredniemu. Krajowe ceny leków są powiązane z czeskim koszykiem referencyjnym, co przenosi presję cenową bezpośrednio na polski system ochrony zdrowia.
Wprowadzenie polityki Most Favored Nation wpisuje się w amerykańską kampanię przed wyborami śródterminowymi, ukierunkowaną na obniżenie cen produktów leczniczych. Koncerny farmaceutyczne, reagując na spadek przychodów w USA, mogą dążyć do podnoszenia cen wyjściowych w Europie lub opóźniać premiery leków w krajach o niższym PKB. Analogiczną próbę wdrożenia tego mechanizmu z 2020 roku zablokowały amerykańskie sądy federalne po pozwach złożonych przez branżę.
Ministerstwo Zdrowia, Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji oraz Narodowy Fundusz Zdrowia nie przedstawiły dotąd stanowiska w sprawie opublikowanych postulatów. Dalszy rozwój sytuacji zależy od ewentualnych unijnych mechanizmów obronnych oraz elastyczności polskich regulacji farmaceutycznych.
Mechanizm wpływu polityki MFN na polski rynek farmaceutyczny
Opracowanie na podstawie wypowiedzi ekspertów na Forum Ekonomicznym w Karpaczu
Polacy lubią leki. Potrzebujemy walki z polipragmazją i postawienia na nowe kompetencje farmaceutów
Słownik pojęć
- Most Favored Nation (MFN)
- Amerykański mechanizm polityki cenowej mający uzależnić ceny leków refundowanych w USA od najniższych cen tych samych preparatów w zamożnych państwach partnerskich.
- Medicare
- Amerykański rządowy program ubezpieczeń zdrowotnych przeznaczony głównie dla osób powyżej 65. roku życia oraz niektórych osób z niepełnosprawnościami.
- Medicaid
- Amerykański program ubezpieczeń zdrowotnych finansowany ze środków stanowych i federalnych, skierowany do osób o niskich dochodach.
- Koszyk referencyjny
- Mechanizm, w którym regulator określa ceny leków na podstawie cen obowiązujących w ustalonym zestawie innych państw.
- AOTMiT (Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji)
- Państwowa jednostka organizacyjna zajmująca się m.in. wyceną świadczeń opieki zdrowotnej oraz oceną leków i procedur medycznych pod kątem refundacji.
