Najważniejsze
- •12 sierpnia 2026 roku weszły w życie przepisy unijnego rozporządzenia PPWR, rewolucjonizujące rynek opakowań w UE.
- •Wprowadzono bardzo restrykcyjne limity dla szkodliwych substancji PFAS („wiecznych chemikaliów”) w opakowaniach mających kontakt z żywnością.
- •Nowe obowiązki dokumentacyjne i konieczność sporządzania deklaracji zgodności dotyczą producentów, dystrybutorów, importerów oraz e-commerce.
- •Opakowania wprowadzone na rynek przed 12 sierpnia 2026 r. mogą pozostać w obrocie, lecz po tej dacie napełnianie opakowań niezgodnych z normami jest zabronione.
- •Polski projekt wdrażający (UC100) jest wciąż procedowany, jednak brak krajowej ustawy nie zwalnia firm z odpowiedzialności, a służby mogą zatrzymać towar na granicy.
12 sierpnia 2026 roku w Unii Europejskiej weszły w życie pierwsze wymogi rozporządzenia PPWR. Wprowadzają one limity substancji PFAS w opakowaniach żywności oraz nowe obowiązki dokumentacyjne dla przedsiębiorców.
12 sierpnia 2026 roku w całej Unii Europejskiej zaczęły obowiązywać pierwsze wymogi rozporządzenia PPWR dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych. Nowe prawo nakłada na podmioty wprowadzające na rynek produkty w opakowaniach obowiązek sporządzania dokumentacji technicznej oraz deklaracji zgodności. Przepisy wprowadzają także restrykcyjne limity zawartości szkodliwych związków z grupy PFAS w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
Rozporządzenie ustala trzy progi dopuszczalnych stężeń substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS):
- 25 ppb dla pojedynczych PFAS,
- 250 ppb dla sumy badanych związków tego typu,
- 50 ppm dla całkowitej zawartości PFAS w opakowaniu.
Nowe restrykcje dotyczą opakowania wraz z jego elementami składowymi, takimi jak farby, lakiery, kleje czy etykiety.
Okres przejściowy i nowe obowiązki
Wytyczne Komisji Europejskiej z 6 sierpnia 2026 roku doprecyzowują, że opakowania wprowadzone do obrotu przed 12 sierpnia mogą pozostać w sprzedaży. Nie trzeba ich wycofywać z rynku. Jednak podmioty napełniające opakowania po tej dacie muszą już bezwzględnie przestrzegać nowych limitów. Obowiązek ten dotyczy nie tylko producentów, ale również importerów, dystrybutorów, firm z sektora e-commerce oraz rolników sprzedających żywność pod własną marką.
Polski projekt ustawy wdrażającej te regulacje (oznaczony jako UC100) wciąż znajduje się na etapie rządowych prac legislacyjnych. Dokument ten ma wskazać krajowe organy kontrolne oraz określić taryfikator kar finansowych. Zgodnie z rozporządzeniem PPWR państwa członkowskie muszą przyjąć przepisy o sankcjach najpóźniej do 12 lutego 2027 roku.
Dlaczego ogranicza się stosowanie PFAS?
Rozporządzenie PPWR ma na celu zmniejszenie ilości odpadów opakowaniowych w Unii Europejskiej oraz wyeliminowanie toksycznych związków chemicznych ze środowiska. Producenci powszechnie stosowali substancje PFAS do impregnowania pudełek na pizzę czy papieru do pieczenia, ponieważ wykazują one dużą odporność na tłuszcz i wilgoć. Kolejne etapy unijnej reformy, zaplanowane na lata 2027–2030, wprowadzą między innymi prawo klientów do korzystania z własnych naczyń na wynos oraz zakaz stosowania niektórych opakowań jednorazowych w gastronomii i hotelarstwie.
Mimo braku krajowej ustawy sankcyjnej polscy przedsiębiorcy muszą natychmiast dostosować się do nowych wymogów. Polskie służby kontrolne, w tym organy celno-skarbowe, mogą zatrzymywać na granicach towary niespełniające norm unijnych. Podstawą prawną są w tym przypadku ogólne unijne przepisy o nadzorze rynku.
Dopuszczalne limity substancji szkodliwych w opakowaniach według rozporządzenia PPWR
| Substancja / Grupa substancji | Maksymalne dopuszczalne stężenie | Uwagi i zakres pomiarowy |
|---|---|---|
| Pojedyncze związki PFAS | 25 ppb (części na miliard) | Analiza ukierunkowana (wyłączając polimerowe PFAS) |
| Suma związków PFAS | 250 ppb (części na miliard) | Suma analizy ukierunkowanej wraz z degradacją prekursorów |
| Całkowita zawartość PFAS | 50 ppm / 50 mg/kg (części na milion) | Wliczając polimerowe związki PFAS |
| Metale ciężkie (ołów, kadm, rtęć, chrom sześciowartościowy) | 100 mg/kg (suma stężeń) | Dotyczy całego opakowania i jego części składowych |
Rozporządzenie PPWR oraz wytyczne Komisji Europejskiej
Oś czasu wdrożenia rozporządzenia PPWR i limitów substancji
Harmonogram wdrażania rozporządzenia PPWR
Słownik pojęć
- PPWR
- Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (Packaging and Packaging Waste Regulation) – unijny akt prawny regulujący wymagania dotyczące cyklu życia opakowań, ich projektowania, recyklingu oraz eliminacji substancji niebezpiecznych.
- PFAS
- Związki per- i polifluoroalkilowe (per- and polyfluoroalkyl substances) – grupa ponad 4700 syntetycznych substancji chemicznych wykazujących silne właściwości hydrofobowe i lipofobowe. Ze względu na wyjątkową trwałość w środowisku i organizmach nazywane są „wiecznymi chemikaliami”.
- ppb
- Części na miliard (parts per billion) – jednostka miary stężenia określająca liczbę części substancji na miliard części całości (np. 1 mikrogram na kilogram).
- ppm
- Części na milion (parts per million) – jednostka miary stężenia określająca liczbę części substancji na milion części całości (np. 1 miligram na kilogram).
- BDO
- Baza Danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami – polski system teleinformatyczny służący do ewidencjonowania odpadów oraz rejestracji podmiotów wprowadzających na rynek produkty w opakowaniach.
- Deklaracja zgodności UE
- Dokument sporządzany przez wytwórcę lub upoważnionego przedstawiciela potwierdzający, że dany wyrób (opakowanie) spełnia zasadnicze wymagania dyrektyw lub rozporządzeń unijnych.
