Najważniejsze
- •Trzy francuskie stowarzyszenia i sześć osób prywatnych złożyły skargę przeciw państwu francuskiemu, zarzucając mu niewystarczające działania wobec zanieczyszczeń PFAS.
- •Powodowie domagają się ograniczenia emisji PFAS, dekontaminacji środowiska i pokrycia części kosztów zdrowotnych oraz środowiskowych związanych z narażeniem.
- •Osoby prywatne żądają po 10 tys. euro za tzw. szkodę lękową oraz po 1 tys. euro za szkodę moralną, ale sąd nie rozstrzygnął jeszcze sprawy.
- •Spór dotyczy odpowiedzialności państwa za ochronę zdrowia i środowiska oraz wpisuje się w debatę o wdrażaniu francuskiej ustawy PFAS z 2024 r.
- •W materiałach prasowych pojawiają się dane o wysokim odsetku francuskich nastolatków przekraczających zalecenia EFSA dotyczące PFAS, jednak ich pełna weryfikacja na podstawie przekazanego źródła jest ograniczona.
Trzy francuskie stowarzyszenia i sześć osób prywatnych złożyły 20 maja do sądu administracyjnego w Paryżu skargę przeciwko państwu, zarzucając mu zaniechania w sprawie zanieczyszczeń PFAS.
Trzy francuskie stowarzyszenia — Générations Futures, Notre Affaire à Tous i Bloom — oraz sześć osób prywatnych złożyły 20 maja do Tribunal administratif de Paris skargę przeciwko państwu francuskiemu, zarzucając mu niewystarczające działania wobec zanieczyszczeń PFAS. Skarżący chcą, by sąd zobowiązał państwo do ograniczenia emisji tych substancji, przeprowadzenia dekontaminacji środowiska oraz pokrycia części kosztów zdrowotnych i środowiskowych związanych z narażeniem.
Według relacji mediów cytujących AFP sześć osób prywatnych pochodzi z obszarów określanych jako „hot spoty” skażenia PFAS, w tym z departamentów Haut-Rhin i Haute-Savoie. W skardze stowarzyszenia domagają się od państwa działań administracyjnych i środowiskowych, w tym zatrzymania zrzutów PFAS do środowiska oraz oczyszczenia terenów i wody przeznaczonej do spożycia. Jest to stanowisko powodów; sąd nie rozstrzygnął jeszcze, czy państwo rzeczywiście dopuściło się zaniedbań.
Osoby prywatne żądają po 10 tys. euro za tzw. préjudice d’anxiété, czyli szkodę związaną z lękiem o skutki narażenia, oraz po 1 tys. euro za szkodę moralną. Z dostępnych materiałów prasowych wynika, że tak opisano oba roszczenia, choć nie jest w pełni jasne, czy świadczenia mają być kumulowane na osobę. „Mamy do czynienia z podwójnym zaniechaniem: dawnym, wynikającym z braku działania, i obecnym, przejawiającym się w niewystarczających działaniach” — powiedział AFP François Veillerette, rzecznik Générations Futures.
Postępowanie przed sądem
Przed skierowaniem sprawy do sądu powodowie wysłali w marcu 2026 r. wcześniejsze roszczenia do minister środowiska i premiera. Według ich relacji nie otrzymali jednoznacznej odpowiedzi, dlatego zdecydowali się na drogę sądową. Na razie brak informacji o sygnaturze sprawy i terminie jej rozpatrzenia. Sąd ma dopiero zdecydować o dalszym biegu postępowania. W dostępnych materiałach nie ma też stanowiska rządu, resortu środowiska ani przedstawicieli przemysłu.
Tło sprawy
PFAS to szeroka grupa bardzo trwałych związków chemicznych, które kumulują się w środowisku i organizmach, a ich usuwanie jest trudne i kosztowne. Sprawa trafiła do sądu administracyjnego, ponieważ skarżący nie pozywają konkretnej firmy, lecz państwo, któremu zarzucają niewykonanie obowiązków w zakresie ochrony zdrowia i środowiska. Spór wpisuje się w debatę po uchwaleniu we Francji pierwszej ustawy dotyczącej PFAS w 2024 r. Powodowie twierdzą, że część jej przepisów, w tym opłata dla przemysłowych emitentów odprowadzających zanieczyszczenia do wód, jest wdrażana z opóźnieniem.
Media relacjonujące sprawę przytaczają też dane przypisywane raportowi Haut-commissariat au plan z października 2025 r., według których 24 proc. francuskich nastolatków przekracza zalecenia EFSA dotyczące PFAS, wobec 18 proc. w Niemczech i 1 proc. w Hiszpanii. Tych liczb nie da się jednak bezpośrednio zweryfikować w przekazanym materiale źródłowym. Teraz kluczowe będzie to, czy paryski sąd nada sprawie bieg i czy władze odpowiedzą na zarzuty skarżących.
Najważniejsze liczby pojawiające się w sprawie PFAS we Francji
| Wskaźnik / roszczenie | Wartość | Kontekst |
|---|---|---|
| Liczba stowarzyszeń składających skargę | 3 | Générations Futures, Notre Affaire à Tous i Bloom |
| Liczba osób prywatnych | 6 | Mieszkańcy obszarów określanych jako hot spoty skażenia PFAS |
| Roszczenie za préjudice d’anxiété | 10 tys. euro na osobę | Żądanie osób prywatnych związane z lękiem o skutki narażenia |
| Roszczenie za szkodę moralną | 1 tys. euro na osobę | Dodatkowe żądanie opisane w materiałach prasowych |
| Nastolatki we Francji przekraczające zalecenia EFSA | 24% | Dane przypisywane raportowi Haut-commissariat au plan z października 2025 r. |
| Nastolatki w Niemczech przekraczające zalecenia EFSA | 18% | Porównanie przytaczane w materiałach prasowych |
| Nastolatki w Hiszpanii przekraczające zalecenia EFSA | 1% | Porównanie przytaczane w materiałach prasowych |
| Rok uchwalenia pierwszej ustawy PFAS we Francji | 2024 | Tło legislacyjne sporu |
| Rok raportów rządowych wskazywanych w tle sprawy | 2022–2023 | Wspomniane działania analityczne państwa |
| Rok wskazywania ryzyk PFAS w raportach parlamentarnych | od 2008 | Argument powodów o wieloletniej wiedzy o zagrożeniu |
Na podstawie treści artykułu i przytoczonych materiałów prasowych; część danych porównawczych wymaga niezależnej weryfikacji w raporcie źródłowym.
Jak rozwijała się sprawa skargi przeciw państwu francuskiemu w związku z PFAS
Oś czasu na podstawie treści artykułu i materiałów prasowych opisujących sprawę.
Słownik pojęć
- PFAS
- Szeroka grupa per- i polifluoroalkilowych związków chemicznych, bardzo trwałych w środowisku i trudnych do usunięcia.
- Hot spot skażenia
- Obszar o szczególnie wysokim nagromadzeniu zanieczyszczeń, w tym przypadku PFAS.
- Préjudice d’anxiété
- Pojęcie prawa francuskiego odnoszące się do szkody wynikającej z lęku o zdrowie po narażeniu na czynnik szkodliwy.
- Dekontaminacja
- Działania mające na celu usunięcie lub ograniczenie skażenia środowiska, wody, gleby lub innych elementów otoczenia.
- EFSA
- Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, który publikuje m.in. zalecenia dotyczące narażenia na substancje chemiczne.
- Sąd administracyjny
- Sąd rozpoznający sprawy dotyczące działań lub zaniechań administracji publicznej i państwa.
