Najważniejsze
- •Nowe unijne przepisy ograniczają stosowanie kluczowych grup antybiotyków u wszystkich kategorii zwierząt (gospodarskich i towarzyszących).
- •Lekarze weterynarii mają obowiązek zlecenia antybiogramu przed ordynacją leków objętych restrykcjami.
- •Leczenie empiryczne (bez wcześniejszego badania) jest dopuszczalne wyłącznie w stanach nagłych, gdy zagrożone jest życie lub zdrowie zwierzęcia.
- •Regulacje mają na celu walkę z antybiotykoopornością, która w UE przyczynia się do ok. 35 tysięcy zgonów ludzi rocznie.
- •W Polsce przestrzeganie nowych procedur oraz dokumentacji medycznej będzie kontrolować Inspekcja Weterynaryjna.
8 sierpnia 2026 roku w Unii Europejskiej weszły w życie przepisy, które ograniczają stosowanie wybranych antybiotyków u zwierząt i nakazują dobór leków na podstawie badań mikrobiologicznych.
8 sierpnia 2026 roku we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej weszły w życie nowe przepisy Komisji Europejskiej, które ograniczają stosowanie określonych grup antybiotyków u zwierząt. Nakładają one na lekarzy weterynarii obowiązek dobierania leków na podstawie badań mikrobiologicznych. Wyjątki dopuszczono wyłącznie w stanach nagłych.
Komisja Europejska przyjęła rozporządzenie wykonawcze 2024/1973 w lipcu 2024 roku na mocy przepisów dotyczących weterynaryjnych produktów leczniczych. Nowe prawo obowiązuje bezpośrednio i dotyczy leczenia wszystkich kategorii zwierząt – zarówno gospodarskich, jak i towarzyszących. Restrykcje obejmują stosowanie w procedurze tzw. kaskady m.in. aminopenicylin z inhibitorami beta-laktamaz, cefalosporyn trzeciej i czwartej generacji, amfenikoli, chinolonów, ryfampicyny oraz ryfaksyminy.
Obowiązek wykonywania antybiogramów
Zgodnie z nowymi procedurami lekarz weterynarii musi zlecić wykonanie antybiogramu przed przepisaniem wymienionych substancji. W nagłych przypadkach dopuszczalne jest wdrożenie leczenia empirycznego jeszcze przed otrzymaniem wyników badań – pod warunkiem, że zwłoka zagraża życiu lub zdrowiu zwierzęcia. Po uzyskaniu wyniku analizy laboratoryjnej lekarz weterynarii może odpowiednio skorygować terapię. Nowe restrykcje obowiązują niezależnie od rozporządzenia wykonawczego Komisji 2022/1255, które całkowicie zakazuje stosowania niektórych substancji u zwierząt i rezerwuje je wyłącznie dla medycyny ludzkiej.
Cel: walka z antybiotykoopornością
Wprowadzenie ograniczeń ma na celu przeciwdziałanie rosnącej antybiotykooporności. Według szacunków Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób zakażenia opornymi bakteriami powodują rocznie około 35 tysięcy zgonów w samej Unii Europejskiej. Nowe regulacje wpływają na stosowanie najpowszechniejszych leków pierwszego wyboru w weterynarii, takich jak amoksycylina z kwasem klawulanowym u psów i kotów. To największa systemowa zmiana w ordynowaniu leków weterynaryjnych od 2006 roku, kiedy to wprowadzono unijny zakaz stosowania antybiotykowych stymulatorów wzrostu w paszach.
W Polsce organem uprawnionym do kontrolowania przestrzegania nowych procedur oraz weryfikacji dokumentacji medycznej w gospodarstwach i gabinetach jest Inspekcja Weterynaryjna. Nowe wymogi zmuszą lekarzy do częstszego zlecania diagnostyki laboratoryjnej oraz skrupulatnego monitorowania czasu oczekiwania na wyniki badań.
Schemat ordynowania antybiotyków według nowych unijnych przepisów
Rozporządzenie wykonawcze Komisji Europejskiej 2024/1973
Słownik pojęć
- Antybiogram
- Badanie laboratoryjne określające wrażliwość danego szczepu bakterii na poszczególne antybiotyki.
- Antybiotykooporność (AMR)
- Zjawisko polegające na oporności bakterii na działanie antybiotyków, co uniemożliwia lub znacznie utrudnia skuteczne leczenie zakażeń.
- Procedura kaskady (kaskada przepisów)
- Zastosowanie weterynaryjnego produktu leczniczego poza warunkami określonymi w charakterystyce produktu (ChPL), np. dla innego gatunku zwierząt lub w innym wskazaniu, w celu ratowania życia lub zdrowia.
- Leczenie empiryczne
- Leczenie wdrożone na podstawie objawów klinicznych i doświadczenia lekarza, przed uzyskaniem dokładnych wyników badań mikrobiologicznych.
