Najważniejsze
- •Od 1 września 2026 r. we wszystkich placówkach oświatowych obowiązują nowe, rygorystyczne normy dotyczące żywienia zbiorowego i sklepików szkolnych.
- •W sklepikach i automatach produkty mogą zawierać maksymalnie 10 g cukru, 10 g tłuszczu i 1 g soli na 100 g/ml wyrobu (z osobnymi limitami dla pieczywa cukierniczego).
- •Jadłospis stołówkowy musi zawierać w tygodniu min. 2 porcje świeżego mięsa, 1 porcję ryby i 1 danie bezmięsne na bazie strączków, przy ograniczeniu smażenia do max. 2 razy w tygodniu.
- •Nowe przepisy dążą do zrównoważenia posiłków i przeciwdziałania otyłości u dzieci, budząc dyskusję wśród ekspertów ds. żywienia.
1 września 2026 roku weszły w życie nowe zasady żywienia zbiorowego oraz sprzedaży produktów w placówkach oświatowych, wprowadzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia.
1 września 2026 roku we wszystkich publicznych i niepublicznych placówkach oświatowych w Polsce weszły w życie nowe zasady organizacji żywienia zbiorowego oraz sprzedaży produktów spożywczych. Szkoły i przedszkola muszą stosować się do zapisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 roku.
Limity cukru, soli i tłuszczu w sklepikach szkolnych
Akt prawny określa zamkniętą listę 19 grup produktów dopuszczonych do sprzedaży w szkolnych sklepikach oraz automatach. Rozporządzenie wprowadza precyzyjne limity zawartości poszczególnych składników odżywczych. Przekąski i napoje serwowane uczniom mogą zawierać maksymalnie 10 g cukru, 10 g tłuszczu oraz 1 g soli na 100 g lub 100 ml gotowego wyrobu. Dla pieczywa cukierniczego i półcukierniczego normy te wyznaczono na poziomie 13,5 g cukru oraz 1,2 g soli.
Jadłospis w stołówkach i profilaktyka zdrowotna
Przepisy doprecyzowują także wymagania dotyczące obiadów oraz całodziennego wyżywienia w stołówkach szkolnych i przedszkolnych, które muszą odpowiadać normom NIZP PZH-PIB. W tygodniowym menu obiadowym należy uwzględnić porcję świeżego mięsa (co najmniej dwa razy w tygodniu), rybę (raz w tygodniu) oraz minimum jedną potrawę bezmięsną na bazie nasion roślin strączkowych. Przygotowywanie dań smażonych ograniczono do maksymalnie dwóch razy w tygodniu, przy czym kucharze mogą stosować wyłącznie rafinowany olej rzepakowy lub oliwę z oliwek.
Nowe rozporządzenie rozszerza reformę żywienia szkolnego rozpoczętą w 2015 roku, przenosząc wcześniejsze obostrzenia sklepikowe bezpośrednio na stołówki. Celem wprowadzanych poprawek jest skuteczne przeciwdziałanie otyłości u dzieci i młodzieży. Nowe wytyczne wpisują się w rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i Narodowego Funduszu Zdrowia, które kładą nacisk na większy udział produktów roślinnych w codziennej diecie. Choć w samym akcie prawnym nie użyto pojęcia „dieta planetarna”, pojawia się ono w materiałach edukacyjnych i promocyjnych NFZ.
Wprowadzone zmiany wywołały dyskusję w środowisku medycznym. Prof. Grażyna Cichosz skrytykowała promowanie elementów diety roślinnej wśród dzieci, zwracając uwagę na niższą wartość odżywczą białek pochodzenia roślinnego. Warto jednak zaznaczyć, że rozporządzenie Ministra Zdrowia nie eliminuje mięsa – utrzymuje obowiązkowy udział dań mięsnych, ryb, jaj oraz produktów mlecznych, dążąc do zapewnienia zrównoważonego jadłospisu.
Maksymalne dozwolone limity składników w produktach sprzedawanych w szkołach (na 100 g/ml)
| Kategoria produktów | Maks. zawartość cukru | Maks. zawartość tłuszczu | Maks. zawartość soli |
|---|---|---|---|
| Standardowe produkty w sklepikach/automatach | 10 g | 10 g | 1 g |
| Pieczywo cukiernicze i półcukiernicze | 13,5 g | Brak wyodrębnionego limitu | 1,2 g |
Rozporządzenie Ministra Zdrowia
Wymagania dla stołówek szkolnych i przedszkolnych
Normy NIZP PZH – PIB oraz zalecenia Ministerstwa Zdrowia
Słownik pojęć
- NIZP PZH – PIB
- Państwowa instytucja badawcza zajmująca się m.in. opracowywaniem norm żywienia dla populacji Polski.
- Dieta planetarna
- Sposób odżywiania się uwzględniający zarówno zdrowie człowieka, jak i wpływ produkcji żywności na środowisko naturalne (m.in. zwiększenie udziału żywności pochodzenia roślinnego).
- Rafinowane oleje roślinne
- Grupa chemiczna i technologiczna olejów poddanych procesowi oczyszczania, charakteryzująca się wyższą temperaturą dymienia, odpowiednia do krótkiego smażenia.
- Żywienie zbiorowe
- Zorganizowany system przygotowywania i wydawania posiłków dla dużych grup ludzi (np. w szkołach, przedszkolach, szpitalach).
