Najważniejsze
- •W listopadzie 2025 r. w Glasgow przeprowadzono pierwszą w szkockiej publicznej służbie zdrowia (NHS) operację neurochirurgiczną u dziecka z użyciem zrobotyzowanego eksoskopu 3D Aeos.
- •Pacjentem był 13-letni Toby Peart, u którego pomyślnie usunięto łagodnego guza mózgu o średnicy 13–14 mm, wywołującego wcześniej ból i mrowienie w nodze.
- •Eksoskop 3D zastępuje tradycyjny mikroskop, umożliwiając chirurgom pracę w pozycji stojącej przy jednoczesnym obserwowaniu trójwymiarowego obrazu o wysokiej rozdzielczości na ekranie.
- •Technologia poprawia ergonomię pracy lekarzy, ułatwia szkolenie personelu na bloku operacyjnym oraz pozwala na uzyskanie lepszych kątów widzenia pola operacyjnego.
- •Po operacji u chłopca wystąpił przejściowy paraliż i niedowład lewych kończyn, który jednak całkowicie ustąpił, pozwalając mu na powrót do szkoły w styczniu 2026 roku.
Trzynastoletni Toby Peart przeszedł w Glasgow pierwszą w Szkocji operację usunięcia guza mózgu z wykorzystaniem zrobotyzowanego eksoskopu 3D.
Oś czasu leczenia i rekonwalescencji Toby'ego Pearta
Na podstawie komunikatów NHS Greater Glasgow and Clyde
W listopadzie 2025 roku lekarze z Royal Hospital for Children w Glasgow usunęli łagodny guz mózgu u trzynastoletniego Toby'ego Pearta. Do zabiegu wykorzystali zrobotyzowany eksoskop 3D Aeos firmy B. Braun Aesculap. Było to pierwsze zastosowanie tej technologii w szkockiej publicznej ochronie zdrowia. Organizacja NHS Greater Glasgow and Clyde oficjalnie poinformowała o przebiegu operacji oraz powrocie pacjenta do sprawności w lipcu 2026 roku. Chłopiec od kwietnia 2025 roku zmagał się z bólem i mrowieniem w lewej nodze. Badanie rezonansem magnetycznym wykazało w prawej półkuli jego mózgu guz o wielkości 13–14 milimetrów.
Zabieg przeprowadził zespół neurochirurgów dziecięcych pod kierownictwem Roddy’ego O'Kane’a oraz Emer Campbell. Bezpośrednio po operacji u chłopca wystąpił przejściowy niedowład oraz brak czucia w lewej ręce i nodze. Objawy te ustąpiły jeszcze podczas pobytu na oddziale, dzięki czemu pacjent mógł opuścić szpital już tydzień po zabiegu. Do szkoły wrócił w styczniu 2026 roku. Neurochirurg Roddy O'Kane podkreślił, że nowa technologia umożliwia operowanie w pozycji stojącej i zapewnia kąty widzenia nieosiągalne przy użyciu tradycyjnych mikroskopów. Emer Campbell dodała, że system usprawnia organizację pracy oraz ułatwia szkolenie personelu na bloku operacyjnym.
Jak działa zrobotyzowany eksoskop 3D?
Zrobotyzowany eksoskop 3D zastępuje tradycyjny mikroskop operacyjny. Zamiast pochylać się przez wiele godzin nad okularami urządzenia, chirurg wykonuje procedurę w pozycji wyprostowanej. Lekarz obserwuje trójwymiarowy obraz o wysokiej rozdzielczości na ekranie przez specjalne okulary polaryzacyjne. Rozwiązanie to znacząco poprawia ergonomię pracy całego zespołu medycznego. Ośrodki w Europie i Stanach Zjednoczonych wdrażają tę technologię od około 2020 roku.
Ograniczenia i brak niezależnych danych
Oficjalne doniesienia o sukcesie operacji opierają się wyłącznie na jednym komunikacie prasowym NHS Greater Glasgow and Clyde. Udostępnione publicznie dane nie zawierają opinii niezależnych neurochirurgów ani informacji o kosztach zakupu sprzętu. NHS nie ujawniło również, czy urządzenie ma zatwierdzenie brytyjskiej agencji MHRA do stosowania w procedurach pediatrycznych. Warto dodać, że guzy tej wielkości są z powodzeniem usuwane również metodami tradycyjnymi, a przejściowy niedowład pooperacyjny u pacjenta mieścił się w granicach ryzyka wpisanego w tego typu zabiegi.
Porównanie wybranych aspektów operacji eksoskopowych a tradycyjnych mikroskopowych
| Cecha / Parametr | Eksoskopia 3D (Aeos) | Tradycyjna mikroskopia neurochirurgiczna |
|---|---|---|
| Pozycja chirurga podczas zabiegu | Stojąca, wyprostowana („heads-up”) | Pochylona nad okularami („head-down”) |
| Obrazowanie dla zespołu operacyjnego | Dostępne dla każdego na monitorze 3D 4K | Głównie dla operatora (przez okulary) |
| Ergonomia i zmęczenie fizyczne | Niskie (zmniejszone obciążenie szyi i pleców) | Wysokie (długotrwałe wymuszone pozycje ciała) |
| Zakres kątów widzenia mikrostruktury | Zrobotyzowane ramię pozwala na unikalne kąty | Ograniczone zakresem ruchu ramienia mikroskopu |
Na podstawie analizy ergonomii klinicznej urządzeń typu exoscope.
Porównanie metod wizualizacji: tradycyjny mikroskop vs eksoskop 3D
Tradycyjny mikroskop operacyjny
Zrobotyzowany eksoskop 3D (np. Aeos)
Słownik pojęć
- Eksoskop 3D
- Urządzenie medyczne służące do wizualizacji pola operacyjnego, wyposażone w kamery cyfrowe przesyłające trójwymiarowy obraz wysokiej rozdzielczości na monitory zewnętrzne. Pozwala chirurgowi pracować w pozycji wyprostowanej.
- Neurochirurgia
- Dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym chorób układu nerwowego, w tym mózgu, rdzenia kręgowego oraz nerwów obwodowych.
- NHS Scotland (National Health Service Scotland)
- Szkocka publiczna służba zdrowia (będąca częścią brytyjskiego National Health Service), odpowiadająca za organizację i finansowanie leczenia mieszkańców Szkocji.
- Okulary polaryzacyjne
- Okulary wykorzystujące filtry polaryzacyjne, dzięki którym każde oko chirurga widzi dedykowany obraz wyświetlany na ekranie 3D, co pozwala na postrzeganie głębi w trakcie operacji.
- Wizualizacja Heads-up
- Sposób organizacji pracy, w którym chirurg operuje patrząc na monitor znajdujący się przed nim (z głową uniesioną w górę), zamiast pochylać się nad okularami tradycyjnego mikroskopu.
- MHRA
- Medicines and Healthcare products Regulatory Agency – brytyjska agencja rządowa odpowiedzialna za regulację i dopuszczanie do użytku leków oraz wyrobów medycznych.
