Najważniejsze
- •Lekarze z Londynu przeprowadzili pierwszą na świecie operację usunięcia guza przysadki mózgowej z asystą AI w czasie rzeczywistym.
- •Sztuczna inteligencja analizowała obraz z endoskopu na żywo, wskazując bezpieczne strefy cięcia oraz chronione naczynia krwionośne i nerwy.
- •Zastosowanie nowej technologii ma na celu znaczne zredukowanie powikłań, takich jak uszkodzenie naczyń (ryzyko 0,5–2% w klasycznej metodzie) lub niepełne usunięcie zmiany (25–50%).
- •System AI pełni obecnie wyłącznie rolę doradczą, a jego powszechne wdrożenie do szpitali potrwa od 3 do 5 lat.
Lekarze z Londynu przeprowadzili pierwszą na świecie operację usunięcia guza przysadki mózgowej z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, która analizowała obraz w czasie rzeczywistym.
Lekarze z National Hospital for Neurology and Neurosurgery w Londynie przeprowadzili pierwszą na świecie operację usunięcia guza przysadki mózgowej z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, która analizowała obraz w czasie rzeczywistym. Informację o udanym zabiegu u 48-letniego pacjenta przekazano 27 sierpnia 2026 roku.
Pacjent, Rhys Hibbert, to mieszkaniec brytyjskiego hrabstwa Bedfordshire. Mężczyzna trafił do szpitala osiemnaście miesięcy wcześniej po tym, jak stracił przytomność i doznał napadu drgawek na ulicy. Badania diagnostyczne wykazały łagodny guz o wielkości 11 milimetrów, zlokalizowany w obrębie przysadki mózgowej. Zmiana uciskała nerwy wzrokowe, co powodowało u pacjenta zawroty głowy, silne zmęczenie oraz ograniczenie pola widzenia.
Jak działa system asysty AI podczas operacji?
Zabieg endoskopowy przez nos przeprowadził zespół neurochirurgów z University College London Hospital pod kierownictwem prof. Haniego Marcusa. Operację wykonano na przełomie czerwca i lipca 2026 roku. Podczas procedury system sztucznej inteligencji (AI) analizował na żywo obraz z kamery endoskopu. Algorytm śledził ruchy narzędzi chirurgicznych i na bieżąco oznaczał na ekranie bezpieczne obszary cięcia oraz ukryte pod tkankami naczynia krwionośne i nerwy. Program został wcześniej wyszkolony na setkach nagrań wideo z podobnych zabiegów.
Badania nad nową technologią sfinansowały brytyjski National Institute for Health and Care Research oraz koncern Google. Zastosowanie systemu miało na celu zminimalizowanie ryzyka powikłań. Według danych szpitalnych podczas tradycyjnych operacji prawdopodobieństwo niepełnego usunięcia guza wynosi od 25 do 50 proc., a ryzyko uszkodzenia głównego naczynia krwionośnego waha się od 0,5 do 2 proc.
Przewaga nad tradycyjną nawigacją neurochirurgiczną
Dotychczas stosowana nawigacja neurochirurgiczna opiera się na statycznych obrazach z rezonansu magnetycznego (MRI) lub tomografii komputerowej (TK), które wykonuje się przed zabiegiem. Obrazy te tracą jednak dokładność w trakcie operacji, ponieważ struktury mózgu naturalnie się przemieszczają. Nowe narzędzie eliminuje ten problem, analizując w czasie rzeczywistym przekaz wideo z endoskopu w krytycznym obszarze otoczonym przez tętnice szyjne.
Opisywana operacja stanowi pierwszą fazę testów klinicznych nowej technologii. Wdrożenie algorytmu do powszechnego użytku w placówkach medycznych potrwa od 3 do 5 lat. Obecnie system AI pełni jedynie funkcję doradczą, co oznacza, że pełną odpowiedzialność za decyzje podejmuje operujący chirurg. Z tego powodu pacjent musiał podpisać niestandardową zgodę na udział w procedurze medycznej o charakterze eksperymentalnym.
Porównanie tradycyjnej nawigacji a asysty AI w neurochirurgii
Tradycyjna nawigacja neurochirurgiczna
Nawigacja AI w czasie rzeczywistym (wideo z endoskopu)
Zbigniew Jakubas o robotach, AI i zdrowiu
Ryzyko powikłań przy tradycyjnej operacji guza przysadki mózgowej
| Rodzaj powikłania / ryzyka | Wskaźnik ryzyka w metodzie tradycyjnej | Rola nowej technologii AI |
|---|---|---|
| Niepełne usunięcie guza mózgu | 25% - 50% | Minimalizacja ryzyka poprzez precyzyjne oznaczanie stref cięcia w czasie rzeczywistym |
| Uszkodzenie głównego naczynia krwionośnego | 0,5% - 2% | Ostrzeganie chirurga przed naczyniami ukrytymi pod tkankami (np. tętnice szyjne) |
Dane na podstawie National Hospital for Neurology and Neurosurgery w Londynie
Jak działa asysta AI podczas operacji usunięcia guza mózgu?
Na podstawie opisu przebiegu pierwszej na świecie operacji z asystą AI w UCLH
Słownik pojęć
- Przysadka mózgowa
- Gruczoł dokrewny zlokalizowany wewnątrz czaszki u podstawy mózgu, odpowiedzialny za produkcję i wydzielanie wielu kluczowych hormonów kontrolujących m.in. wzrost, metabolizm i rozmnażanie.
- Zabieg endoskopowy
- Małoinwazyjna procedura chirurgiczna polegająca na wprowadzeniu do wnętrza ciała pacjenta (w tym przypadku przez nos) giętkiej lub sztywnej rurki z kamerą i światłowodem (endoskopu), co umożliwia operowanie bez konieczności tradycyjnego otwierania czaszki.
- Neurochirurgia
- Dziedzina medycyny zajmująca się chirurgicznym leczeniem schorzeń układu nerwowego, w tym mózgowia, rdzenia kręgowego i nerwów obwodowych.
- Brain shift (przemieszczenie struktur mózgowia)
- Dynamiczne przemieszczanie się struktur mózgu podczas operacji neurochirurgicznej (np. z powodu utraty płynu mózgowo-rdzeniowego lub usunięcia części guza), które sprawia, że przedoperacyjne skany MRI/TK tracą na dokładności.
