Najważniejsze
- •Sztuczna inteligencja w czasie rzeczywistym zwiększyła wykrywalność polipów podczas kolonoskopii z 54,5% do 72,2%.
- •Wykrywalność gruczolaków (mierzona wskaźnikiem ADR) wzrosła dzięki AI z 36,1% do 52,3%, znacznie przekraczając zalecane minimum (25%).
- •Średnia liczba polipów wykrytych podczas jednego badania wzrosła z 1,4 do 2,2 przy asyście algorytmów.
- •Badanie ma pewne ograniczenia metodologiczne, takie jak brak możliwości zastosowania ślepej próby oraz brak szczegółowych informacji o certyfikacji i nazwie oprogramowania AI.
- •Wyzwaniem technologicznym pozostają wyniki fałszywie dodatnie (np. mylenie pęcherzyków powietrza z polipami), które mogą wydłużać czas zabiegu.
Południowokoreańscy badacze wykazali w badaniu klinicznym prowadzonym od maja 2023 do kwietnia 2025 roku, że użycie sztucznej inteligencji podczas kolonoskopii zwiększa wykrywalność polipów z 54,5 do 72,2 procent.
Wpływ sztucznej inteligencji na skuteczność kolonoskopii
Badanie kliniczne (Seul, maj 2023 - kwiecień 2025)
Południowokoreańscy naukowcy wykazali w wieloośrodkowym badaniu klinicznym, prowadzonym od maja 2023 do kwietnia 2025 roku, że zastosowanie sztucznej inteligencji w czasie rzeczywistym podczas kolonoskopii zwiększyło wykrywalność polipów z 54,5 do 72,2 procent.
Badanie kliniczne objęło 998 dorosłych pacjentów z Seulu. Autorzy pracy losowo podzielili ich na dwie grupy. W pierwszej (badawczej), liczącej 497 osób, lekarze wykonywali kolonoskopię z asystą sztucznej inteligencji. Grupę kontrolną stanowiło 501 pacjentów, u których lekarze przeprowadzili badanie metodą konwencjonalną, bez wsparcia algorytmów.
Skuteczność w wykrywaniu zmian przedrakowych
Użycie nowej technologii przełożyło się na wyższą skuteczność diagnozowania zmian przedrakowych. Wykrywalność gruczolaków wzrosła z 36,1 procent w grupie kontrolnej do 52,3 procent w grupie korzystającej z asysty sztucznej inteligencji. Średnia liczba polipów wykrytych podczas jednego badania wyniosła 2,2 u pacjentów diagnozowanych przy wsparciu algorytmów, w porównaniu do 1,4 w grupie tradycyjnej. Doniesienia medialne wskazują, że wskaźnik ryzyka wyniósł 2,173 dla polipów oraz 1,940 dla gruczolaków. Wartości te nie są jednak w pełni spójne z prostym ilorazem odsetków wykrywalności, co może sugerować błąd w raportowaniu prasowym lub zastosowanie w analizie źródłowej regresji wielozmiennej.
Wyzwania i ograniczenia nowej metody
Doniesienia prasowe nie precyzują nazwy, wersji ani producenta oprogramowania. Nie informują również o jego certyfikacji medycznej, takiej jak znak CE czy zatwierdzenie przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA). W publikacjach brakuje nazwy czasopisma naukowego, w którym ukazały się wyniki, informacji o źródłach finansowania oraz potencjalnych konfliktach interesów autorów. Ponadto materiały te pomijają problematykę wyników fałszywie dodatnich. Zdarza się bowiem, że systemy sztucznej inteligencji błędnie identyfikują resztki kału lub pęcherzyki powietrza jako polipy, co wydłuża procedurę i zmusza do pobierania dodatkowych, niepotrzebnych biopsji.
Międzynarodowe wytyczne gastroenterologiczne określają minimalny akceptowalny wskaźnik wykrywalności gruczolaków na poziomie 25 procent. U lekarzy uczestniczących w badaniu wyjściowy poziom tego wskaźnika wynosił 36,1 procent. Omawiany eksperyment wpisuje się w serię wcześniejszych analiz z lat 2020–2024. Potwierdzają one, że systemy automatycznej detekcji podnoszą wskaźnik wykrywalności gruczolaków średnio o 10–15 punktów procentowych.
Konieczne są dalsze analizy, które pozwolą ocenić wpływ tej technologii na codzienną praktykę kliniczną oraz koszty systemowe. Istotnym ograniczeniem wdrożeniowym pozostaje również fakt, że podczas procedury z asystą systemu wyświetlającego wskazówki na monitorze nie da się zastosować metody ślepej próby wobec lekarza wykonującego zabieg.
Porównanie wyników kolonoskopii konwencjonalnej oraz z asystą sztucznej inteligencji (AI)
| Wskaźnik | Kolonoskopia konwencjonalna (grupa kontrolna) | Kolonoskopia z asystą AI (grupa badawcza) |
|---|---|---|
| Wykrywalność polipów (%) | 54,5% | 72,2% |
| Wykrywalność gruczolaków (ADR) (%) | 36,1% | 52,3% |
| Średnia liczba wykrytych polipów na badanie | 1,4 | 2,2 |
| Liczba pacjentów w grupie | 501 osób | 497 osób |
Badanie kliniczne przeprowadzone na grupie 998 pacjentów w Seulu.
Porównanie kolonoskopii konwencjonalnej z badaniem wspomaganym sztuczną inteligencją
Kolonoskopia konwencjonalna
Kolonoskopia z asystą AI (CADe)
Słownik pojęć
- Kolonoskopia
- Badanie endoskopowe umożliwiające obejrzenie wnętrza całego jelita grubego za pomocą elastycznej rurki z kamerą.
- Gruczolak (adenoma)
- Łagodna zmiana nowotworowa w jelicie grubym, która ma potencjał do przekształcenia się w złośliwego raka jelita grubego.
- Wskaźnik wykrywalności gruczolaków (ADR - Adenoma Detection Rate)
- Odsetek kolonoskopii, podczas których wykryto co najmniej jednego gruczolaka u pacjentów powyżej 50. roku życia. Jest to kluczowy wskaźnik jakości wykonania badania.
- CADe (Computer-Aided Detection)
- System komputerowego wspomagania wykrywania zmian (np. polipów) na obrazie medycznym w czasie rzeczywistym.
- Ślepa próba
- Metoda badawcza polegająca na tym, że badacz lub pacjent (lub obaj w przypadku podwójnie ślepej próby) nie wiedzą, która metoda/lek jest stosowana, co zapobiega subiektywnej ocenie wyników.
