Szpitale non profit w USA wydały miliardy na consulting. Badanie JAMA nie widzi efektów

Ponad 20% amerykańskich szpitali non profit wydało łącznie co najmniej 7,8 mld dolarów na usługi firm doradztwa zarządczego w latach 2009–2023, ale analiza opublikowana 4 maja 2026 r. w JAMA nie wykazała istotnych zmian w finansach, zatrudnieniu ani jakości opieki w porównaniu z podobnymi placówkami, które z takich usług nie korzystały. Badanie objęło 2343 szpitale non profit w USA. Naukowcy z Uniwersytetu w Chicago zidentyfikowali 306 szpitali, które po raz pierwszy zawarły kontrakt z firmą doradztwa zarządczego w latach 2010–2022, na podstawie zgłoszeń w formularzach podatkowych IRS Form 990 dotyczących największych zewnętrznych kontraktów powyżej 100 tys. dolarów rocznie. Każdą z tych placówek porównano z dopasowaną grupą 513 szpitali, które w latach 2009–2023 nie raportowały tego typu usług. Według autorów szpitale objęte badaniem zapłaciły konsultantom zarządczym średnio 15,7 mln dolarów na placówkę, co daje co najmniej 7,8 mld dolarów w całym okresie analizy. Po uwzględnieniu innych typów konsultingu, takich jak doradztwo HR i IT, suma wydatków szpitali non profit na usługi doradcze przekroczyła 25 mld dolarów. Osobna analiza Medscape wskazuje, że roczne wydatki na doradztwo zarządcze wzrosły z 273 mln dolarów w 2009 r. do 733 mln dolarów w 2023 r., a największymi beneficjentami były Deloitte i Accenture, które miały otrzymać po ok. 1,2 mld dolarów. Zespół kierowany przez Josepha Dova Brucha zastosował projekt typu „stacked difference-in-differences” i porównał zmiany w czasie w dwóch grupach szpitali. Oceniano m.in. przychody z opieki nad pacjentami, marżę operacyjną, płynność finansową, poziom zatrudnienia i wynagrodzenia, a także wskaźniki jakości opieki, takie jak readmisje i śmiertelność. Badacze nie znaleźli statystycznie istotnych, systematycznych różnic między placówkami, które zatrudniły konsultantów, a tymi, które tego nie zrobiły. Jedynym wyjątkiem był niewielki wzrost odsetka ponownych przyjęć po udarze mózgu w szpitalach korzystających z doradztwa. Szpitale non profit w USA korzystają z ulg podatkowych w zamian za realizację tzw. „community benefit”, czyli świadczenie opieki społecznościom lokalnym, w tym osobom nieubezpieczonym. Wydatki na consulting budzą więc pytania o to, w jakim stopniu przyczyniają się one do poprawy dostępności i jakości świadczeń. Jednocześnie rynek doradztwa zarządczego w ochronie zdrowia jest wart kilkanaście miliardów dolarów rocznie, choć consulting w budżetach szpitali non profit stanowi tylko niewielki ułamek całości wydatków. Poprzednie analizy w sektorze publicznym i ochronie zdrowia w różnych krajach również rzadko wykazywały duże, trwałe efekty doradztwa na wyniki instytucji. Autorzy badania podkreślają, że analiza obejmowała tylko największe kontrakty zgłoszone w Form 990, więc mniejsze umowy i praca podwykonawców mogły zostać pominięte, a szerokie przedziały ufności mogą zaniżać ewentualne pozytywne efekty. Nie było możliwe rozróżnienie skutków poszczególnych typów usług ani ocena „miękkich” rezultatów, takich jak zmiany kultury organizacyjnej. Firmy doradcze i zarządy szpitali nie odniosły się do wyników. Autorzy oraz komentatorzy w JAMA wskazują, że potrzebne są kolejne badania i szersza debata o racjonalności wydatków na consulting w systemie ochrony zdrowia.