Ponad połowa Polaków nie przestrzega zaleceń lekarzy, a skutki tego zjawiska sięgają ponad 20 mld zł strat rocznie – wynika z szacunków cytowanych przez „Dziennik Gazetę Prawną” oraz ekspertów z Centrum Prewencji i Epidemiologii Chorób Układu Krążenia w Warszawie. Lekarze alarmują, że chodzi zarówno o konsekwencje zdrowotne dla pacjentów, jak i rosnące obciążenie finansowe całego systemu ochrony zdrowia. Dr hab. n. med. Aleksander Prejbisz, kierownik Centrum Prewencji i Epidemiologii Chorób Układu Krążenia, ocenia, że niestosowanie się do zaleceń terapeutycznych prowadzi do kumulacji powikłań i konieczności częstszych hospitalizacji. Podkreśla, że zalecenia obejmują nie tylko regularne przyjmowanie leków, ale także zmianę stylu życia, modyfikację diety, zwiększenie aktywności fizycznej oraz systematyczne kontrole lekarskie. Gdy te elementy zawodzą, stan zdrowia pacjentów się pogarsza, a koszty ponosi cały system. Według przytaczanych analiz roczne straty wynikające z nieprzestrzegania zaleceń przekraczają 20 mld zł. To głównie dodatkowe wydatki na leczenie powikłań, kolejne wizyty, diagnostykę oraz pobyty w szpitalu. Eksperci zwracają uwagę, że w publikacjach naukowych zwykle ujmują jedynie koszty bezpośrednie, dlatego rzeczywiste obciążenie społeczne i gospodarcze może być wyższe, niż wskazują obecne wyceny. Lekarze wiążą skalę problemu z organizacją systemu ochrony zdrowia. Prof. Prejbisz ocenia, że przeciążone poradnie i szpitale ograniczają czas, jaki medycy mogą poświęcić pojedynczemu pacjentowi. Jego zdaniem, gdyby lekarze mieli więcej czasu na spokojne wyjaśnienie istoty choroby, celu terapii i potencjalnych powikłań, a także na poznanie codziennych trudności pacjenta, odsetek osób przestrzegających zaleceń byłby wyższy. Prof. dr hab. n. med. Artur Mamcarz, kierownik III Kliniki Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, zwraca uwagę na kluczową rolę partnerskiej relacji lekarz–pacjent. Podkreśla, że skuteczna terapia opiera się na zaufaniu, rozmowie i poczuciu współodpowiedzialności za proces leczenia. Bez tego nawet najlepiej dobrane schematy terapeutyczne nie przynoszą oczekiwanych efektów. Jako przykład możliwych efektów zmian systemowych eksperci wskazują Portugalię. W tym kraju w ciągu około 30 lat skuteczność leczenia nadciśnienia tętniczego wzrosła z 3 do 50 proc. Dzięki zaangażowaniu różnych ogniw systemu – lekarzy, farmaceutów, organizacji pozarządowych i rządowych, a także samych pacjentów – udało się poprawić zarówno przestrzeganie zaleceń, jak i wyniki leczenia. Polskie dane dotyczące nieprzestrzegania zaleceń zdrowotnych mogą być niedoszacowane, a badacze zwracają uwagę na potrzebę dokładniejszych analiz. Dla systemu ochrony zdrowia oznacza to konieczność inwestycji w edukację pacjentów, wsparcie w codziennym leczeniu chorób przewlekłych oraz organizację pracy poradni w sposób umożliwiający dłuższy kontakt z chorym. Od decyzji organizacyjnych i finansowych podejmowanych dziś będzie zależeć, czy w kolejnych latach uda się ograniczyć miliardowe straty i poprawić efekty terapii w populacji.