Najważniejsze
- •Suplementy diety są klasyfikowane jako żywność, co oznacza brak obowiązku badań klinicznych i wstępnej weryfikacji składu przed wprowadzeniem na rynek.
- •Niekontrolowana suplementacja niesie realne ryzyka zdrowotne, np. kwasy omega-3 mogą zwiększać ryzyko migotania przedsionków, a nadmiar witaminy E – niewydolności serca.
- •Rzeczywiste niedobory pokarmowe występują rzadko (głównie jod, witamina D zimą oraz B12 u wegan) i wymagają uzasadnienia medycznego.
- •Zmiana diety na śródziemnomorską obniża ryzyko chorób układu krążenia o ok. 30%, podczas gdy preparaty witaminowe nie wykazują takiego działania.
- •Eksperci apelują o wprowadzenie wstępnych kontroli składu suplementów i oświadczeń zdrowotnych oraz ostrzegają przed dezinformacją z sieci i AI.
Prof. Hans Hauner z Uniwersytetu Technicznego w Monachium ostrzegł 16 września 2026 r. przed masowym przyjmowaniem suplementów diety pod wpływem dezinformacji w mediach społecznościowych.
Prof. Hans Hauner z Uniwersytetu Technicznego w Monachium ostrzegł 16 września 2026 roku przed masowym przyjmowaniem suplementów diety pod wpływem dezinformacji z mediów społecznościowych oraz treści generowanych przez sztuczną inteligencję. Ekspert zwrócił uwagę na potencjalne zagrożenia zdrowotne związane z nadużywaniem tych środków oraz skrytykował niemiecki system rejestracji preparatów.
Brak kontroli nad składem i reklamą
Wprowadzenie suplementu diety na rynek niemiecki wymaga obecnie jedynie formalnego zgłoszenia w Federalnym Urzędzie Ochrony Konsumentów i Bezpieczeństwa Żywności (BVL). Instytucja ta nie przeprowadza wstępnych badań składu ani nie weryfikuje deklaracji zdrowotnych składanych przez producentów. W efekcie w sieci pojawiają się liczne reklamy preparatów promowanych przez sponsorowanych influencerów oraz materiały tworzone przez generatywną sztuczną inteligencję, które omijają wymogi dotyczące oznaczeń reklamowych i przekazują niepotwierdzone naukowo informacje.
Profesor Hauner powołał się na badania wykazujące realne ryzyko zdrowotne wynikające z przyjmowania niektórych popularnych preparatów. Suplementacja kwasami omega-3 oraz olejem rybim podnosi ryzyko wystąpienia migotania przedsionków, z kolei przedawkowanie witaminy E zwiększa ryzyko niewydolności serca. Szkodliwe dla organizmu mogą okazać się również niezweryfikowane ekstrakty roślinne, w tym ashwagandha oraz wysokie dawki beta-karotenu.
Jednocześnie ogólnokrajowe badania spożycia przeprowadzone w Niemczech wskazują, że rzeczywiste niedobory dotyczą niewielkich grup społecznych. Ograniczają się one głównie do jodu, witaminy D w okresie zimowym oraz witaminy B12 u osób przestrzegających diety wegańskiej. Uzasadnione wskazania medyczne do stosowania preparatów występują rzadko – dotyczą na przykład kobiet w ciąży oraz osób w podeszłym wieku.
Suplementy to żywność, nie leki
Zgodnie z prawem unijnym i niemieckim suplementy diety są kwalifikowane jako żywność, a nie produkty lecznicze. Zwalnia to producentów z obowiązku przeprowadzania badań klinicznych przed wprowadzeniem produktu do obrotu. W samych Niemczech wartość tego rynku wynosi około 1,8 miliarda euro rocznie.
Tymczasem dane medyczne wskazują, że zmiana nawyków żywieniowych przynosi znacznie lepsze rezultaty profilaktyczne. Stosowanie diety śródziemnomorskiej obniża ryzyko chorób układu krążenia o około 30%, podczas gdy preparaty witaminowe nie wykazują takiego działania.
W obliczu rosnącej skali problemu ekspert postuluje wprowadzenie wstępnej kontroli składu oraz oświadczeń zdrowotnych jeszcze przed dopuszczeniem produktów do sprzedaży. Osoby poszukujące rzetelnej i weryfikowalnej wiedzy mogą korzystać z niezależnych źródeł, takich jak Federalny Instytut Oceny Ryzyka (BfR) czy portal Verbraucherzentrale.
Rynek suplementów a dowody naukowe
Dane: Uniwersytet Techniczny w Monachium, prof. Hans Hauner
Przegląd zagrożeń zdrowotnych związanych z niekontrolowanym stosowaniem suplementów diety
| Substancja / Preparat | Potencjalne ryzyko zdrowotne / Zagrożenie | Rzeczywiste wskazania medyczne |
|---|---|---|
| Kwasy omega-3 / Olej rybi | Wzrost ryzyka wystąpienia migotania przedsionków | Rzadkie, na zalecenie lekarza |
| Witamina E (przedawkowanie) | Wzrost ryzyka niewydolności serca | Potwierdzone klinicznie niedobory |
| Beta-karoten (wysokie dawki) | Szkodliwość dla organizmu, ryzyko nowotworowe u palaczy | Zbilansowana dieta z warzyw/owoców |
| Ekstrakty roślinne (np. Ashwagandha) | Niezweryfikowane działanie, toksyczność wątrobowa | Brak jednoznacznych wskazań |
| Witamina D / Witamina B12 / Jod | Niski poziom toksyczności przy odpowiednim dawkowaniu | Okres zimowy (wit. D), dieta wegańska (B12), zalecenia ogólne (jod) |
Opracowanie własne na podstawie wypowiedzi prof. H. Haunera i badań klinicznych
Słownik pojęć
- BVL (Bundesamt für Verbraucherschutz und Lebensmittelsicherheit)
- Federalny Urząd Ochrony Konsumentów i Bezpieczeństwa Żywności w Niemczech, odpowiedzialny za przyjmowanie zgłoszeń rejestracyjnych suplementów diety.
- BfR (Bundesinstitut für Risikobewertung)
- Federalny Instytut Oceny Ryzyka w Niemczech, przygotowujący niezależne ekspertyzy naukowe dotyczące bezpieczeństwa żywności i suplementów.
- Migotanie przedsionków
- Najczęstsza utrwalona arytmia serca, polegająca na nieskoordynowanej akcji przedsionków; może zwiększać ryzyko udaru mózgu.
- Dieta śródziemnomorska
- Sposób odżywiania bogaty w warzywa, owoce, orzechy, ryby i oliwę z oliwek, o udowodnionym naukowo działaniu protekcyjnym na układ krążenia.
- Oświadczenie zdrowotne (Health Claim)
- Informacja na opakowaniu lub w reklamie sugerująca pozytywny wpływ żywności/suplementu na zdrowie, podlegająca unijnym regulacjom prawnym.
