Najważniejsze
- •Codzienne spożywanie 500 ml pasteryzowanego soku pomarańczowego przez 60 dni wpływa na ekspresję 1705 genów w komórkach układu odpornościowego.
- •Zaobserwowane zmiany ekspresji genów mają charakter epigenetyczny, co oznacza, że wpływają na aktywność białek, a nie na trwałą zmianę kodu DNA.
- •Badanie wykazało spadek aktywności genów odpowiedzialnych za stany zapalne (np. IL6, IL1B) oraz genu SGK1, wpływającego na ciśnienie krwi.
- •Głównym związkiem odpowiedzialnym za działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne jest hesperydyna – flawonoid naturalnie występujący w cytrusach.
- •Porcja 500 ml soku dostarcza około 45–50 g cukrów prostych, co wyczerpuje dzienny limit WHO i stoi w sprzeczności z zaleceniami ograniczania soków do 150 ml na dobę.
Badanie naukowców z Brazylii i USA wykazało, że codzienne spożywanie 500 ml soku pomarańczowego przez 60 dni wpływa na ekspresję 1705 genów powiązanych ze stanami zapalnymi i metabolizmem.
Naukowcy z Uniwersytetu w São Paulo oraz ośrodków w USA zbadali wpływ pasteryzowanego soku pomarańczowego na ludzki organizm. W badaniu opublikowanym w sierpniu 2026 roku na łamach czasopisma „Molecular Nutrition and Food Research” wykazali, że codzienne spożywanie 500 ml tego napoju przez 60 dni wpływa na ekspresję 1705 genów w komórkach odpornościowych krwi. Zmiany te dotyczą genów powiązanych bezpośrednio z procesami zapalnymi oraz metabolizmem.
W eksperymencie wzięło udział 85 młodych, zdrowych ochotników, u których nie występowały choroby przewlekłe. Uczestnicy pili pasteryzowany sok pomarańczowy codziennie przez dwa miesiące. Badacze przeanalizowali jednojądrowe komórki krwi obwodowej, które wchodzą w skład układu odpornościowego. Odnotowali spadek aktywności genów odpowiedzialnych za stany zapalne, w tym IL6, IL1B, NAMPT oraz NLRP3. Wykazali również zmniejszenie aktywności genu SGK1, który wpływa na ciśnienie tętnicze krwi poprzez regulację zatrzymywania sodu w nerkach.
Kluczowa rola hesperydyny i wpływ masy ciała
Autorzy badania przypisali działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające hesperydynie. Jest to organiczny związek chemiczny z grupy flawonoidów, który występuje naturalnie w cytrusach. Reakcja organizmu na napój zależała jednak od masy ciała uczestników. U osób z nadwagą zmiany dotyczyły głównie genów odpowiedzialnych za metabolizm tłuszczów. Z kolei u ochotników o prawidłowej wadze naukowcy zaobserwowali wpływ przede wszystkim na procesy zapalne.
Zaobserwowane zmiany ekspresji genów mają charakter procesu epigenetycznego. Oznacza to czasową regulację aktywności genów pod wpływem czynników zewnętrznych, a nie trwałą modyfikację kodu DNA człowieka. Warto jednak pamiętać, że porcja 500 ml soku pomarańczowego dostarcza około 45–50 gramów cukrów prostych. Taka ilość wyczerpuje maksymalny dzienny limit spożycia wolnych cukrów zalecany przez Światową Organizację Zdrowia dla diety wynoszącej 2000 kilokalorii. Pasteryzowany sok nie zawiera błonnika obecnego w całych owocach, przez co organizm szybciej wchłania zawarty w nim cukier, co mocniej obciąża metabolizm.
Ograniczenia metodologiczne badania
Autorzy badania nie uwzględnili w metodologii grupy kontrolnej, na przykład osób pijących wodę z cukrem o identycznej kaloryczności. Uniemożliwia to jednoznaczne powiązanie zmian ekspresji genów wyłącznie ze składnikami soku. Analiza objęła małą i jednorodną grupę 85 młodych osób, co ogranicza możliwość przekładania wniosków na całą populację, zwłaszcza na osoby starsze lub chore. Publikacja nie zawiera również informacji o źródłach finansowania eksperymentu ani o potencjalnym konflikcie interesów autorów. Dodatkowo rekomendacja spożywania 500 ml soku dziennie pozostaje w sprzeczności z oficjalnymi wytycznymi American Heart Association oraz Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, które zalecają ograniczenie spożycia soków do maksymalnie 150 ml na dobę w celu zapobiegania otyłości.
Kluczowe dane z badania nad sokiem pomarańczowym
Badanie opublikowane w Molecular Nutrition and Food Research (2026)
Porównanie: Sok pomarańczowy vs Całe owoce
Pasteryzowany sok pomarańczowy (500 ml)
Całe owoce pomarańczy
Słownik pojęć
- Epigenetyka (proces epigenetyczny)
- Badanie nad zmianami aktywności genów (ekspresji), które nie wynikają ze zmian w samej sekwencji nukleotydów w DNA. Zmiany te mogą być wywołane czynnikami środowiskowymi lub dietetycznymi.
- Ekspresja genów
- Proces, w którym informacje zawarte w genie są wykorzystywane do syntezy funkcjonalnych produktów genów (zazwyczaj białek). Zmiana ekspresji oznacza, że dany gen staje się bardziej lub mniej aktywny.
- Hesperydyna
- Organiczny związek chemiczny z grupy flawonoidów, występujący głównie w owocach cytrusowych. Wykazuje działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne oraz chroniące naczynia krwionośne.
- PBMC
- Jednojądrowe komórki krwi obwodowej (ang. Peripheral Blood Mononuclear Cells), do których należą limfocyty i monocyty. Są kluczowym elementem układu odpornościowego.
- Insulinooporność
- Zmniejszona wrażliwość tkanek organizmu na działanie insuliny – hormonu regulującego poziom cukru we krwi. Jest kluczowym czynnikiem rozwoju cukrzycy typu 2.
