Najważniejsze
- •Sejm skierował do Komisji Zdrowia projekt, który ma zwiększyć dostęp do leczenia substytucyjnego uzależnienia od opioidów poza dotychczasowymi programami.
- •Najbardziej prawdopodobne jest objęcie nowym modelem buprenorfiny, choć w części relacji pojawia się też metadon; lista leków wymaga jeszcze doprecyzowania.
- •W debacie padły rozbieżne dane o skali problemu i liczbie leczonych pacjentów, ale wszystkie źródła wskazują na niedostateczną dostępność terapii w Polsce.
- •Projekt przewiduje mechanizmy kontroli, m.in. kartę pacjenta, zanonimizowane kody i monitoring, aby ograniczyć równoległe leczenie w kilku miejscach.
- •Jednym z głównych celów zmian jest poprawa dostępu do terapii w regionach, gdzie brakuje programów leczenia substytucyjnego, jak wskazywane w uzasadnieniu Podkarpacie.
Sejm 27 maja skierował do Komisji Zdrowia rządowy projekt, który ma ułatwić osobom uzależnionym od opioidów dostęp do leczenia substytucyjnego.
Sejm 27 maja skierował do Komisji Zdrowia rządowy projekt nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który ma zwiększyć dostępność leczenia substytucyjnego dla osób uzależnionych od opioidów. Projekt zakłada odejście od wyłącznie programowego modelu terapii i dopuszczenie ordynowania części leków przez lekarzy poza dotychczasowym, ograniczonym systemem specjalistycznych programów.
Z dostępnych opisów projektu wynika, że najprawdopodobniej chodzi przede wszystkim o buprenorfinę. Bardziej szczegółowe relacje z prac nad nowelizacją wskazują, że recepty na ten lek mogliby wystawiać lekarze związani ze świadczeniodawcami mającymi kontrakt z NFZ w zakresie opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, a także podmioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności. Część relacji PAP i mediów wtórnych podaje, że nowy tryb wystawiania recept ma objąć także metadon, ale dostępne źródła nie są w tej kwestii spójne.
W debacie sejmowej posłanka Polski 2050 Wioletta Tomczak mówiła, że liczbę problemowych użytkowników opioidów w Polsce szacuje się na 10–20 tys. osób, podczas gdy z leczenia substytucyjnego korzysta 2–3 tys. pacjentów. Z kolei według jednego z cytowanych źródeł wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka podała, że obecny system obejmuje 32 podmioty i 4378 pacjentów. Rozbieżności w tych danych nie wyjaśniono podczas debaty.
Projekt ma też wprowadzić mechanizmy kontroli terapii. W opisach nowelizacji pojawiają się karta pacjenta, system zanonimizowanych kodów oraz monitoring leczenia, który ma ograniczać równoległe korzystanie z terapii w kilku miejscach. Część źródeł wskazuje również na regularne badania moczu i doprecyzowanie zasad przerywania leczenia po nieusprawiedliwionej nieobecności pacjenta. Według części mediów ustawa miałaby wejść w życie po 30 dniach od ogłoszenia, ale termin ten wymaga potwierdzenia w przepisie końcowym projektu.
Dostęp do terapii pozostaje ograniczony
Obecnie leczenie substytucyjne w Polsce odbywa się głównie w wyspecjalizowanych programach, których liczba i rozmieszczenie są ograniczone. Z uzasadnienia projektu, cytowanego w relacjach medialnych, wynika, że w 2025 r. w województwie podkarpackim nie działał ani jeden taki program. Oznacza to, że część pacjentów musi dojeżdżać do odległych placówek, co utrudnia utrzymanie ciągłości terapii.
Dalsze prace nad projektem będą toczyć się w Komisji Zdrowia. Na tym etapie mogą zostać doprecyzowane lista leków objętych nowym modelem, krąg lekarzy uprawnionych do ich ordynowania oraz zasady monitorowania leczenia.
Medications for Opioid Use Disorder, Opioid Withdrawal, and Opioid Overdose: A Review.
JAMA
Jak ma działać nowy model leczenia substytucyjnego
Na podstawie opisu projektu w artykule.
Dane liczbowe i rozbieżności przywołane w debacie o projekcie
| Wskaźnik | Wartość | Kontekst |
|---|---|---|
| Szacowana liczba problemowych użytkowników opioidów w Polsce | 10–20 tys. osób | Dane przywołane w debacie sejmowej |
| Liczba pacjentów korzystających z leczenia substytucyjnego | 2–3 tys. pacjentów | Szacunek podany podczas debaty |
| Obecny system leczenia substytucyjnego | 32 podmioty | Dane przypisane wiceministrze zdrowia |
| Liczba pacjentów objętych obecnym systemem | 4378 pacjentów | Dane przypisane wiceministrze zdrowia |
| Liczba programów w woj. podkarpackim w 2025 r. | 0 | Informacja z uzasadnienia projektu |
| Deklarowany termin wejścia ustawy w życie | 30 dni od ogłoszenia | Wymaga potwierdzenia w przepisie końcowym projektu |
Na podstawie treści artykułu i przywołanych relacji medialnych.
Słownik pojęć
- leczenie substytucyjne
- Forma terapii uzależnienia od opioidów polegająca na stosowaniu leków zastępujących nielegalnie używane opioidy, pod kontrolą medyczną.
- opioidy
- Grupa substancji działających na receptory opioidowe, obejmująca zarówno leki przeciwbólowe, jak i narkotyki o wysokim potencjale uzależniającym.
- buprenorfina
- Lek stosowany m.in. w leczeniu uzależnienia od opioidów; w projekcie nowelizacji jest najczęściej wskazywany jako preparat, który mógłby być ordynowany na receptę poza programem.
- metadon
- Lek wykorzystywany w leczeniu substytucyjnym uzależnienia od opioidów; w relacjach o projekcie pojawia się jako możliwie objęty nowym trybem, ale wymaga to potwierdzenia.
- ordynacja lekarska
- Uprawnienie lekarza do zlecenia stosowania leku, w tym wystawienia recepty zgodnie z obowiązującymi przepisami i wskazaniami medycznymi.
- NFZ
- Narodowy Fundusz Zdrowia, publiczny płatnik finansujący świadczenia opieki zdrowotnej w Polsce.
