Najważniejsze
- •Sąd Najwyższy 14 maja 2026 r. orzekł, że Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej (SPZOZ) nie ma zdolności restrukturyzacyjnej – uchwała Izby Cywilnej SN
- •Decyzja SN zagraża już wszczętym postępowaniom restrukturyzacyjnym i może doprowadzić do fali likwidacji lub przekształceń SPZOZ w spółki prawa handlowego
- •Łączne zadłużenie SPZOZ w Polsce sięga ok. 20 mld zł (dane NIK za 2024 r.), a od 1 lipca 2026 r. wchodzi nowelizacja ustawy o minimalnych wynagrodzeniach, dodatkowo obciążająca finanse placówek
- •SPZOZ nie mogą ogłosić upadłości na mocy art. 59 ustawy o działalności leczniczej – brakuje więc zarówno możliwości upadłości, jak i restrukturyzacji
- •Uchwała nie ma mocy zasady prawnej, ale w praktyce będzie respektowana przez sądy; może zwiększyć presję na rząd ws. programu oddłużania szpitali
Sąd Najwyższy 14 maja 2026 r. orzekł, że Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej nie ma zdolności restrukturyzacyjnej.
Sąd Najwyższy 14 maja 2026 r. orzekł, że Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej nie ma zdolności restrukturyzacyjnej. Uchwałę podjął skład trzech sędziów Izby Cywilnej na posiedzeniu niejawnym.
Pytanie prawne wpłynęło do Sądu Najwyższego 5 grudnia 2025 r. z Sądu Okręgowego w Rzeszowie. Dotyczyło wniosku o restrukturyzację złożonego przez Szpital Powiatowy w Lesku. Uzasadnienie uchwały jest zanonimizowane.
Wcześniejsze postępowania restrukturyzacyjne wobec SPZOZ toczono m.in. wobec szpitali w Kole, Ustrzykach Dolnych i Skarżysku-Kamiennej. W sprawę zaangażowały się organizacje branżowe, w tym POLMED, INFARMA i Izba Gospodarcza Farmacja, które apelowały przeciwko restrukturyzacji SPZOZ. Argumentowały, że jest sprzeczna z prawem i pogłębia zadłużenie.
Stanowisko dyrektora szpitala i skala zadłużenia
Dyrektor Szpitala w Lesku Mirosław Leśniewski ocenił, że zamknięcie placówki grozi od 1 lipca 2026 r. z powodu nowelizacji ustawy o minimalnych wynagrodzeniach w ochronie zdrowia. Jego zdaniem restrukturyzacja była ostatnią szansą na porozumienie z wierzycielami.
SPZOZ nie mogą ogłosić upadłości na mocy art. 59 ustawy o działalności leczniczej. Według danych NIK za 2024 r. łączne zadłużenie SPZOZ sięga ok. 20 mld zł, a w połowie zadłużonych szpitali powiatowych – jak podaje Związek Powiatów Polskich – zobowiązania przekraczają wartość majątku trwałego. Od 1 lipca 2026 r. wchodzi w życie nowelizacja ustawy o minimalnych wynagrodzeniach, co dodatkowo obciąży finanse placówek. Ministerstwo Zdrowia wskazuje na konsolidację oddziałów i przekształcanie szpitali jako alternatywne narzędzia oddłużania, ale nie proponuje systemowego programu finansowego.
Uchwała w składzie trzech sędziów nie ma mocy zasady prawnej wiążącej wszystkie sądy. W praktyce będzie jednak respektowana. Postępowania restrukturyzacyjne już wszczęte są zagrożone uchyleniem. Niewykluczona jest fala likwidacji lub przekształceń SPZOZ w spółki prawa handlowego. Decyzja SN może też zwiększyć presję na rząd w sprawie przygotowania programu oddłużania szpitali.
SPZOZ vs Spółka Prawa Handlowego – porównanie form organizacyjnych szpitali
SPZOZ (Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej)
Spółka Prawa Handlowego (np. sp. z o.o.)
Kluczowe dane dotyczące zadłużenia SPZOZ w Polsce
| Wskaźnik | Wartość | Źródło | Komentarz |
|---|---|---|---|
| Łączne zadłużenie SPZOZ | ok. 20 mld zł | NIK za 2024 r. | Najwyższe w historii |
| Udział zadłużonych szpitali powiatowych | ponad 50% | Związek Powiatów Polskich | Zobowiązania przekraczają majątek trwały |
| Wejście nowelizacji ustawy o minimalnych wynagrodzeniach | 1 lipca 2026 r. | Ministerstwo Zdrowia | Dodatkowe obciążenie finansowe placówek |
| Postępowania restrukturyzacyjne zagrożone uchyleniem | nieokreślona liczba | Sąd Najwyższy | Skutek uchwały z 14 maja 2026 r. |
| Termin zamknięcia Szpitala w Lesku (wg dyrektora) | 1 lipca 2026 r. | Mirosław Leśniewski | Brak restrukturyzacji = brak porozumienia z wierzycielami |
Dane na podstawie artykułu oraz informacji NIK, Związku Powiatów Polskich i Ministerstwa Zdrowia.
Kluczowe daty w sprawie restrukturyzacji SPZOZ
Na podstawie treści artykułu oraz uchwały Sądu Najwyższego z 14 maja 2026 r.
Słownik pojęć
- SPZOZ (Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej)
- Jednostka organizacyjna sektora finansów publicznych, która udziela świadczeń zdrowotnych i działa na podstawie ustawy o działalności leczniczej. Nie posiada osobowości prawnej, ale ma zdolność prawną.
- Zdolność restrukturyzacyjna
- Możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego wobec danego podmiotu. Sąd Najwyższy orzekł, że SPZOZ jej nie posiada.
- Art. 59 ustawy o działalności leczniczej
- Przepis prawny wyłączający SPZOZ z możliwości ogłoszenia upadłości. Skutkuje to sytuacją, w której szpital nie może ani ogłosić upadłości, ani się restrukturyzować.
- Uchwała Sądu Najwyższego
- Stanowisko prawne SN podjęte w celu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego. Uchwała trzyosobowego składu nie ma mocy zasady prawnej, ale w praktyce jest respektowana przez sądy niższej instancji.
- Restrukturyzacja
- Postępowanie prawne umożliwiające zadłużonemu podmiotowi zawarcie układu z wierzycielami i uniknięcie likwidacji. Obejmuje m.in. redukcję długów, rozłożenie spłat na raty lub ich odroczenie.
- Nowelizacja ustawy o minimalnych wynagrodzeniach w ochronie zdrowia
- Zmiana przepisów wchodząca w życie 1 lipca 2026 r., która podnosi minimalne wynagrodzenia pracowników medycznych, zwiększając koszty funkcjonowania placówek ochrony zdrowia.
- Przekształcenie w spółkę prawa handlowego
- Zmiana formy organizacyjno-prawnej SPZOZ na spółkę kapitałową (np. sp. z o.o.), co umożliwia restrukturyzację i upadłość, ale wiąże się z utratą statusu publicznego zakładu.
