Najważniejsze
- •W Polsce dostęp do aptek jest mocno zależny od miejsca zamieszkania — 546 gmin nie ma apteki wcale, a 687 ma tylko jedną.
- •Brak konkurencji w małych miejscowościach przekłada się na wyższe ceny leków, a różnice mogą sięgać nawet 112 proc.
- •Najtańsze leki oferują zwykle apteki sieciowe, a najtrudniejsza sytuacja dotyczy gmin bez apteki lub z lokalnym monopolem.
- •Dostęp do aptek to nie tylko liczba placówek, ale też godziny otwarcia, stany magazynowe i zakres usług farmaceutycznych.
- •Najbardziej tracą osoby starsze, przewlekle chore i mniej mobilne, dla których nawet krótki dojazd do innej apteki bywa barierą.
Raport Fundacji Forum Konsumentów z 22 czerwca 2026 r. pokazuje, że mieszkańcy mniejszych miejscowości w Polsce płacą za leki więcej i mają gorszy dostęp do aptek.
Fundacja Forum Konsumentów opublikowała 22 czerwca 2026 roku raport, z którego wynika, że dostęp do aptek w Polsce zależy od miejsca zamieszkania. W kraju działa 11 066 aptek ogólnodostępnych, ale tylko 1933 gminy mają własną placówkę. Jednocześnie 546 gmin nie ma apteki wcale, a 687 dysponuje tylko jedną apteką.
Autorzy badania wskazują, że brak konkurencji przekłada się na ceny leków. Na przykład spray do nosa z chlorowodorkiem ksylometazoliny kosztował średnio 33,36 zł w aptekach sieciowych, 37,97 zł w jedynych aptekach w gminach oraz 38,29 zł w aptekach indywidualnych w miastach. Według danych przywoływanych przez Alert Medyczny i Puls Medycyny mieszkańcy mniejszych miejscowości mogą płacić za leki nawet o 112 proc. więcej niż osoby z większych miast.
Raport opisuje rynek apteczny jako podzielony na dwa poziomy. W dużych ośrodkach pacjent zwykle ma wybór między kilkoma placówkami i może porównać ceny. W małych gminach sytuacja wygląda inaczej, bo pacjent bywa uzależniony od jednej apteki albo nie ma jej w ogóle. Taki układ ogranicza możliwość zakupu leku w niższej cenie i utrudnia dostęp do podstawowych usług farmaceutycznych.
Autorzy badania zwracają też uwagę na znaczenie lokalnych warunków społecznych i demograficznych. Problemy z dostępem do aptek częściej dotyczą terenów słabiej skomunikowanych, gdzie mieszkańcy mają mniejszą mobilność i mniejszy wybór usług. W takich miejscach nawet krótka podróż do innej placówki może być barierą, zwłaszcza dla osób starszych i przewlekle chorych.
Z raportu wynika, że sama liczba aptek nie oddaje pełnego obrazu sytuacji, ponieważ znaczenie ma także rzeczywista dostępność placówek i ich oferta. W części gmin pacjent nie tylko ma do wyboru jedną aptekę, ale też musi zaakceptować jej godziny pracy, stany magazynowe i cennik. To sprawia, że miejsce zamieszkania nadal pozostaje jednym z głównych czynników wpływających na koszt i łatwość zakupu leków.
Jeśli różnice w dostępie i cenach nie zostaną ograniczone, problem może utrwalać podział między dużymi miastami a mniejszymi miejscowościami. W praktyce oznacza to, że dla części pacjentów apteka pozostanie usługą łatwo dostępną, a dla innych — lokalnym monopolem.
Dostępność aptek i różnice w cenach leków według typu lokalizacji
| Wskaźnik | Wartość | Komentarz |
|---|---|---|
| Liczba aptek ogólnodostępnych w Polsce | 11 066 | Łączna liczba aptek wskazana w raporcie |
| Gminy z własną apteką | 1 933 | Spośród 2 479 gmin |
| Gminy bez apteki | 546 | Brak jakiejkolwiek placówki |
| Gminy z jedną apteką | 687 | Pacjent ma dostęp tylko do jednej placówki |
| Średnia cena sprayu do nosa w aptekach sieciowych | 33,36 zł | Najniższa z porównywanych kategorii |
| Średnia cena sprayu do nosa w jedynej aptece w gminie | 37,97 zł | Wyżej niż w aptekach sieciowych |
| Średnia cena sprayu do nosa w aptekach indywidualnych w miastach | 38,29 zł | Nieznacznie wyżej niż w jedynej aptece w gminie |
| Różnica cenowa między najtańszą a najdroższą placówką | 112,7 proc. | Dotyczy porównania z punktami aptecznymi według źródła 1 |
Opracowanie na podstawie raportu Fundacji Forum Konsumentów oraz przywołanych danych z Puls Medycyny i Strony Zdrowia.
Jak miejsce zamieszkania wpływa na dostęp do apteki
Na podstawie raportu Fundacji Forum Konsumentów opisanego w artykule.
Słownik pojęć
- apteka ogólnodostępna
- Placówka wydająca leki i oferująca podstawowe usługi farmaceutyczne pacjentom.
- punkt apteczny
- Mniejsza placówka obrotu produktami leczniczymi, zwykle z ograniczonym asortymentem i usługami.
- chlorowodorek ksylometazoliny
- Substancja czynna często stosowana w sprayach do nosa łagodzących objawy kataru i obrzęku błony śluzowej.
- opiekа farmaceutyczna
- Profesjonalne wsparcie pacjenta w bezpiecznym i skutecznym stosowaniu leków oraz usługach realizowanych w aptece.
- wykluczenie geograficzne
- Sytuacja, w której dostęp do usług jest ograniczony z powodu miejsca zamieszkania i słabej komunikacji.
