Najważniejsze
- •W latach 2023–2025 o blisko 20% spadła liczba aptek wykonujących ponad 100 leków recepturowych rocznie (z 5833 do 4682).
- •Aż 3078 zarejestrowanych aptek ogólnodostępnych nie sporządziło w tym okresie ani jednego leku robionego.
- •Łączna liczba aptek wykonujących przynajmniej jeden lek rocznie zmniejszyła się z 9289 do 8322.
- •Przyczyną spadków mogą być m.in. limity cenowe na surowce (wprowadzone przez tzw. Dużą Nowelizację Ustawy Refundacyjnej) oraz rosnące koszty utrzymania laboratoriów.
- •Naczelna Izba Aptekarska planuje wykorzystać te dane do negocjacji z MZ w sprawie podwyższenia taksy aptekarskiej.
Z danych opublikowanych przez Naczelną Izbę Aptekarską wynika, że w latach 2023–2025 w Polsce znacząco spadła liczba aptek ogólnodostępnych sporządzających leki recepturowe.
23 lipca 2026 roku Naczelna Izba Aptekarska opublikowała dane Centrum e-Zdrowia za lata 2023–2025. Wynika z nich, że w Polsce systematycznie spada liczba aptek ogólnodostępnych sporządzających ponad 100 leków recepturowych rocznie. Ponadto 3078 placówek nie przygotowało w tym okresie ani jednego takiego preparatu.
Kurczący się rynek aptek z recepturą
Z udostępnionych statystyk wynika, że w latach 2023–2025 grupa aptek realizujących ponad 100 recept rocznie skurczyła się o blisko 20 procent. W 2023 roku funkcjonowały 5833 takie placówki, natomiast w 2025 roku ich liczba spadła do 4682. Równocześnie łączna liczba aptek, które sporządziły przynajmniej jeden lek rocznie, zmniejszyła się z 9289 do 8322 (spadek o 967 podmiotów). W tym samym trzyletnim okresie dokładnie 3078 zarejestrowanych aptek ogólnodostępnych nie zrealizowało żadnej recepty na lek robiony. Nieznaczny wzrost odnotowano jedynie w grupie placówek realizujących od 11 do 50 recept rocznie – ich liczba wzrosła z 1491 w 2023 roku do 1598 w 2025 roku.
Dokument opublikowany przez samorząd aptekarski zawiera wyłącznie dane statystyczne bez analizy przyczyn tych zmian. Prezentowane zestawienie nie określa, jaka część spadków wynika z całkowitej likwidacji placówek na kurczącym się rynku, a jaka jest efektem świadomej rezygnacji farmaceutów z prowadzenia receptury. Dane nie zawierają również informacji o całkowitej liczbie aktywnych aptek w Polsce.
Wpływ regulacji prawnych i rosnących kosztów
Spadek liczby placówek realizujących recepturę zbiega się w czasie z wejściem w życie przepisów Dużej Nowelizacji Ustawy Refundacyjnej pod koniec 2023 roku. Nowe regulacje narzuciły limity cenowe na surowce farmaceutyczne. Apteki mierzą się równocześnie z rosnącymi kosztami utrzymania receptury, wynikającymi między innymi z konieczności legalizacji sprzętu i zakupu lóż laminarnych. Wzrosły również opłaty ryczałtowe pobierane od pacjentów, podczas gdy stawka taksy aptekarskiej nie została zwaloryzowana.
Opisane zjawisko może prowadzić do powstawania obszarów pozbawionych dostępu do leków recepturowych, szczególnie poza dużymi ośrodkami miejskimi. Naczelna Izba Aptekarska zamierza wykorzystać zebrane dane statystyczne jako argument w negocjacjach z Ministerstwem Zdrowia dotyczących podwyższenia taksy aptekarskiej.
Zmiany w liczbie aptek ogólnodostępnych sporządzających leki recepturowe w latach 2023–2025
| Kategoria aptek | Rok 2023 | Rok 2025 | Zmiana % / liczba |
|---|---|---|---|
| Wykonujące powyżej 100 recept rocznie | 5 833 | 4 682 | -19,7% (-1151) |
| Wykonujące od 11 do 50 recept rocznie | 1 491 | 1 598 | +7,2% (+107) |
| Wykonujące co najmniej 1 lek rocznie (ogółem) | 9 289 | 8 322 | -10,4% (-967) |
| Niewykonujące żadnego leku w latach 2023–2025 | - | - | 3 078 placówek |
Dane Centrum e-Zdrowia (CeZ) opublikowane przez Naczelną Izbę Aptekarską (NIA)
Dlaczego apteki rezygnują z leków recepturowych?
Analiza na podstawie przyczyn wskazanych przez środowisko aptekarskie
Słownik pojęć
- Lek recepturowy (robiony)
- Lek sporządzany w aptece na podstawie recepty lekarza, dostosowany składem i dawką do indywidualnych potrzeb konkretnego pacjenta.
- Taksa aptekarska
- Opłata pobierana przez aptekę za pracę farmaceuty związaną ze sporządzeniem leku recepturowego. Jej wysokość określają przepisy Ministerstwa Zdrowia.
- DNUR
- Skrót od Dużej Nowelizacji Ustawy Refundacyjnej, czyli pakietu zmian w prawie farmaceutycznym wprowadzonych w Polsce pod koniec 2023 r., modyfikujących m.in. zasady marż i limitów cenowych na surowce.
- Loża laminarna
- Specjalistyczne urządzenie laboratoryjne zapewniające jałowe (aseptyczne) warunki pracy poprzez nawiew filtrowanego powietrza. Jest niezbędne przy przygotowywaniu m.in. leków jałowych.
- Opłata ryczałtowa
- Urzędowo ustalona, stała kwota, jaką pacjent płaci w aptece za lek refundowany (w tym recepturowy), niezależnie od jego rzeczywistego kosztu wytworzenia.
