Najważniejsze
- •Ograniczenie spożycia cukru w pierwszych 1000 dniach życia (od poczęcia do ok. 2,5 roku) wiązało się z o 33% niższym ryzykiem zaburzeń lękowych w dorosłości.
- •Osoby objęte racjonowaniem cukru otrzymywały diagnozę zaburzeń lękowych średnio o 7 lat później (mediana 62 lata vs 55 lat).
- •Badanie przeprowadzone na University of Surrey objęło ponad 45 tysięcy Brytyjczyków urodzonych w latach 1951–1956.
- •Wykorzystano tzw. eksperyment naturalny związany z zakończeniem racjonowania cukru w Wielkiej Brytanii w lipcu 1953 roku.
- •Praca wpisuje się w koncepcję programowania rozwojowego, choć ze względu na charakter obserwacyjny nie dowodzi bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego.
Badanie University of Surrey wykazało, że racjonowanie cukru w pierwszych 1000 dniach życia wiązało się z 33-procentowym niższym ryzykiem zaburzeń lękowych w dorosłości.
Naukowcy z University of Surrey przeanalizowali dane medyczne ponad 45 tys. osób urodzonych w Wielkiej Brytanii w latach 1951–1956. Badanie opublikowane 25 września 2026 roku w czasopiśmie „Translational Psychiatry” wykazało, że osoby objęte najdłuższym okresem racjonowania cukru w pierwszych 1000 dniach życia miały w dorosłości o 33 proc. niższe ryzyko wystąpienia zaburzeń lękowych niż osoby urodzone po zniesieniu ograniczeń.
Badacze uwzględnili okres od poczęcia do około 2,5 roku życia. Porównali osoby, które doświadczały racjonowania w życiu płodowym i po urodzeniu, z uczestnikami nieobjętymi ograniczeniami. Mediana wieku rozpoznania zaburzeń lękowych wyniosła około 62 lat w grupie objętej najdłuższym racjonowaniem oraz 55 lat w grupie nieracjonowanej.
Racjonowanie cukru jako eksperyment naturalny
W Wielkiej Brytanii racjonowanie cukru obowiązywało od 1940 do 1953 roku. Dorosły mieszkaniec kraju mógł kupić około 40 gramów cukru dziennie. Po zniesieniu ograniczeń spożycie szybko wzrosło, ale — według autorów — różnice związane z wczesnym środowiskiem żywieniowym utrzymywały się przez kolejne dekady.
„Wczesne warunki żywieniowe mogą mieć trwałe znaczenie dla zdrowia psychicznego” — oceniła prof. Nophar Geifman z University of Surrey, starsza autorka badania. Główną autorką opracowania jest Hana Navratilova.
Zniesienie racjonowania w lipcu 1953 roku stworzyło w epidemiologii tak zwany eksperyment naturalny. Umożliwiło porównanie osób urodzonych przed tą datą i po niej. Osoby te miały podobne cechy społeczne i genetyczne, ale różniły się dostępem do cukru we wczesnym dzieciństwie.
Wyniki wpisują się w koncepcję programowania rozwojowego, zgodnie z którą odżywianie w pierwszych 1000 dniach życia może wpływać na zdrowie w późniejszym wieku. Wcześniejsze analizy tej samej populacji wskazywały także na związki z ryzykiem cukrzycy i nadciśnienia.
Ograniczenia badania
Badanie ma jednak charakter obserwacyjny i retrospektywny. Pokazuje zależność statystyczną, ale nie dowodzi, że ograniczenie cukru bezpośrednio zapobiega zaburzeniom lękowym. Autorzy nie przedstawili także badań obrazowych mózgu uczestników ani pełnej analizy czynników takich jak powojenny stres, dieta czy zmiany w rozpoznawaniu zaburzeń psychicznych.
Wyniki mogą zasilić debatę na temat żywienia kobiet w ciąży i dzieci, ale nie stanowią samodzielnej podstawy do zmiany zaleceń zdrowotnych.
Porównanie wskaźników zdrowotnych w zależności od racjonowania cukru we wczesnym dzieciństwie
| Parametr | Grupa objęta najdłuższym racjonowaniem | Grupa bez ograniczeń (po 1953 r.) |
|---|---|---|
| Ryzyko wystąpienia zaburzeń lękowych | Niższe o 33% | Wskaźnik referencyjny (wyższe) |
| Mediana wieku diagnozy zaburzeń lękowych | 62 lata | 55 lat |
| Maksymalne spożycie cukru dla dorosłego | ok. 40 g dziennie | Brak limitów ustawowych |
Dane na podstawie badania opublikowanego w Translational Psychiatry (University of Surrey).
Kryzys psychiczny i otyłość wśród dzieci. "Brakuje ośrodków z opieką skoordynowaną"
Klops z cukrem: Wpływ wczesnej diety na zdrowie psychiczne
Źródło: University of Surrey / Translational Psychiatry
Słownik pojęć
- Programowanie rozwojowe
- Teoria mówiąca, że czynniki środowiskowe i żywieniowe w krytycznych okresach rozwoju (zwłaszcza w pierwszych 1000 dniach życia) trwale kształtują fizjologię i podatność na choroby w dorosłości.
- Eksperyment naturalny
- Sytuacja w badaniach epidemiologicznych, w której czynniki zewnętrzne (np. zmiana prawa, wojna, racjonowanie) dzielą populację na grupy różniące się jedną cechą, przypominając losowy podział w badaniu klinicznym.
- Badanie obserwacyjne retrospektywne
- Badanie naukowe polegające na analizie istniejących już danych medycznych i zdarzeń z przeszłości, bez bezpośredniej ingerencji badaczy w dietę czy leczenie uczestników.
- Zaburzenia lękowe
- Grupa zaburzeń psychicznych charakteryzująca się nadmiernym, trudnym do kontrolowania lękiem, niepokojem i napięciem, wpływającym negatywnie na codzienne funkcjonowanie.
