Najważniejsze
- •Ministerstwo Zdrowia przedłużyło pilotażowy program antykoncepcji awaryjnej w aptekach do 30 czerwca 2028 roku.
- •W pierwszym roku działania programu farmaceuci przeprowadzili blisko 24,5 tys. konsultacji, z czego ponad 92% zakończyło się wystawieniem recepty.
- •Rozwiązanie to wprowadzono jako obejście prezydenckiego weta, a Polska (obok Węgier) ma najbardziej restrykcyjne przepisy dotyczące dostępu do antykoncepcji awaryjnej w UE.
- •Głównymi barierami w rozwoju programu są wymagania administracyjne dla aptek oraz kontrowersje wokół braku wymogu zgody rodziców dla osób w wieku 15–18 lat.
Ministerstwo Zdrowia przedłużyło program pilotażowy opieki farmaceutycznej w zakresie zdrowia reprodukcyjnego do 30 czerwca 2028 roku.
Ministerstwo Zdrowia przedłużyło program pilotażowy opieki farmaceutycznej w zakresie zdrowia reprodukcyjnego do 30 czerwca 2028 roku. Resort podjął tę decyzję na mocy rozporządzenia z 22 czerwca 2026 roku, opublikowanego 30 czerwca tego samego roku.
Program, który ruszył 1 maja 2024 roku, umożliwia farmaceutom w aptekach mających umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ) przeprowadzanie wywiadów z pacjentkami oraz wystawianie recept farmaceutycznych na antykoncepcję awaryjną zawierającą octan uliprystalu. Z danych Ministerstwa Zdrowia wynika, że od 1 maja 2024 do 30 kwietnia 2025 roku farmaceuci przeprowadzili 24 487 wywiadów, z czego 92,3 proc. (22 601) zakończyło się wystawieniem recepty. Wdrożenie tego rozwiązania przełożyło się na wzrost ogólnej liczby wydawanych w aptekach opakowań antykoncepcji awaryjnej o 34,4 proc. rok do roku.
Statystyki i rozbieżności w danych
Przystąpienie do programu jest dobrowolne i wymaga podpisania odrębnego kontraktu z NFZ. W oficjalnych raportach za 2026 rok pojawiły się jednak rozbieżności. Ministerstwo Zdrowia podaje, że w pierwszym kwartale 2026 roku z programu skorzystało 6825 pacjentek, natomiast publikacje branżowe z końca lipca wskazują na 29 052 pacjentki w pierwszym półroczu. Różnica ta może wynikać ze skumulowania opóźnionych raportów NFZ lub błędów metodologicznych w interpretacji danych przez media.
Tło polityczne i bariery administracyjne
Polski rząd wprowadził pilotaż w 2024 roku jako mechanizm obejścia prezydenckiego weta wobec ustawy znoszącej recepty na antykoncepcję awaryjną. W większości krajów Unii Europejskiej preparaty te są dostępne bez recepty. W Polsce zdecydowano się na model recepty farmaceutycznej, a bardziej restrykcyjne przepisy w Unii Europejskiej obowiązują wyłącznie na Węgrzech. Choć roczna liczba konsultacji na poziomie około 53 tys. stanowi zaledwie 0,03 proc. porad w podstawowej opiece zdrowotnej i nie odciąża masowo lekarzy, ma kluczowe znaczenie ze względu na ograniczony czas na przyjęcie leku.
Przedłużenie programu do połowy 2028 roku oznacza zamrożenie obecnego stanu prawnego, co pozwala uniknąć kolejnego sporu legislacyjnego o status tych preparatów. Główną barierą w rozwoju projektu pozostają wymagania administracyjne dla aptek, takie jak konieczność posiadania osobnego pokoju do konsultacji, oraz brak wymogu zgody rodziców przy wystawianiu recept pacjentkom w wieku od 15 do 18 lat.
Statystyki programu pilotażowego antykoncepcji awaryjnej (1 maja 2024 - 30 kwietnia 2025)
| Wskaźnik | Wartość |
|---|---|
| Liczba przeprowadzonych wywiadów farmaceutycznych | 24 487 |
| Liczba wystawionych recept farmaceutycznych | 22 601 |
| Procent wywiadów zakończonych wystawieniem recepty | 92,3% |
| Wzrost liczby wydanych opakowań rok do roku (r/r) | 34,4% |
Dane Ministerstwa Zdrowia
Oś czasu: Pilotaż antykoncepcji awaryjnej w Polsce (2024–2028)
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 czerwca 2026 r.
Słownik pojęć
- Antykoncepcja awaryjna (tabletka "dzień po")
- Preparat hormonalny stosowany po stosunku płciowym bez zabezpieczenia lub w przypadku zawiedzenia innej metody antykoncepcji, mający na celu zapobieżenie zapłodnieniu.
- Octan uliprystalu
- Syntetyczny związek chemiczny wchodzący w skład niektórych leków antykoncepcji awaryjnej; działa poprzez opóźnienie lub zahamowanie owulacji.
- Recepta farmaceutyczna
- Dokument wystawiany przez farmaceutę posiadającego prawo wykonywania zawodu w przypadku zagrożenia zdrowia pacjenta, uprawniający do wydania określonego leku z apteki.
- Wywiad farmaceutyczny
- Rozmowa przeprowadzana przez farmaceutę w aptece w celu oceny bezpieczeństwa i zasadności wdrożenia u pacjenta określonej terapii lekowej.
