Sąd Najwyższy USA tymczasowo utrzymał pełny dostęp do mifepristonu

Sędzia Sądu Najwyższego USA Samuel Alito w poniedziałek 11 maja 2026 r. tymczasowo przedłużył ogólnokrajowy dostęp do pigułki aborcyjnej mifepriston na dotychczasowych zasadach, w tym przez teleporady i pocztę, co najmniej do czwartku do godz. 17:00 czasu wschodniego. Nakaz wstrzymuje wejście w życie ostrzejszych ograniczeń nałożonych na lek decyzją sądu apelacyjnego 5th Circuit w sprawie pozwu stanu Luizjana przeciwko Agencji Żywności i Leków (FDA). Alito, który nadzoruje sprawy z okręgu 5th Circuit, wydał tzw. „administrative stay”. Ten tryb ma charakter techniczny i daje Sądowi Najwyższemu czas na rozpatrzenie awaryjnych odwołań, nie przesądzając wyniku sporu. Do czwartku w całych Stanach Zjednoczonych obowiązuje więc status quo: mifepriston może być przepisywany do 10. tygodnia ciąży po konsultacji stacjonarnej lub zdalnej, a lek może być wydawany w aptekach i wysyłany pocztą. Spór przed Sądem Najwyższym wynika z pozwu złożonego przez Luizjanę, gdzie obowiązuje niemal całkowity zakaz aborcji. Władze stanowe twierdzą, że liberalne zasady dostępu do mifepristonu podważają skuteczność lokalnego zakazu oraz że FDA złamała federalną ustawę o postępowaniu administracyjnym, opierając zmianę zasad na niewystarczających danych o bezpieczeństwie. Sąd federalny pierwszej instancji częściowo przyznał rację Luizjanie, ale wstrzymał wykonanie swojego wyroku, aby umożliwić FDA dalszą analizę. Na początku maja panel trzech sędziów 5th Circuit, wszystkich powołanych przez republikańskich prezydentów, uznał, że Luizjana ma duże szanse na wygraną i natychmiast przywrócił starsze, bardziej restrykcyjne zasady. Orzeczenie zakazywało telemedycyny i wysyłki leku pocztą oraz wymagało osobistej wizyty pacjentki w gabinecie lub klinice, cofając kluczowe liberalizacje FDA z lat 2016 i 2021. Kliniki relacjonowały, że po decyzji apelacyjnej z dnia na dzień musiały odwoływać wysyłki leków i organizować nagłe wizyty stacjonarne. Producent oryginalnego mifepristonu, Danco Laboratories, oraz producent wersji generycznej, GenBioPro, złożyli do Sądu Najwyższego awaryjne odwołania. Firmy argumentują, że nagłe ograniczenia wywołają chaos w dostępie pacjentek do leczenia i podważą stabilność ogólnokrajowego systemu zatwierdzania leków przez FDA. Po stronie FDA i producentów stanęły główne organizacje medyczne, część branży farmaceutycznej oraz demokratyczni członkowie Kongresu. Obecna sprawa różni się od wcześniejszego sporu lekarzy – przeciwników aborcji z lat 2023–2024, który także dotyczył mifepristonu. W tamtym postępowaniu Sąd Najwyższy jednogłośnie oddalił pozew, uznając, że lekarze nie wykazali wystarczająco bezpośredniej szkody, by mieć tzw. standing. Teraz powodem jest stan Luizjana, który twierdzi, że federalne zasady utrudniają egzekwowanie stanowego prawa karnego. Stawia to przed sądem pytanie o zakres uprawnień stanów do kwestionowania eksperckich decyzji agencji federalnych. Mifepriston jest dostępny w USA od 2000 r. i – według FDA oraz głównych towarzystw medycznych – charakteryzuje się wysoką skutecznością i bardzo niskim odsetkiem ciężkich powikłań. Stosuje się go razem z misoprostolem. W 2023 r. aborcje farmakologiczne stanowiły prawie dwie trzecie wszystkich aborcji w USA, a około jedna czwarta wszystkich zabiegów odbywała się w modelu telemedycznym. Przeciwnicy aborcji od lat kwestionują bezpieczeństwo leku i zarzucają FDA zignorowanie ryzyk. Sąd Najwyższy ma czas do czwartku, by zdecydować, czy przedłużyć wstrzymanie decyzji 5th Circuit na czas pełnego rozpoznania sprawy, czy dopuścić wejście w życie części lub całości ograniczeń. Od tej decyzji zależy nie tylko bieżący dostęp do aborcji farmakologicznej, lecz także sygnał dla całego systemu regulacji leków w USA, w tym pozycji FDA wobec sporów politycznych.