Najważniejsze
- •Sąd Najwyższy USA stosunkiem głosów 7:2 tymczasowo utrzymał regulację FDA z 2023 roku pozwalającą na przepisywanie mifepristonu przez telemedycynę i wysyłkę pocztą.
- •Konserwatywni sędziowie Alito i Thomas zgłosili dissent, powołując się na XIX-wieczną ustawę Comstock Act zakazującą wysyłki środków poronnych pocztą.
- •Pozew przeciwko FDA wniosło 6 stanów konserwatywnych (Luizjana, Teksas, Floryda, Missouri, Kansas, Idaho), a sprawa wraca do 5. Okręgowego Sądu Apelacyjnego.
- •Około 2/3 wszystkich aborcji w USA to aborcje medyczne (dane Guttmachera), a po orzeczeniu Dobbs z 2022 r. 13 stanów wprowadziło niemal całkowite zakazy aborcji.
- •Równolegle toczą się dwa inne postępowania (Teksas/Floryda oraz Missouri/Kansas/Idaho), które mogą całkowicie zablokować dostęp do mifepristonu w USA.
Sąd Najwyższy USA tymczasowo utrzymał w mocy regulację FDA z 2023 roku, pozwalającą na przepisywanie pigułki aborcyjnej mifepriston przez telemedycynę i wysyłkę pocztą.
Sąd Najwyższy USA tymczasowo utrzymał w mocy regulację FDA z 2023 roku, pozwalającą na przepisywanie pigułki aborcyjnej mifepriston przez telemedycynę i wysyłkę pocztą.
Decyzja z 14 maja 2026 zapadła stosunkiem głosów 7:2. Bezpodpisane postanowienie nie zawiera uzasadnienia, co jest standardem w pilnych sprawach. Konserwatywni sędziowie Samuel Alito i Clarence Thomas zgłosili dissent. Wcześniej, 1 maja, 5. Okręgowy Sąd Apelacyjny w Nowym Orleanie nakazał przywrócenie wymogu osobistej wizyty przed otrzymaniem leku. To on został zablokowany przez Sąd Najwyższy.
Stanowiska stron i kontrowersje wokół regulacji
Pozew przeciwko FDA wniosły stany: Luizjana, Teksas, Floryda, Missouri, Kansas i Idaho. Argumentowały, że regulacja z 2023 roku jest nielegalna i ignoruje ryzyko powikłań, takich jak sepsa czy krwotoki. Producenci leku – Danco Laboratories (marka Mifeprex) i GenBioPro (wersja generyczna) – apelowali do Sądu Najwyższego, wskazując na straty finansowe. Danco podkreśliło, że Mifeprex jest jedynym produktem firmy.
Regulacja FDA z 2023 roku usunęła wymóg osobistej wizyty, który obowiązywał od zatwierdzenia mifepristonu w 2000 roku. Lek stosowany jest w dwulekowej terapii z misoprostolem do 10. tygodnia ciąży. Według danych Guttmachera sprzed 2022 roku około 2/3 wszystkich aborcji w USA to aborcje medyczne. Po orzeczeniu Dobbs (2022), które uchyliło federalną ochronę aborcji, 13 stanów wprowadziło niemal całkowite zakazy. Około 20 stanów przyjęło tzw. tarcze ochronne, chroniące lekarzy przed egzekwowaniem zakazów z innych stanów.
W dissentach Alito i Thomas powołali się na federalną ustawę Comstock Act z 1873 roku, która zakazuje wysyłki pocztą środków poronnych. Administracja prezydenta Donalda Trumpa, podobnie jak poprzednie, nie egzekwuje tego przepisu w kontekście aborcji. Administracja Trumpa sprzeciwiła się pozwowi Luizjany, argumentując, że stan nie ma legitymacji procesowej, oraz wskazując na trwający przegląd bezpieczeństwa mifepristonu przez FDA – opóźniony do czasu po wyborach do Kongresu w listopadzie 2026.
Sprawa wraca do 5. Okręgowego Sądu Apelacyjnego, który uznał regulację za wyjątkowo konserwatywną. Równolegle toczą się dwa inne postępowania: Teksasu i Florydy, które kwestionują samo zatwierdzenie leku w 2000 roku, oraz Missouri, Kansas i Idaho, które atakują złagodzenie obostrzeń z 2016 roku. Te sprawy mogą całkowicie zablokować dostęp do mifepristonu. Konflikt między stanami z tarczami ochronnymi a stanami antyaborcyjnymi, dotyczący egzekwowania prywatnych procesów, pozostaje nierozstrzygnięty.
Kluczowe statystyki dotyczące aborcji medycznej i postępowań prawnych w USA
| Kategoria | Wartość | Źródło |
|---|---|---|
| Odsetek aborcji stanowiących aborcje medyczne przed 2022 r. | ~2/3 (ok. 66%) | Guttmacher Institute |
| Liczba stanów z niemal całkowitym zakazem aborcji po Dobbs (2022) | 13 stanów | Dane własne |
| Liczba stanów z tarczami ochronnymi (shield laws) | ~20 stanów | Dane własne |
| Liczba stanów pozywających FDA (obecna sprawa) | 6 stanów (Luizjana, Teksas, Floryda, Missouri, Kansas, Idaho) | Akta sprawy |
| Głosowanie w Sądzie Najwyższym 14 maja 2026 | 7:2 za utrzymaniem telemedycyny | Orzeczenie SCOTUS |
| Sędziowie zgłaszający dissent | Samuel Alito i Clarence Thomas | Orzeczenie SCOTUS |
| Maksymalny wiek ciąży dla stosowania mifepristonu | 10 tygodni | FDA |
| Leki stosowane w aborcji medycznej | Mifepriston (Mifeprex) + misoprostol | FDA |
Opracowanie własne na podstawie orzeczenia Sądu Najwyższego USA, danych Guttmacher Institute i FDA
Oś czasu: Regulacja mifepristonu w USA (2000–2026)
Źródła: orzeczenia Sądu Najwyższego USA, decyzje FDA, dane Guttmacher Institute
Słownik pojęć
- Mifepriston (Mifeprex)
- Lek stosowany w aborcji medycznej, blokujący działanie progesteronu, co prowadzi do zakończenia ciąży. Stosowany razem z misoprostolem do 10. tygodnia ciąży.
- Misoprostol
- Lek wywołujący skurcze macicy, stosowany w dwulekowej terapii aborcyjnej razem z mifepristonem.
- Telemedycyna aborcyjna
- Świadczenie usług aborcyjnych na odległość – konsultacja lekarska online i wysyłka leków pocztą, bez wymogu osobistej wizyty.
- Orzeczenie Dobbs vs. Jackson (2022)
- Przełomowe orzeczenie Sądu Najwyższego USA, które uchyliło federalną ochronę aborcji (wynikającą z Roe vs. Wade), przekazując regulację aborcji stanom.
- Comstock Act (1873)
- XIX-wieczna federalna ustawa USA zakazująca wysyłki pocztą środków poronnych oraz materiałów obscenicznych. Obecnie nie jest egzekwowana w kontekście aborcji.
- Tarcze ochronne (shield laws)
- Przepisy stanowe chroniące lekarzy przepisujących leki aborcyjne przed egzekwowaniem zakazów z innych stanów. Około 20 stanów USA przyjęło takie regulacje.
- FDA (Food and Drug Administration)
- Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków – federalna instytucja odpowiedzialna za zatwierdzanie i nadzór nad lekami w USA.
- Dissent (zdanie odrębne)
- Stanowisko sędziego (lub grupy sędziów) niezgadzających się z decyzją większości w orzeczeniu sądowym.
