Najważniejsze
- •Prezydium NRPiP poparło zaktualizowane stanowisko ekspertów TIP dotyczące zapobiegania terapii daremnej u dorosłych umierających w szpitalu.
- •Samorząd podkreśla, że decyzje u kresu życia mają opierać się na godności pacjenta, aktualnej wiedzy medycznej i realnej ocenie korzyści oraz obciążeń leczenia.
- •Odstąpienie od nieskutecznych interwencji nie oznacza porzucenia chorego — nadal trzeba zapewniać opiekę objawową, pielęgnacyjną, psychologiczną i duchową.
- •NRPiP wyraźnie odróżnia terapię daremną od eutanazji: chodzi o zaniechanie działań bez korzyści klinicznej, a nie o skracanie życia.
- •W stanowisku mocno zaakcentowano rolę pielęgniarek i pielęgniarzy oraz potrzebę lepszego szkolenia personelu w komunikacji i opiece nad pacjentem u kresu życia.
19 sierpnia 2026 r. Prezydium NRPiP poparło zaktualizowane stanowisko ekspertów TIP dotyczące terapii daremnej u dorosłych pacjentów umierających w szpitalu.
Priorytety opieki onkologicznej z perspektywy pacjentów
Prezydium Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych 19 sierpnia 2026 r. poparło zaktualizowane stanowisko Grupy Roboczej Towarzystwa Internistów Polskich ds. Terapii Daremnej. Chodzi o dokument „Zapobieganie terapii daremnej u dorosłych chorych umierających w szpitalu i niebędących w stanie podejmować świadomych decyzji”. NRPiP przyjęła w tej sprawie stanowisko nr 18.
Opieka nad pacjentem u kresu życia
Samorząd pielęgniarski wskazał, że opieka nad pacjentem u kresu życia powinna opierać się na poszanowaniu jego godności i dobra, aktualnej wiedzy medycznej oraz rzetelnej ocenie stanu klinicznego. Przy podejmowaniu decyzji personel ma brać pod uwagę rzeczywiste korzyści i obciążenia związane z proponowanymi interwencjami. NRPiP podkreśliła, że odstąpienie od terapii, która nie może już przynieść korzyści klinicznej, nie oznacza porzucenia chorego.
W stanowisku zaznaczono, że po rezygnacji z nieskutecznych procedur należy nadal zapewniać opiekę objawową i pielęgnacyjną. Obejmuje ona łagodzenie bólu i innych dolegliwości, pielęgnację, odpowiednie żywienie i nawadnianie, a także wsparcie psychiczne, społeczne i duchowe. Samorząd zwrócił też uwagę na znaczenie komfortu, intymności, poczucia bezpieczeństwa oraz obecności osób bliskich, jeśli pozwalają na to potrzeby chorego i obowiązujące przepisy.
Rola pielęgniarek i pielęgniarzy
NRPiP wyraźnie rozróżniła terapię daremną od eutanazji. Dokument dotyczy zaniechania interwencji, które nie służą już pacjentowi, a nie skracania życia. W ocenie samorządu kluczową rolę odgrywają pielęgniarki i pielęgniarze, którzy pozostają przy pacjencie najbliżej i obserwują zmiany jego stanu, dolegliwości, komfortu oraz reakcję na leczenie. Ich oceny mają wspierać zespołowe decyzje dotyczące dalszej opieki.
W stanowisku wskazano także na potrzebę lepszego przygotowania personelu medycznego do pracy z pacjentami umierającymi. Tematy terapii daremnej, opieki paliatywnej, komunikacji z chorym i rodziną oraz postępowania u kresu życia mają być ważnym elementem kształcenia przed- i podyplomowego pielęgniarek oraz lekarzy. Samorząd uznał również, że jasne zasady postępowania pomagają chronić prawa pacjentów i bezpieczeństwo personelu.
Terapia daremna oznacza interwencje, które nie przynoszą już korzyści klinicznej, a mogą wydłużać proces umierania lub zwiększać cierpienie. W polskich szpitalach temat ten dotyczy szczególnie oddziałów internistycznych, intensywnej terapii i zespołów opiekujących się pacjentami terminalnymi. Poparcie NRPiP może wzmocnić znaczenie takich zasad w procedurach oddziałowych i szkoleniach.
Terapia daremna a eutanazja
Terapia daremna
Eutanazja
Jak postępować przy terapii daremnej u pacjenta umierającego?
Na podstawie stanowiska NRPiP i Grupy Roboczej TIP ds. Terapii Daremnej.
Słownik pojęć
- terapia daremna
- Interwencje medyczne, które nie przynoszą już pacjentowi korzyści klinicznej, a mogą zwiększać cierpienie lub wydłużać proces umierania.
- opieka paliatywna
- Całościowa opieka nad pacjentem z chorobą nieuleczalną, nastawiona na łagodzenie objawów, poprawę komfortu i wsparcie chorego oraz rodziny.
- opiekа objawowa
- Postępowanie ukierunkowane na zmniejszanie konkretnych dolegliwości, takich jak ból, duszność, lęk czy nudności.
- intymność
- Zapewnienie choremu prywatności i godnych warunków podczas opieki, szczególnie w końcowym okresie życia.
- świadczenie opieki pielęgniarskiej
- Zespół działań pielęgniarskich obejmujących obserwację stanu pacjenta, pielęgnację, monitorowanie objawów i wsparcie chorego.
- świadoma decyzja
- Decyzja podejmowana po zrozumieniu sytuacji klinicznej, możliwych działań i ich konsekwencji; w artykule chodzi o pacjentów, którzy nie są już do niej zdolni.
