Najważniejsze
- •Zrewidowane kryteria McDonald’a z 2024 roku zwiększyły odsetek rozpoznań stwardnienia rozsianego przy pierwszej ocenie z 84% do 93,5%.
- •Największy wpływ na wcześniejsze rozpoznanie miało uwzględnienie nerwu wzrokowego jako piątej regionu anatomicznego w ocenie rozsiewu przestrzennego.
- •W diagnostyce szczególnie przydatne okazały się rutynowe badania: MRI, wzrokowe potencjały wywołane (VEP) oraz analiza płynu mózgowo-rdzeniowego.
- •Oligoklonalne prążki i wolne lekkie łańcuchy kappa (KFLC) pozostają ważnymi markerami wspierającymi rozpoznanie MS.
- •Nowe biomarkery obrazowe, takie jak Central Vein Sign, mogą uzupełniać diagnostykę, ale w badaniu miały mniejsze znaczenie niż standardowe procedury.
Nowe kryteria McDonalda z 2024 roku pozwoliły wcześniej rozpoznać stwardnienie rozsiane u większej liczby pacjentów niż standard z 2017 roku.
Badania zespołu z Medizinische Hochschule Hannover pokazują, że zrewidowane w 2024 roku kryteria McDonalda pozwalają rozpoznać stwardnienie rozsiane wcześniej niż starsza wersja z 2017 roku. Wyniki opublikowano 10 sierpnia 2026 roku. W analizie wzięło udział 215 pacjentów z pierwszym epizodem demielinizacyjnym albo radiologicznie izolowanym zespołem.
Przy użyciu kryteriów z 2017 roku rozpoznanie MS postawiono u 84 proc. uczestników już podczas pierwszej oceny. Po zastosowaniu kryteriów z 2024 roku odsetek ten wzrósł do 93,5 proc. Oznacza to, że nowa wersja pomogła zidentyfikować dodatkową grupę chorych na etapie wstępnej diagnostyki, zanim rozpoznanie mogłoby zostać postawione według starszego standardu.
Autorzy badania wskazują, że największy wpływ na wynik miało włączenie nerwu wzrokowego jako piątego regionu anatomicznego ocenianego w rozsiewie przestrzennym. Ponad połowa dodatkowo rozpoznanych pacjentów została zakwalifikowana właśnie dzięki temu elementowi. Ważną rolę odegrały też wzrokowe potencjały wywołane, które ujawniły subkliniczne zajęcie nerwu wzrokowego, oraz badanie płynu mózgowo-rdzeniowego. W analizie podkreślono znaczenie oligoklonalnych prążków i wolnych lekkich łańcuchów Kappa, czyli KFLC.
Nowe kryteria uwzględniają także biomarkery obrazowe, takie jak Central Vein Sign, oraz możliwość rozpoznania MS u części osób z radiologicznie izolowanym zespołem. W badaniu te specjalistyczne markery miały jednak mniejsze znaczenie niż standardowe procedury diagnostyczne, jeśli lekarze wykonali pełny zestaw rutynowych badań, w tym MRI, VEP i analizę płynu mózgowo-rdzeniowego.
Kryteria McDonalda od lat stanowią podstawę diagnostyki stwardnienia rozsianego i były wielokrotnie aktualizowane wraz z postępem wiedzy o chorobie. Ich celem jest skrócenie czasu do rozpoznania i zwiększenie trafności diagnozy, co ma znaczenie, ponieważ opóźnienie w wykryciu MS może przesunąć początek leczenia modyfikującego przebieg choroby.
Autorzy konkludują, że rewidowane kryteria można stosować w codziennej praktyce z użyciem dostępnych badań rutynowych. W praktyce może to oznaczać szybsze kierowanie pacjentów do leczenia, ale też większą wagę dla pełnej diagnostyki neurologicznej i płynowej na wczesnym etapie choroby.
Jak nowe kryteria McDonald'a przyspieszają rozpoznanie MS
Na podstawie badania MHH/Hannover oraz opisu rewidowanych kryteriów McDonald'a 2024.
Porównanie skuteczności diagnostycznej kryteriów McDonald'a 2017 i 2024 w badaniu z 215 pacjentami
| Wskaźnik | Kryteria 2017 | Kryteria 2024 |
|---|---|---|
| Liczba pacjentów w badaniu | 215 | 215 |
| Rozpoznanie MS przy pierwszej ocenie | 84% | 93,5% |
| Przyrost odsetka rozpoznań | — | +9,5 pkt proc. |
| Najważniejszy czynnik dodatkowych rozpoznań | standardowe kryteria | nerw wzrokowy jako 5. region anatomiczny |
| Rola rutynowych badań | MRI, VEP, płyn mózgowo-rdzeniowy | MRI, VEP, płyn mózgowo-rdzeniowy |
Na podstawie badania zespołu Medizinische Hochschule Hannover opublikowanego 10 sierpnia 2026 roku.
Słownik pojęć
- Kryteria McDonald'a
- Zestaw zasad używanych do rozpoznawania stwardnienia rozsianego; opierają się na dowodach rozsiewu choroby w czasie i przestrzeni.
- Stwardnienie rozsiane (MS)
- Przewlekła choroba demielinizacyjna ośrodkowego układu nerwowego, w której układ odpornościowy uszkadza osłonki mielinowe.
- Demyelinizujący epizod
- Pierwszy kliniczny incydent sugerujący uszkodzenie osłonki mielinowej w OUN.
- Radiologicznie izolowany zespół (RIS)
- Obraz MRI sugerujący zmiany typowe dla MS u osoby bez objawów klinicznych choroby.
- VEP
- Wzrokowe potencjały wywołane – badanie oceniające przewodzenie bodźców w drodze wzrokowej i pomagające wykryć subkliniczne zajęcie nerwu wzrokowego.
- KFLC
- Wolne lekkie łańcuchy kappa; biomarker w płynie mózgowo-rdzeniowym wspierający rozpoznanie zapalenia wewnątrzoponowego.
- Oligoklonalne prążki
- Charakterystyczny wynik badania płynu mózgowo-rdzeniowego wskazujący na produkcję przeciwciał w OUN.
- Central Vein Sign
- Biomarker MRI sugerujący charakter zmian demielinizacyjnych, pomocny w diagnostyce różnicowej MS.
