Najważniejsze
- •Gromadzenie się tłuszczu w mikrogleju może wiązać się z cięższym przebiegiem stwardnienia rozsianego.
- •W badaniu analizowano tkankę mózgową 28 zmarłych pacjentów z SM, a wyniki opublikowano w „Nature Neuroscience”.
- •Piankowate komórki mikrogleju pojawiały się częściej w zmianach związanych z większym nasileniem choroby i długotrwałym stanem zapalnym.
- •Odkrycie sugeruje, że poza stanem zapalnym ważną rolę w postępie SM może odgrywać także metabolizm tłuszczów w komórkach odpornościowych mózgu.
- •W przyszłości wyniki mogą pomóc w tworzeniu biomarkerów ryzyka i w doborze terapii bardziej dopasowanej do przebiegu choroby.
Holenderscy naukowcy powiązali gromadzenie się tłuszczu w komórkach mózgu z cięższym przebiegiem stwardnienia rozsianego.
Holenderscy naukowcy wykazali, że gromadzenie się tłuszczu w komórkach mikrogleju może wiązać się z cięższym przebiegiem stwardnienia rozsianego. Badanie zespołu z Uniwersytetu w Lejdzie, Holenderskiego Instytutu Neurologii i Uniwersytetu w Utrechcie opublikowano 30 czerwca 2026 r. w Nature Neuroscience.
Analiza objęła tkankę mózgową 28 zmarłych pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, którzy przekazali swoje mózgi do Holenderskiego Banku Mózgu. Naukowcy skupili się na mikrogleju, czyli wyspecjalizowanych komórkach układu odpornościowego mózgu. W części badanych próbek komórki te zawierały krople tłuszczu i miały charakterystyczny piankowaty wygląd.
Daan van der Vliet z Uniwersytetu w Lejdzie powiedział, że u pacjentów z dużą liczbą takich piankowatych komórek mikrogleju częściej występował cięższy przebieg choroby. Badacze uznali, że komórki te mogły wchłaniać tak dużo uszkodzonej mieliny, iż przekraczały swoje możliwości przetwarzania. Mielina to ochronna, tłuszczowa osłonka włókien nerwowych w mózgu i rdzeniu kręgowym, a jej uszkodzenie prowadzi do objawów SM, takich jak trudności z chodzeniem i zaburzenia widzenia.
Autorzy opisali też różnice molekularne między zmianami chorobowymi zawierającymi piankowate komórki mikrogleju a tymi, w których ich nie było. Obszary z takimi komórkami były bogatsze w specyficzne tłuszcze związane z długotrwałą aktywnością zapalną. Zdaniem badaczy mikroglej, który zwykle pomaga usuwać uszkodzony materiał i wspiera naprawę tkanek, w SM może z czasem sam nasilać stan zapalny i utrudniać regenerację.
Stwardnienie rozsiane to przewlekła choroba neurologiczna, której przebieg jest bardzo zróżnicowany. U części pacjentów objawy pozostają łagodne przez lata, u innych choroba szybko prowadzi do poważnej niepełnosprawności. Dotychczas za główny mechanizm napędzający postęp SM uznawano stan zapalny, a nowe wyniki pokazują, że ważną rolę może odgrywać także metabolizm tłuszczów w komórkach odpornościowych mózgu.
Zdaniem autorów odkrycie może pomóc w opracowaniu nowych biomarkerów, które pozwolą wcześniej oceniać ryzyko szybkiego pogorszenia stanu chorego. Badanie otwiera też drogę do dalszych prac nad terapiami ukierunkowanymi na metabolizm tłuszczów i przewlekłe zmiany w SM. W praktyce może to ułatwić dobór leczenia do przebiegu choroby u konkretnego pacjenta.
Słownik pojęć
- Stwardnienie rozsiane (SM)
- Przewlekła choroba autoimmunologiczna układu nerwowego, w której dochodzi do uszkodzenia osłonek mielinowych i zaburzeń przewodzenia impulsów nerwowych.
- Mikroglej
- Komórki odpornościowe mózgu i rdzenia kręgowego, które usuwają uszkodzone elementy i uczestniczą w odpowiedzi zapalnej.
- Mielina
- Tłuszczowa osłonka włókien nerwowych, która przyspiesza przewodzenie sygnałów w układzie nerwowym.
- Piankowate komórki
- Komórki zawierające liczne krople tłuszczu, nadające im charakterystyczny, „pienisty” wygląd; często świadczą o intensywnym pochłanianiu i przetwarzaniu materiału lipidowego.
- Biomarker
- Mierzalny wskaźnik biologiczny, który może pomagać w ocenie choroby, jej aktywności lub ryzyka progresji.
- Stan zapalny
- Nadreakcja układu odpornościowego, która może prowadzić do uszkodzenia tkanek i nasilenia objawów choroby.
