Neurochirurg wyjaśnia, jak nowoczesne metody wydłużają życie pacjentów z glejakiem

Glejak pozostaje jednym z najtrudniejszych nowotworów w leczeniu, ale rozwój neurochirurgii, radioterapii, diagnostyki molekularnej i leczenia systemowego wydłużył życie części pacjentów. Mówił o tym 7 lipca 2026 r. dr hab. Karol Wiśniewski, neurochirurg z Kliniki Neurochirurgii i Onkologii Układu Nerwowego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, w rozmowie z PAP.

Specjalista wskazał, że leczenie glejaka ma zwykle charakter wieloetapowy. Pierwszym krokiem jest operacja neurochirurgiczna, a następnie u większości chorych z guzami wysokiego stopnia złośliwości stosuje się radioterapię połączoną z chemioterapią temozolomidem. Ten standard, znany jako schemat Stuppa, istotnie wydłuża całkowite przeżycie w porównaniu z samą radioterapią. W wybranych przypadkach lekarze sięgają także po ponowne operacje, kolejne linie chemioterapii, leczenie wspomagające oraz terapie prowadzone w ramach badań klinicznych.

Wiśniewski podał też dane dotyczące rokowania. W przypadku glejaka wielopostaciowego, czyli najczęstszej i najbardziej agresywnej postaci choroby, mediana przeżycia wynosi około 14–21 miesięcy. Około 25–30 proc. pacjentów żyje dwa lata od rozpoznania, a 5–10 proc. przeżywa pięć lat. Lepsze rokowanie mają chorzy z niektórymi glejakami niższego stopnia złośliwości oraz z korzystnymi zmianami molekularnymi, takimi jak mutacja IDH. W takich sytuacjach przeżycie może sięgać wielu lat, a czasem przekraczać 10–15 lat.

Lekarz zwrócił uwagę, że coraz większe znaczenie ma diagnostyka molekularna. Pozwala ona dobierać terapię do profilu guza i szukać leczenia skierowanego przeciw konkretnym mutacjom. Wśród nowych opcji wymienił worasidenib, zatwierdzony przez FDA w 2024 r. dla wybranych pacjentów z mutacją IDH, toworafenib, dopuszczony w 2024 r. do leczenia nawrotowych lub opornych pediatrycznych glejaków niskiego stopnia z określonymi zmianami w genie BRAF, oraz dordawipron, zatwierdzony w 2025 r. dla chorych z nawrotowym lub postępującym glejakiem linii pośrodkowej z mutacją H3 K27M.

Glejaki odpowiadają za około 15 proc. nowotworów mózgu i należą do głównych przyczyn zgonów związanych z nowotworami u dorosłych. Choć pojawiają się nowe leki i metody, wybór leczenia nadal zależy od typu guza i jego biologii molekularnej. W praktyce oznacza to, że dalszy postęp będzie w dużej mierze zależeć od precyzyjnej diagnostyki i dostępu do terapii celowanych.