Najważniejsze
- •Leczenie glejaka jest wieloetapowe i zwykle łączy operację, radioterapię oraz chemioterapię temozolomidem.
- •Schemat Stuppa istotnie wydłuża przeżycie w porównaniu z samą radioterapią.
- •Rokowanie zależy od typu glejaka i zmian molekularnych, zwłaszcza mutacji IDH.
- •Coraz większe znaczenie ma diagnostyka molekularna, która pomaga dobrać terapię celowaną do profilu guza.
- •Nowe leki zatwierdzane w ostatnich latach dają dodatkowe opcje wybranym grupom chorych, w tym pacjentom z nawrotowymi lub opornymi glejakami.
Neurochirurg dr hab. Karol Wiśniewski mówi, że postęp w neurochirurgii i diagnostyce wydłuża życie części chorych na glejaka.
Jak wygląda leczenie glejaka
Na podstawie treści artykułu i wypowiedzi eksperta.
Glejak pozostaje jednym z najtrudniejszych nowotworów w leczeniu, ale rozwój neurochirurgii, radioterapii, diagnostyki molekularnej i leczenia systemowego wydłużył życie części pacjentów. Mówił o tym 7 lipca 2026 r. dr hab. Karol Wiśniewski, neurochirurg z Kliniki Neurochirurgii i Onkologii Układu Nerwowego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, w rozmowie z PAP.
Specjalista wskazał, że leczenie glejaka ma zwykle charakter wieloetapowy. Pierwszym krokiem jest operacja neurochirurgiczna, a następnie u większości chorych z guzami wysokiego stopnia złośliwości stosuje się radioterapię połączoną z chemioterapią temozolomidem. Ten standard, znany jako schemat Stuppa, istotnie wydłuża całkowite przeżycie w porównaniu z samą radioterapią. W wybranych przypadkach lekarze sięgają także po ponowne operacje, kolejne linie chemioterapii, leczenie wspomagające oraz terapie prowadzone w ramach badań klinicznych.
Wiśniewski podał też dane dotyczące rokowania. W przypadku glejaka wielopostaciowego, czyli najczęstszej i najbardziej agresywnej postaci choroby, mediana przeżycia wynosi około 14–21 miesięcy. Około 25–30 proc. pacjentów żyje dwa lata od rozpoznania, a 5–10 proc. przeżywa pięć lat. Lepsze rokowanie mają chorzy z niektórymi glejakami niższego stopnia złośliwości oraz z korzystnymi zmianami molekularnymi, takimi jak mutacja IDH. W takich sytuacjach przeżycie może sięgać wielu lat, a czasem przekraczać 10–15 lat.
Lekarz zwrócił uwagę, że coraz większe znaczenie ma diagnostyka molekularna. Pozwala ona dobierać terapię do profilu guza i szukać leczenia skierowanego przeciw konkretnym mutacjom. Wśród nowych opcji wymienił worasidenib, zatwierdzony przez FDA w 2024 r. dla wybranych pacjentów z mutacją IDH, toworafenib, dopuszczony w 2024 r. do leczenia nawrotowych lub opornych pediatrycznych glejaków niskiego stopnia z określonymi zmianami w genie BRAF, oraz dordawipron, zatwierdzony w 2025 r. dla chorych z nawrotowym lub postępującym glejakiem linii pośrodkowej z mutacją H3 K27M.
Glejaki odpowiadają za około 15 proc. nowotworów mózgu i należą do głównych przyczyn zgonów związanych z nowotworami u dorosłych. Choć pojawiają się nowe leki i metody, wybór leczenia nadal zależy od typu guza i jego biologii molekularnej. W praktyce oznacza to, że dalszy postęp będzie w dużej mierze zależeć od precyzyjnej diagnostyki i dostępu do terapii celowanych.
Leczenie okołoooperacyjne czerniaka
@Puls_Medycyny
Polska #neurochirurgia wyznacza nowe standardy 🧠
Nowe opcje leczenia molekularnego wspomniane w artykule
Worasidenib
Toworafenib
Dordawipron
Rokowanie w glejaku wielopostaciowym i wybranych postaciach glejaków
| Parametr | Wartość / zakres |
|---|---|
| Mediana przeżycia w glejaku wielopostaciowym | 14–21 miesięcy |
| Odsetek pacjentów żyjących 2 lata | 25–30 proc. |
| Odsetek pacjentów żyjących 5 lat | 5–10 proc. |
| Przeżycie przy korzystnych zmianach molekularnych (np. mutacja IDH) | Nawet >10–15 lat |
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu i wypowiedzi cytowanego eksperta.
Słownik pojęć
- Glejak wielopostaciowy
- Najczęstsza i najbardziej agresywna postać glejaka, zwykle wiążąca się z najgorszym rokowaniem.
- Schemat Stuppa
- Standard leczenia glejaka wysokiego stopnia: radioterapia połączona z temozolomidem po operacji.
- Temozolomid
- Lek chemioterapeutyczny stosowany w leczeniu niektórych glejaków, zwykle razem z radioterapią.
- Diagnostyka molekularna
- Badania pozwalające wykryć zmiany genetyczne w guzie i dobrać leczenie do jego biologii.
- Mutacja IDH
- Zmiana genetyczna związana z lepszym rokowaniem i możliwością zastosowania niektórych terapii celowanych.
- Mutacja H3 K27M
- Zmiana genetyczna występująca w części agresywnych glejaków, istotna dla doboru terapii.
