Najważniejsze
- •Guzy mózgu są rzadkie na tle innych nowotworów, ale ich leczenie i wpływ na codzienne funkcjonowanie pacjentów pozostają bardzo dużym wyzwaniem.
- •W Polsce rocznie rozpoznaje się około 2,5 tys. pierwotnych guzów mózgu, a w 2022 roku odnotowano 2375 złośliwych przypadków, najczęściej glejaków.
- •Podstawą terapii są neurochirurgia, radioterapia i chemioterapia, a w wybranych wczesnych postaciach glejaka także leczenie celowane.
- •Diagnoza guza mózgu dotyczy nie tylko chorego, ale też jego bliskich, dlatego rozmowy o leczeniu często prowadzi się z udziałem całej rodziny.
- •Największym wyzwaniem klinicznym są guzy wtórne, czyli przerzuty do mózgowia i rdzenia kręgowego, których liczba ma dalej rosnąć w kolejnych latach.
Eksperci WUM ostrzegają, że liczba rozpoznawanych guzów mózgu będzie rosła, a ich leczenie pozostaje jednym z najtrudniejszych wyzwań onkologii.
Leczenie guzów mózgu pozostaje jednym z największych wyzwań w onkologii. Z okazji Światowego Dnia Guzów Mózgu, obchodzonego 8 czerwca 2026 roku, eksperci z Kliniki Neurochirurgii i Neurochirurgii Dziecięcej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz pacjent Konrad Drozdowski zwrócili uwagę na rosnącą liczbę zachorowań oraz trudności, jakie wiążą się z terapią i codziennym funkcjonowaniem chorych.
Guzy centralnego układu nerwowego są rzadkie na tle innych nowotworów, ale ich wpływ na zdrowie pacjentów jest znaczący. Według Krajowego Rejestru Nowotworów na świecie rozpoznaje się rocznie około 330 tys. przypadków, w USA pierwotne guzy mózgu wykrywa się u 84 tys. osób rocznie, a w Polsce u około 2,5 tys. pacjentów. W 2022 roku w kraju odnotowano 2375 przypadków złośliwych nowotworów mózgu. Najczęściej były to glejaki.
Lekarze podkreślają, że postępowanie zależy od rodzaju i położenia guza. Podstawą leczenia są zabiegi neurochirurgiczne, jeśli zmiana jest operacyjna i nie grozi zbyt dużym uszkodzeniem neurologicznym. Stosuje się także radioterapię i chemioterapię, a w niektórych wczesnych postaciach glejaka również terapię celowaną. Nie wszystkie guzy mózgu są złośliwe. Część z nich ma charakter łagodny, ale także może wymagać operacji, zwłaszcza gdy uciska sąsiednie tkanki.
Dr hab. Tomasz Dziedzic z WUM zwrócił uwagę, że choroba obejmuje nie tylko pacjenta, lecz także jego bliskich. Rozmowy o leczeniu często prowadzi się z udziałem całej rodziny. Konrad Drozdowski, pacjent z glejakiem i ambasador kampanii edukacyjnej „Widzimy się jutro. Glejak. Choruję. Jestem…”, mówił, że mimo choroby pozostaje aktywny zawodowo, choć musiał ograniczyć część codziennych aktywności, w tym prowadzenie samochodu i loty samolotem.
Największym wyzwaniem dla neurochirurgów są jednak guzy wtórne, powstające z przerzutów do mózgowia i rdzenia kręgowego. Według Krajowego Rejestru Nowotworów diagnozuje się je ponad 10 razy częściej niż guzy pierwotne i występują u około 25 proc. chorych onkologicznych. Najczęściej rozwijają się w przebiegu raka płuca, czerniaka, raka nerki i raka piersi.
Zachorowalność ma rosnąć także w kolejnych latach. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem przewiduje, że do 2045 roku liczba przypadków guzów mózgu w Europie zwiększy się o 7 tys. do 75,5 tys. W praktyce oznacza to większą presję na diagnostykę, neurochirurgię i opiekę nad pacjentami po leczeniu.
Najważniejsze dane o guzach mózgu
| Wskaźnik | Wartość | Zakres / uwagi |
|---|---|---|
| Guzy centralnego układu nerwowego na świecie | ok. 330 tys. rocznie | rocznie rozpoznawane przypadki |
| Pierwotne guzy mózgu w USA | 84 tys. rocznie | dane podane w artykule |
| Pierwotne guzy mózgu w Polsce | ok. 2,5 tys. rocznie | szacunek roczny |
| Złośliwe nowotwory mózgu w Polsce (2022) | 2375 | najnowsze dane KRN |
| Glejaki w Polsce (2022) | 1783 | najczęstsza grupa złośliwych guzów mózgu |
| Guzy wtórne vs pierwotne | ponad 10 razy częściej | przerzuty do mózgowia i rdzenia |
| Udział chorych onkologicznych z przerzutami do mózgu/rdzenia | ok. 25% | występują w przebiegu innych nowotworów |
| Prognoza dla Europy do 2045 r. | 75,5 tys. | wzrost o ok. 7 tys. przypadków |
Źródło: artykuł oraz dane Krajowego Rejestru Nowotworów i Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC).
Jak wygląda leczenie guzów mózgu?
Na podstawie treści artykułu i wypowiedzi ekspertów.
Słownik pojęć
- Glejaki
- Grupa złośliwych nowotworów mózgu wywodzących się z komórek glejowych; należą do najczęściej rozpoznawanych złośliwych guzów mózgu.
- Guzy pierwotne
- Nowotwory rozwijające się bezpośrednio w obrębie mózgu lub innych struktur ośrodkowego układu nerwowego.
- Guzy wtórne (przerzutowe)
- Zmiany nowotworowe w mózgu powstałe z komórek, które przemieściły się z innego narządu, np. płuca, piersi czy nerki.
- Neurochirurgia
- Dziedzina medycyny zajmująca się operacyjnym leczeniem chorób układu nerwowego, w tym guzów mózgu.
- Radioterapia
- Leczenie wykorzystujące promieniowanie jonizujące do niszczenia komórek nowotworowych.
- Chemioterapia
- Leczenie przeciwnowotworowe z użyciem leków działających ogólnoustrojowo.
- Terapia celowana
- Metoda leczenia ukierunkowana na konkretne mechanizmy molekularne komórek nowotworowych.
