Najważniejsze
- •Pierwszy nawrót szpiczaka plazmocytowego może przesądzić o dalszym przebiegu choroby i długości remisji.
- •W Polsce leczenie pierwszej linii poprawiło wyniki, ale ujawniło luki w dostępie do skutecznych terapii drugiej i trzeciej linii.
- •Eksperci wskazują na potrzebę refundacji terapii CAR-T oraz schematów z belantamabem mafodotyny, które są już dostępne w innych krajach.
- •Szpiczak nadal pozostaje chorobą nieuleczalną, choć u części chorych możliwe jest funkcjonalne wyleczenie i wieloletnia remisja.
- •Szybszy dostęp do nowoczesnych leków ma znaczenie nie tylko dla przeżycia, ale też dla jakości życia i codziennego funkcjonowania pacjentów.
Lekarze zwracają uwagę, że pierwszy nawrót szpiczaka plazmocytowego może przesądzić o dalszym przebiegu choroby, a w drugiej linii leczenia w Polsce wciąż pozostają luki refundacyjne.
Lekarze i przedstawiciele środowiska hematologicznego alarmują, że pierwszy nawrót szpiczaka plazmocytowego może zadecydować o dalszym przebiegu choroby. Wskazują też na luki w dostępie do terapii drugiej linii w Polsce, które — ich zdaniem — ograniczają możliwości skutecznego leczenia po nawrocie.
Szpiczak plazmocytowy odpowiada za 1–2 proc. wszystkich nowotworów i blisko jedną piątą nowotworów hematologicznych. W Polsce żyje z nim około 10 tys. osób, a każdego roku diagnozę słyszą kolejne tysiące pacjentów. Jeszcze na początku XXI wieku mediana przeżycia wielu chorych wynosiła zaledwie kilka lat. Dziś, dzięki kolejnym generacjom leków, terapiom skojarzonym i przeciwciałom monoklonalnym, część pacjentów żyje z chorobą kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat.
Prof. Krzysztof Giannopoulos, prezes Polskiego Towarzystwa Hematologów i Transfuzjologów, podkreśla, że szpiczak nadal pozostaje nowotworem nieuleczalnym, choć coraz częściej mówi się o funkcjonalnym wyleczeniu. Jak wyjaśnia, chodzi o sytuację, w której po leczeniu przez kolejne lata nie widać objawów choroby i nie ma potrzeby dalszej terapii. Według eksperta poprawa wyników leczenia w pierwszej linii sprawia jednak, że rosną potrzeby pacjentów z nawrotem, zwłaszcza w drugiej i trzeciej linii.
Lekarze wskazują, że po pierwszym nawrocie brakuje w Polsce dostępu do części terapii stosowanych już w innych krajach. Wśród rozwiązań, które mogłyby zmienić sytuację, wymieniają terapię CAR-T oraz schematy oparte na belantamabie mafodotyny w skojarzeniu z innymi lekami przeciwszpiczakowymi. Zdaniem specjalistów druga z tych opcji mogłaby być łatwiej wdrażana w ośrodkach hematologicznych, bez potrzeby tworzenia wyspecjalizowanych centrów leczenia.
Prof. Giannopoulos zwraca uwagę, że ostatnie decyzje refundacyjne w hematologii wzmacniały przede wszystkim leczenie pierwszej linii oraz wybrane opcje od czwartej linii. Tymczasem — jak ocenia — największe potrzeby refundacyjne dotyczą właśnie drugiej i trzeciej linii. Łukasz Rokicki z Fundacji Carita im. Wiesławy Adamiec podkreśla z kolei, że w szpiczaku liczy się jak najmocniejsze leczenie na początku, kiedy komórki nowotworowe są najbardziej podatne na działanie terapii.
Wcześniejszy i skuteczniejszy dostęp do nowoczesnych leków ma znaczenie nie tylko dla czasu przeżycia, ale też dla długości remisji i jakości codziennego funkcjonowania. Dlatego lekarze i organizacje pacjenckie liczą, że najbliższe decyzje refundacyjne uzupełnią braki w drugiej linii i poprawią dostęp do terapii po pierwszym nawrocie choroby.
Szpiczak plazmocytowy – najważniejsze dane z artykułu
| Wskaźnik / zagadnienie | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Udział wśród wszystkich nowotworów | 1–2 proc. | Rzadki nowotwór, ale o dużym znaczeniu klinicznym |
| Udział wśród nowotworów hematologicznych | blisko 1/5 | Jedna z najczęstszych chorób krwiotwórczych |
| Liczba chorych w Polsce | ok. 10 tys. | Skala potrzeb terapeutycznych w kraju |
| Nowe rozpoznania rocznie | kilka tysięcy | Stały napływ pacjentów wymagających leczenia |
| Mediana przeżycia na początku XXI w. | kilka lat | Pokazuje, jak bardzo poprawiły się wyniki leczenia |
| Horyzont życia części pacjentów dziś | kilkanaście do kilkudziesięciu lat | Efekt postępu terapii i leczenia skojarzonego |
Na podstawie treści artykułu i materiałów źródłowych przytoczonych w tekście.
Dlaczego pierwszy nawrót szpiczaka jest tak ważny?
Na podstawie treści artykułu i przytoczonych wypowiedzi ekspertów.
Słownik pojęć
- Szpiczak plazmocytowy
- Nowotwór złośliwy wywodzący się z plazmocytów, czyli komórek układu odpornościowego produkujących przeciwciała.
- Nawrót choroby
- Ponowne pojawienie się lub nasilenie choroby po okresie odpowiedzi na leczenie.
- Remisja
- Stan, w którym objawy choroby ustępują lub stają się niewykrywalne w badaniach.
- Funkcjonalne wyleczenie
- Długotrwały brak objawów i potrzeby leczenia, mimo że choroba formalnie może nadal istnieć.
- CAR-T
- Terapia wykorzystująca zmodyfikowane genetycznie limfocyty T pacjenta do walki z nowotworem.
- Belantamab mafodotyny
- Przeciwciało sprzężone z lekiem, które celuje w antygen BCMA na komórkach szpiczaka.
- BCMA
- Antygen dojrzewania limfocytów B, ważny cel terapeutyczny w szpiczaku plazmocytowym.
- Terapia drugiej linii
- Leczenie stosowane po niepowodzeniu lub nawrocie po leczeniu pierwszoliniowym.
