Najstarsze dowody psychoaktywnego użycia konopi odkryto w scytyjskim grobowcu Syberii

Archeolodzy badający około 2800-letni grobowiec Tunnug 1 w dolinie rzeki Uyuk na południowej Syberii znaleźli zachowane nasiona konopi oraz ludzkie włosy, w których wykryli THC i kannabinol. Autorzy badania opublikowanego w czwartek w czasopiśmie „Science” uznali wyniki za najstarszy bezpośredni dowód molekularny psychoaktywnego użycia konopi.

Tunnug 1 to monumentalny grobowiec związany z wczesnym okresem scytyjskim. Archeolodzy znaleźli w nim ponad 1400 nasion zidentyfikowanych jako konopie. Część źródeł podaje jednak, że było ich ponad 1000. Datowanie radiowęglowe części nasion wskazało, że mają one około 2800 lat. Nie oznacza to, że przebadano cały znaleziony materiał.

Naukowcy wykryli THC i kannabinol w zachowanych ludzkich włosach. Analizę przeprowadzili z użyciem spektrometrii mas. Badaniem kierował Gino Caspari. Autorzy połączyli wyniki chemiczne z kontekstem grobowca i powiązali obecność konopi z rytuałami pogrzebowymi lub wierzeniami szamanistycznymi. Roger Forshaw, niezależny ekspert cytowany przez CNN, uznał odkrycie za bezpośredni molekularny dowód użycia konopi oraz wsparcie dla interpretacji rytualnej.

Wnioski pozostają przedmiotem dyskusji. Volker Auwaerter, niezależny toksykolog sądowy cytowany przez Arab News, ocenił analizę jako naukowo słabą. Wskazał, że włosy mogły zostać zanieczyszczone w wyniku kontaktu z konopiami znajdującymi się w grobowcu. Nie wiadomo, czy wykryte substancje pochodziły ze spożycia lub inhalacji. Nie przedstawiono także informacji o liczbie przebadanych próbek, ich przypisaniu do konkretnych osób ani o procedurach kontroli zanieczyszczeń. Dlatego nie można stwierdzić, że pochowani zażywali konopie.

Konopie uprawiano w Azji Wschodniej co najmniej 6000 lat temu, między innymi dla nasion i włókien. Sama obecność nasion nie dowodzi jednak użycia psychoaktywnego. Wcześniejsze bezpośrednie dowody takiego zastosowania datowano na około 2500 lat. Jeśli interpretacja analizy włosów się potwierdzi, Tunnug 1 przesunie tę chronologię o około 300 lat. Caspari dopuścił też możliwość, że konopie służyły do uspokojenia osób składanych w ofierze, ale zaznaczył, że tej hipotezy nie można udowodnić.

Zespół prowadzi lub planuje sekwencjonowanie DNA nasion. Wyniki mają pomóc ustalić pochodzenie dawnych populacji konopi i historię ich udomowienia. Dalsze analizy toksykologiczne mogą także ocenić siłę wniosku o psychoaktywnym użyciu roślin.