Najważniejsze
- •Pilotażowe badanie sugeruje, że olej konopny o zbilansowanym stosunku THC do CBD może łagodzić ból i poprawiać jakość snu u chorych na fibromialgię.
- •W badaniu wzięło udział jedynie 24 pacjentów, co ogranicza wiarygodność wyników i klasyfikuje je jako wczesną fazę badań (I lub IIa).
- •Aż 70% pacjentów stosujących olej konopny zgłosiło redukcję bólu o co najmniej 30%, w porównaniu do 40% w grupie placebo.
- •Eksperci wskazują na wady metodologiczne, takie jak ryzyko złamania ślepej próby z powodu psychoaktywnego działania THC.
- •Międzynarodowe towarzystwa medyczne nadal nie zalecają rutynowego stosowania kannabinoidów w leczeniu fibromialgii.
Brazylijscy naukowcy opublikowali w lutym 2024 roku wyniki badania pilotażowego, które sugerują, że olej konopny o stosunku THC do CBD wynoszącym 1:1 może łagodzić ból u pacjentów z fibromialgią.
Badacze z Federalnego Uniwersytetu Rio Grande do Sul w Brazylii opublikowali w czasopiśmie „Journal of Cannabis Research” wyniki pilotażowego badania. Sugerują one, że olej konopny o zbilansowanym stosunku THC do CBD może łagodzić ból i poprawiać jakość snu u pacjentów cierpiących na fibromialgię. Praca naukowa ukazała się online 12 lutego 2024 roku, a w sierpniu 2026 roku omówiły ją niemieckie portale medyczne. Głównym autorem publikacji jest Amilcar Silva-Cardoso, a współautorkami – Daniela de Almeida oraz Maria Lucia O. Chaves.
W badaniu wzięło udział 24 pacjentów, których losowo podzielono na dwie równe grupy. Ostatecznie ukończyły je 22 osoby. Przez 16 tygodni uczestnicy przyjmowali placebo lub olej konopny o stężeniu 10 mg/ml. Schemat zakładał cztery tygodnie zwiększania dawki oraz 12 tygodni stabilnego dawkowania. W 12. tygodniu zmniejszenie bólu o co najmniej 30% zgłosiło 70% pacjentów z grupy stosującej preparat konopny, co odpowiadało siedmiu z dziesięciu analizowanych osób. W grupie placebo podobną poprawę odnotowano u 40% badanych (cztery z dziesięciu osób). Autorzy nie stwierdzili istotnych różnic między grupami pod względem chronicznego zmęczenia, stanów lękowych czy depresji. Uczestnicy zgłaszali jedynie łagodne działania niepożądane.
Rekomendacje i ograniczenia skali badania
Fibromialgia to przewlekła choroba charakteryzująca się bólami układu ruchu i zmęczeniem, którą wywołują zaburzenia przetwarzania bodźców bólowych przez mózg. Klasyczne leki przeciwbólowe wykazują w tym przypadku niską skuteczność. Z powodu braku silnych dowodów naukowych Europejska Liga Walki z Reumatyzmem oraz Niemieckie Towarzystwo Badania Bólu nie zalecają rutynowego stosowania kannabinoidów, traktując je wyłącznie jako metodę ostatniej szansy. Niewielka grupa 24 uczestników plasuje to badanie w fazie I lub IIa. Dla porównania, standardowe badania III fazy nad nowymi lekami przeciwbólowymi wymagają udziału od 300 do ponad 1000 pacjentów.
Wątpliwości metodologiczne ekspertów
Niezależni eksperci wskazują na istotne ograniczenia metodologiczne brazylijskiego projektu. Przedstawianie wyników w procentach maskuje fakt, że różnica między grupami wynosiła zaledwie trzy osoby, co może być dziełem przypadku. Psychoaktywne działanie THC mogło również doprowadzić do demaskowania ślepej próby, ponieważ pacjenci byli w stanie łatwo rozpoznać działanie substancji czynnej. Niemieckie serwisy informacyjne popełniły ponadto błąd w tłumaczeniu publikacji. Pomyliły one kryterium kwalifikacji do badania, czyli wynik w skali FIQR wynoszący co najmniej 45,5 na 100 punktów, z poprawą stanu zdrowia o 45,5%. W doniesieniach prasowych zabrakło także informacji o źródłach finansowania projektu oraz opinii niezależnych reumatologów. Ostateczne potwierdzenie skuteczności tej metody wymaga przeprowadzenia testów na znacznie większych grupach pacjentów.
Wyniki skuteczności terapii (redukcja bólu o min. 30% w 12. tygodniu)
| Grupa badana | Liczba pacjentów (n) | Procentowa skuteczność (%) | Liczba pacjentów z poprawą |
|---|---|---|---|
| Grupa stosująca olej konopny | 10 | 70% | 7 z 10 |
| Grupa placebo | 10 | 40% | 4 z 10 |
Journal of Cannabis Research, luty 2024 r.
Porównanie skali badań klinicznych
Na podstawie standardów badań klinicznych leków przeciwbólowych.
Słownik pojęć
- Fibromialgia
- Przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich, charakteryzująca się uogólnionym bólem mięśniowo-szkieletowym oraz współwystępującym uczuciem zmęczenia, zaburzeniami snu i nastroju.
- THC (tetrahydrokannabinol)
- Główny psychoaktywny składnik konopi indyjskich, wykazujący działanie przeciwbólowe, przeciwwymiotne i rozluźniające mięśnie.
- CBD (kannabidiol)
- Organiczny związek chemiczny z grupy kannabinoidów występujący w konopiach, nieposiadający właściwości psychoaktywnych, badany pod kątem działania przeciwzapalnego, przeciwbólowego i przeciwlękowego.
- Placebo
- Substancja lub zabieg o braku aktywności farmakologicznej, podawana pacjentom w grupie kontrolnej w celu wykluczenia wpływu sugestii na wyniki leczenia.
- Ślepa próba (podwójnie ślepa próba)
- Procedura badawcza, w której ani pacjent, ani lekarz podający preparat nie wiedzą, czy stosowana jest substancja aktywna, czy placebo. Służy eliminacji błędu subiektywnej oceny.
- Skala FIQR
- (Revised Fibromyalgia Impact Questionnaire) – znormalizowany kwestionariusz służący do oceny wpływu fibromialgii na codzienne funkcjonowanie i jakość życia pacjenta.
