Metaanaliza: używanie marihuany powiązane z wcześniejszym debiutem psychozy u starszych dorosłych

W sierpniu 2026 roku na łamach czasopisma Biological Psychiatry ukazała się metaanaliza przygotowana przez zespół naukowców z Uniwersytetu Nowej Południowej Walii w Australii. Badanie wykazało, że osoby używające marihuany zapadają na psychozę średnio o 2,5 roku wcześniej niż te, które po nią nie sięgają. Zależność ta wyraźnie rośnie wraz z wiekiem badanych. U pacjentów powyżej 30. roku życia różnica w momencie debiutu choroby wynosi już ponad 6 lat.

Wpływ wieku na moment zachorowania

Autorzy publikacji przeanalizowali dane pochodzące ze 149 recenzowanych prac naukowych, które objęły łącznie 71 073 osoby. W grupie tej znalazło się 18 272 użytkowników marihuany oraz 52 801 osób niepalących. Wśród badanych poniżej 20. roku życia naukowcy nie stwierdzili statystycznie istotnego związku między sięganiem po konopie a wiekiem zachorowania. Zależność ta ujawniła się jednak u starszych pacjentów. W przedziale wiekowym 20–25 lat przyspieszenie debiutu choroby wyniosło 1,60 roku, w grupie 25–30 lat było to 4,43 roku, a u pacjentów powyżej 30. roku życia różnica ta wzrosła do 6,30 roku. W analizach uwzględniających płeć różnica wieku zachorowania na niekorzyść osób używających marihuany wyniosła 4,64 roku u kobiet oraz 3,32 roku u mężczyzn. Przeprowadzona metaanaliza cechuje się wysoką stabilnością statystyczną – usunięcie pięciu skrajnych wyników zmieniło główny rezultat zaledwie o 1%. Zniwelowanie tego efektu wymagałoby istnienia około 5700 nieopublikowanych badań wykazujących brak takiego wpływu.

Potrzeba rewizji zaleceń profilaktycznych

Dotychczasowe wytyczne agencji zdrowia publicznego w Stanach Zjednoczonych i Unii Europejskiej ostrzegają przed marihuaną niemal wyłącznie młodzież do 25. roku życia. W populacji ogólnej debiut psychozy po 30. roku życia jest zjawiskiem rzadkim i dotyczy od 10% do 20% wszystkich przypadków. Oznacza to, że choć przyspieszenie zachorowania w tej grupie jest największe, ryzyko bezwzględne pozostaje niskie. Warto jednak dodać, że w ciągu ostatnich dwóch dekad średnie stężenie substancji THC w marihuanie wzrosło z około 4% do ponad 15–20%.

Autorzy pracy, Carly Stevens i prof. Matthew Large, postulują rozszerzenie ostrzeżeń zdrowotnych również na starsze grupy wiekowe. Należy jednak podkreślić, że badanie miało charakter obserwacyjny i nie rozstrzyga jednoznacznie, czy marihuana bezpośrednio przyspiesza rozwój psychozy. Istnieje możliwość wystąpienia tzw. odwróconej przyczynowości. Oznacza to, że osoby we wczesnej, jeszcze niezdiagnozowanej fazie choroby mogły sięgać po marihuanę w celu złagodzenia lęków lub bezsenności. Ponadto analizowane badania nie zawierały ujednoliconych informacji o dawce i stężeniu substancji czynnej u poszczególnych osób, a nowsze dane nie wykazały, by silniejsza marihuana mocniej przyspieszała debiut choroby. Dokładne ustalenie charakteru tej zależności wymaga dalszych analiz.