Najważniejsze
- •U dorosłych z rozpoznaniem ADHD częściej występowało łączne rozpoznanie łagodnych zaburzeń poznawczych lub demencji niż u osób bez ADHD.
- •W głównym modelu statystycznym hazard wystąpienia analizowanego punktu końcowego był 4,6 razy wyższy u osób z ADHD, ale nie oznacza to, że ADHD powoduje demencję.
- •Wyższa genetyczna podatność na ADHD również wiązała się z większym ryzykiem zaburzeń poznawczych lub demencji, niezależnie od formalnego rozpoznania.
- •Wyniki wymagają ostrożnej interpretacji, ponieważ związek słabł po uwzględnieniu dodatkowych czynników, a wpływu leczenia ADHD nie ustalono.
Jak wynika z materiałów wtórnych, naukowcy z University of Pittsburgh School of Medicine wykazali związek między rozpoznaniem ADHD a późniejszym rozpoznaniem łagodnych zaburzeń poznawczych lub demencji. Analiza objęła 187 341 osób w wieku co najmniej 50 lat, uczestniczących w amerykańskim programie NIH All of Us.
ADHD rozpoznano u 3026 uczestników, czyli u około 1,6 proc. badanej grupy. Łagodne zaburzenia poznawcze lub demencję stwierdzono u 6,7 proc. osób z ADHD oraz u 3,4 proc. osób bez tego rozpoznania. Różnica wyniosła 3,3 punktu procentowego. Badacze analizowali łączny punkt końcowy, dlatego tych danych nie można przedstawiać jako odsetka osób, u których wystąpiła wyłącznie demencja.
W jednym z modeli statystycznych hazard wystąpienia analizowanego punktu końcowego był ponad cztery razy wyższy u osób z ADHD. Wartość HR wyniosła 4,60. Nie jest to proste porównanie odsetków 6,7 proc. i 3,4 proc. Po uwzględnieniu kolejnych chorób, czynników społecznych, stylu życia oraz korzystania z opieki zdrowotnej związek ten słabł.
Średni czas obserwacji wynosił około 10 lat. Średni wiek uczestników na początku badania wynosił około 56 lat, a kobiety stanowiły 57 proc. grupy. Analiza genetyczna wykazała, że osoby znajdujące się w najwyższej jednej piątej rozkładu poligenowego ryzyka ADHD miały około 35 proc. wyższy względny wskaźnik wystąpienia zaburzeń poznawczych lub demencji niż osoby z najniższej jednej piątej tego rozkładu. Materiały nie precyzują jednak jednoznacznie, czy chodziło o hazard, iloraz szans czy inną miarę.
Badacze sprawdzali także możliwość odwrotnej przyczynowości. Związek słabł, gdy wymagano dłuższego odstępu między rozpoznaniem ADHD a późniejszym rozpoznaniem zaburzeń poznawczych. Według StudyFinds przy odstępie wynoszącym do ośmiu lat związek ten wynosił około 44 proc., a po dziewięciu latach przestawał być statystycznie istotny. Badanie nie ustaliło, czy leki na ADHD, w tym psychostymulanty, wpływają na późniejsze ryzyko zaburzeń poznawczych lub demencji.
Łagodne zaburzenia poznawcze nie są równoznaczne z demencją. Mogą pozostać stabilne, ustąpić albo poprzedzać demencję. Wcześniejsze badanie, opublikowane w 2023 r. w „JAMA Network Open”, objęło ponad 100 tys. osób w Izraelu i wskazało na niemal trzykrotnie wyższe ryzyko demencji u dorosłych z ADHD. Dotyczyło jednak innej populacji i wyłącznie demencji.
Materiały wtórne podają, że badanie przeprowadzone przez naukowców z Pittsburgha ukazało się w „JAMA Psychiatry” 7 października 2026 r., ale informacji tych nie potwierdzono bezpośrednio w czasopiśmie, PubMedzie ani pełnym tekście publikacji. Wyniki wymagają więc weryfikacji oraz dalszych badań nad rolą snu, depresji, czynników sercowo-metabolicznych, stylu życia i leczenia ADHD.
Najczęstsze pytania
Czy ADHD powoduje demencję?▼
Jakie były najważniejsze wyniki badania?▼
Czy łagodne zaburzenia poznawcze oznaczają demencję?▼
Czy leki na ADHD zmniejszają ryzyko późniejszych zaburzeń poznawczych?▼
Co oznacza wynik HR 4,60?▼
Słownik pojęć
- ADHD
- Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, zaburzenie neurorozwojowe mogące utrzymywać się także w dorosłości.
- Łagodne zaburzenia poznawcze
- Niewielkie pogorszenie pamięci lub innych funkcji poznawczych, które nie musi prowadzić do demencji.
- Hazard
- Względne tempo wystąpienia badanego zdarzenia w czasie w porównywanych grupach.
- Poligenowe ryzyko ADHD
- Szacunkowa podatność genetyczna obliczana na podstawie wielu wariantów DNA powiązanych z ADHD.
Najważniejsze dane z analizowanego badania
| Wskaźnik | Osoby z ADHD | Osoby bez ADHD | Interpretacja |
|---|---|---|---|
| Liczebność całej próby | — | — | 187 341 uczestników w wieku co najmniej 50 lat |
| Rozpoznanie ADHD | 3026 osób; 1,6 proc. | — | Dane dotyczą całej analizowanej grupy |
| Łagodne zaburzenia poznawcze lub demencja | 6,7 proc. | 3,4 proc. | Łączny punkt końcowy, a nie wyłącznie demencja |
| Hazard w jednym modelu | HR 4,60 | Punkt odniesienia | Wynik nie jest prostym porównaniem odsetków |
| Najwyższa versus najniższa jedna piąta ryzyka genetycznego | — | — | Około 35 proc. wyższy względny wskaźnik w grupie o najwyższej podatności |
Sposoby oceny związku ADHD z późniejszymi zaburzeniami poznawczymi
Rozpoznanie kliniczne ADHD
Wysoka genetyczna podatność na ADHD
Ostrożna interpretacja przyczynowa
ADHD a późniejsze zaburzenia poznawcze — najważniejsze liczby
Na podstawie przedstawionego artykułu i materiałów wtórnych; wyniki wymagają niezależnej weryfikacji w publikacji źródłowej.
Oferty pracy w tej specjalizacji
Zdrowy mózg jako priorytet. Malina Wieczorek: "To powinien być cywilizacyjny drogowskaz"
Postępy w zarządzaniu ADHD u dzieci i młodzieży
BMJ (Clinical research ed.)
