Najważniejsze
- •Niemieccy naukowcy odkryli, że receptor kannabinoidowy CB1 w śródbłonku naczyń ułatwia transport cholesterolu LDL, sprzyjając arteriosklerozie.
- •Genetyczne usunięcie receptora CB1 u myszy doprowadziło do znacznego zmniejszenia blaszek miażdżycowych oraz poprawy metabolizmu.
- •Wycofany w 2008 roku rimonabant (blokujący CB1) wywoływał depresję, ponieważ działał na mózg; nowa terapia ma działać wyłącznie obwodowo.
- •Arterioskleroza odpowiada za około 40% zawałów serca i udarów mózgu w Europie, co czyni nowe odkrycie kluczowym dla kardiologii.
Naukowcy z Niemieckiego Centrum Badań nad Układem Krążenia w Monachium wykazali w badaniu z lipca 2026 roku, że receptor kannabinoidowy CB1 w naczyniach krwionośnych sprzyja rozwojowi miażdżycy.
Naukowcy z Niemieckiego Centrum Badań nad Układem Krążenia (DZHK) w Monachium wykazali, że receptor kannabinoidowy CB1 sprzyja rozwojowi miażdżycy. W badaniu opublikowanym w lipcu 2026 roku na łamach czasopisma „Nature Communications” wskazano na możliwość opracowania nowych leków kardiologicznych, które działałyby wyłącznie obwodowo.
Zespół badawczy pod kierownictwem prof. Sabine Steffens ustalił, że receptor CB1 zlokalizowany na komórkach śródbłonka naczyń krwionośnych ułatwia transport cholesterolu LDL do wnętrza ich ścian. W warunkach zaburzonego przepływu krwi – na przykład w rozgałęzieniach naczyń – dochodzi do zwiększonej produkcji tego receptora. W eksperymencie na genetycznie zmodyfikowanych myszach pozbawionych receptora CB1 w śródbłonku wykazano znaczną redukcję blaszek miażdżycowych oraz mniejsze nasilenie stanu zapalnego naczyń.
U zwierząt pozbawionych receptora CB1 zaobserwowano również poprawę parametrów metabolicznych. Mimo stosowania diety bogatej w tłuszcze myszy wolniej przybierały na wadze, gromadziły mniej tłuszczu w wątrobie i lepiej tolerowały glukozę. Wyniki te mają szczególne znaczenie w kontekście historii farmakoterapii. Poprzedni lek blokujący receptor CB1, rimonabant, został wycofany z rynku w 2008 roku. Powodem tamtej decyzji było wysokie ryzyko wywoływania depresji oraz innych zaburzeń psychicznych, ponieważ substancja ta działała bezpośrednio na mózg.
Miażdżyca to jedna z najczęstszych przyczyn chorób układu krążenia w Europie. Odpowiada ona za około 40 procent przypadków zawałów serca i udarów mózgu. Dotychczasowe analizy nad receptorami kannabinoidowymi koncentrowały się głównie na ich oddziaływaniu na ośrodkowy układ nerwowy. Wykazanie roli receptora CB1 bezpośrednio w naczyniach krwionośnych wyznacza jednak nowy kierunek w badaniach nad terapiami kardiologicznymi.
Nowe podejście zakłada stworzenie inhibitorów CB1, które będą działać wyłącznie poza mózgiem, chroniąc naczynia, wątrobę i tkankę tłuszczową. Przyszłe badania kliniczne z udziałem ludzi zweryfikują, czy ta metoda zapobiegania miażdżycy okaże się skuteczna i bezpieczna. Dotychczasowe próby przeprowadzono bowiem wyłącznie na modelach zwierzęcych i kulturach komórkowych. Badacze muszą również ustalić potencjalne skutki uboczne blokowania receptora CB1 w innych narządach obwodowych.
Mechanizm wpływu receptora CB1 na rozwój miażdżycy
Na podstawie publikacji w Nature Communications (2026)
Kardiolodzy apelują o wcześniejsze i skuteczniejsze leczenie hipercholesterolemii
Porównanie blokowania receptorów CB1: dawne leki vs. nowoczesna terapia obwodowa
Rimonabant (stara generacja)
Obwodowe inhibitory CB1 (nowe podejście)
Słownik pojęć
- Arterioskleroza (miażdżyca)
- Przewlekła choroba zapalna tętnic, polegająca na odkładaniu się w ich ścianach cholesterolu i innych lipidów, co prowadzi do zwężenia światła naczyń (potocznie miażdżyca).
- Receptor CB1
- Receptor wchodzący w skład układu endokannabinoidowego, zlokalizowany głównie w układzie nerwowym, ale obecny też m.in. w naczyniach krwionośnych i wątrobie.
- Śródbłonek
- Jednowarstwowa błona wyściełająca od wewnątrz naczynia krwionośne, pełniąca kluczową rolę w regulacji napięcia naczyń oraz transporcie substancji do ścian tętnic.
- Cholesterol LDL
- Cząsteczka transportująca cholesterol z wątroby do komórek ciała, nazywana potocznie \\\"złym cholesterolem\\\", której nadmiar przyczynia się do rozwoju miażdżycy.
- Rimonabant
- Lek blokujący receptory CB1, wprowadzony dawniej w celu walki z otyłością, wycofany ze względu na wywoływanie stanów lękowych i depresji.
