Najważniejsze
- •Leki z grupy GLP-1 aktywują neurony głodu AgRP w podwzgórzu samic myszy, co stymuluje spalanie tkanki tłuszczowej.
- •Blokada neuronów AgRP lub receptorów kortykosteronu (odpowiednika kortyzolu) zatrzymała proces odchudzania u samic, ale nie u samców, wskazując na różnice płciowe.
- •Odkrycie podważa dotychczasowy konsensus, że leki te działają wyłącznie poprzez hamowanie łaknienia i wyciszanie neuronów AgRP.
- •Badania przeprowadzono na myszach, a różnice metodologiczne oraz powiązania finansowe autorów z farmacją wymagają ostrożności w interpretacji wyników u ludzi.
Naukowcy z Yale School of Medicine wykazali, że leki z grupy GLP-1 aktywują u samic myszy neurony głodu AgRP. Proces ten stymuluje u nich długotrwałe spalanie tkanki tłuszczowej.
Zespół naukowców z Yale School of Medicine oraz Uniwersytetu w Manchesterze wykazał, że leki przeciwotyłościowe z grupy GLP-1 aktywują u samic myszy neurony głodu AgRP. Proces ten okazał się kluczowy do wywołania długofalowego spalania tkanki tłuszczowej u badanych zwierząt. Badanie, którym kierowali doktorant Mateus d’Avila oraz prof. Tamas Horvath, opublikowano w czasopiśmie „PNAS”.
Doświadczenia przeprowadzono na myszach zmodyfikowanych genetycznie. Badacze podawali zwierzętom semaglutyd w dawce 0,16 mg/kg przez 15 dni. Wywołało to aktywację neuronów AgRP w podwzgórzu oraz zwiększyło liczbę ich mitochondriów. W testach wykorzystano również eksperymentalny związek GLP-140, dostarczony przez firmę Eli Lilly. Substancję tę podawano gryzoniom przez tydzień, po uprzednim pięciotygodniowym stosowaniu diety wysokotłuszczowej.
Różnice między płciami a mechanizm działania
Blokada neuronów AgRP lub receptorów kortykosteronu (odpowiednika ludzkiego kortyzolu) zatrzymała proces spalania tkanki tłuszczowej u samic. U samców usunięcie tych samych komórek nie osłabiło znacząco działania semaglutydu. Odkrycie to ujawnia wyraźne różnice w reakcji metabolicznej w zależności od płci.
Dotychczasowy konsensus naukowy zakładał, że semaglutyd i inne analogi GLP-1 powodują utratę masy ciała wyłącznie poprzez hamowanie łaknienia i wyciszanie neuronów AgRP. Nowe wyniki sugerują jednak, że długofalowe utrzymanie niższej masy ciała wymaga zaangażowania osi stresu do koordynacji procesu spalania tłuszczu. Zrozumienie tego mechanizmu ma duże znaczenie dla rynku leków przeciwotyłościowych, którego wartość do 2030 roku ma osiągnąć 100 miliardów dolarów rocznie.
Ograniczenia badania i kontrowersje
Prezentowane wyniki pochodzą wyłącznie z testów na modelach zwierzęcych. Obecne ograniczenia techniczne uniemożliwiają bowiem monitorowanie aktywności neuronów AgRP u ludzi. Co ważne, badania kliniczne pokazują, że w populacji ludzkiej zarówno kobiety, jak i mężczyźni skutecznie redukują masę ciała pod wpływem leków z grupy GLP-1. Część środowiska naukowego wskazuje również na sprzeczności metodologiczne opisanego doświadczenia z wcześniejszymi pracami innych zespołów. Warto też dodać, że autorzy badania deklarują powiązania finansowe z sektorem farmaceutycznym.
Mechanizm działania leków GLP-1 u samic myszy wg badaczy z Yale
Badanie Yale School of Medicine / PNAS
Różnice w reakcji na leki GLP-1 u myszy w zależności od płci
Samce myszy
Samice myszy
Słownik pojęć
- GLP-1
- Glukagonopodobny peptyd-1; hormon jelitowy stymulujący wydzielanie insuliny, hamujący wydzielanie glukagonu i opóźniający opróżnianie żołądka. Leki z tej grupy (mimetyki GLP-1) są stosowane w leczeniu cukrzycy typu 2 oraz otyłości.
- Neurony AgRP
- Neurony w podwzgórzu wytwarzające peptyd powiązany z agouti (AgRP). Tradycyjnie uważa się je za kluczowe komórki stymulujące apetyt i poszukiwanie pokarmu (neurony głodu).
- Kortykosteron
- Główny hormon z grupy glikokortykoidów u gryzoni (odpowiednik ludzkiego kortyzolu), zaangażowany w regulację metabolizmu, reakcji zapalnych oraz reakcji na stres.
- Mitochondrium
- Organellum komórkowe odpowiedzialne za produkcję energii (ATP). Zwiększenie ich liczby w neuronach AgRP pod wpływem semaglutydu sugeruje intensyfikację ich pracy metabolicznej.
- Semaglutyd
- Organiczny związek chemiczny, lek będący agonistą receptora GLP-1, stosowany m.in. pod nazwami handlowymi Ozempic czy Wegovy w terapii cukrzycy i otyłości.
