Krajowa Sieć Hematologiczna: mamy leki z XXI wieku, ale wciąż ścieżki z XX

Stawką w całej historii z Krajową Siecią Hematologiczną jest to, czy system wreszcie przestanie działać według zasady „kto się przebije, ten się leczy nowocześnie”. Polska ma dziś jedne z najlepszych w Europie możliwości terapii hematoonkologicznych – trzecie miejsce w UE pod względem dostępności, programy lekowe, CAR-T dla kilkuset pacjentów rocznie. A jednocześnie wciąż brakuje najprostszego: jasnej drogi od lekarza rodzinnego do specjalistycznego ośrodka, zanim choroba zdąży się wymknąć spod kontroli. Projekt za ok. 12 mln zł, który ruszy 1 lipca 2026 r. i potrwa do jesieni 2029 r., ma być odpowiedzią właśnie na ten paradoks. Instytut Hematologii i Transfuzjologii razem z Centrum e-Zdrowia dostały zadanie stworzenia 19 standardowych ścieżek diagnostyczno-terapeutycznych, wprowadzenia trzystopniowej referencyjności ośrodków i zbudowania platformy informatycznej do monitorowania leczenia w czasie rzeczywistym. W teorii brzmi to jak podręcznikowy przykład tego, jak powinna działać wysokospecjalistyczna dziedzina medycyny w kraju, który wydaje na same terapie hematoonkologiczne ok. 2,5 mld zł rocznie. Problem w tym, że polskie doświadczenia z „sieciami” są mieszane. Pilotaż Krajowej Sieci Onkologicznej pokazał, że można zebrać morze danych i wskaźników jakości, a pacjent w powiecie i tak nie odczuje różnicy, jeśli nie poprawi się realna przepustowość systemu: liczba specjalistów, dostępność badań, logistyczna sprawność szpitali. Teraz MZ zapowiada, że wnioski z onkologii uwzględni, ale na razie widzimy głównie zapowiedzi – mierniki, ścieżki, algorytmy. Zabrakło twardej odpowiedzi, jak równolegle zostaną wzmocnione zasoby: kadry, finansowanie ośrodków, sposób rozliczeń. Z drugiej strony kierunek jest sensowny. Hematologia to jedna z najszybciej rozwijających się dziedzin – EMA rejestruje ok. 19 nowych terapii rocznie. Bez spójnej sieci i dobrej informatyki łatwo zamienić ten postęp w kosztowny chaos: drogie leki podawane za późno, zbyt rzadko, nie tym, którzy odniosą największą korzyść. Integracja POZ, AOS i ośrodków referencyjnych, czytelne kryteria kierowania, szkolenia dla lekarzy rodzinnych – to są elementy, które realnie mogą skrócić czas od pierwszych objawów do skutecznej terapii. Pytanie brzmi, czy projekt nie ugrzęźnie w fazie „pilotażu pilotażu”. Do 2029 r. będziemy mieli 19 opracowanych ścieżek i działającą platformę IT w 44 ośrodkach w sześciu województwach. Prawdziwy test przyjdzie, gdy trzeba będzie to rozciągnąć na cały kraj, zmienić kontraktowanie, zmusić system do korzystania z nowych standardów, a nie traktować ich jako „zalecenia”. Jeśli się uda, pacjent z podejrzeniem białaczki przestanie być zdany na przypadek i osobiste kontakty lekarza. Jeśli się nie uda, Krajowa Sieć Hematologiczna stanie się kolejnym projektem, który świetnie wygląda w prezentacjach i sprawozdaniach do Brukseli, ale słabo – na korytarzu w powiatowym szpitalu.