Najważniejsze
- •Zrębki nasączone deltametryną zmniejszyły liczbę kleszczy na badanych odcinkach szlaków aż o 99 proc.
- •Sama warstwa suchych zrębków też działała ochronnie, ograniczając obecność kleszczy o 48 proc., bo utrudniała wzrost roślinności przy ścieżkach.
- •Badanie objęło 20 odcinków po 50 metrów w Ottawa Greenbelt i trwało dwa sezony, w latach 2022–2023.
- •Eksperci podkreślają jednak, że mniejsza liczba kleszczy nie musi automatycznie oznaczać mniej zachorowań na boreliozę.
- •Metoda może być przydatna przede wszystkim na szerokich, intensywnie użytkowanych trasach, ale wymaga dalszych badań w praktyce zdrowia publicznego.
Naukowcy z Uniwersytetu w Ottawie podali, że zrębki nasączone deltametryną mogą ograniczyć populację kleszczy na szlakach turystycznych o 99 proc.
Naukowcy z Uniwersytetu w Ottawie poinformowali, że prosta metoda z użyciem zrębków nasączonych deltametryną może zmniejszyć liczbę kleszczy na szlakach turystycznych o 99 proc. Badanie prowadzono przez dwa lata, w latach 2022–2023, na 20 odcinkach ścieżek o długości 50 metrów w Ottawa Greenbelt.
Zespół porównał trzy rozwiązania: odcinki bez bariery, fragmenty wysypane suchymi zrębkami jesionowymi oraz te same zrębki nasączone środkiem owadobójczym. Sama warstwa zrębków ograniczała obecność kleszczy o 48 proc., ponieważ blokowała wzrost roślinności przy krawędzi ścieżek. Wersja z deltametryną dała znacznie silniejszy efekt i niemal całkowicie redukowała liczbę pajęczaków w pobliżu szlaków.
Badanie dotyczyło terenów rekreacyjnych w dwóch częściach Ottawa Greenbelt. Jak podawały CBC News i The Weather Network, naukowcy uznali tę metodę za prostą i stosunkowo tanią, a jednocześnie możliwą do zastosowania na szerokich, intensywnie użytkowanych trasach. Katarina Ost, jedna z badaczek, mówiła w rozmowie z CBC, że deltametryna po przyklejeniu do zrębków nie przemieszcza się znacząco, co ma ograniczać ryzyko dla zwierząt domowych przechodzących po szlaku.
Eksperci zwracają jednak uwagę na ograniczenia. Metoda działa najlepiej tam, gdzie spacerowicze trzymają się wyznaczonej trasy, bo kleszcze mogą nadal występować poza obrzeżem ścieżki. Dr Christopher Labos z Uniwersytetu McGilla podkreślił, że samo ograniczenie liczby kleszczy nie wystarczy, jeśli nie przełoży się na mniej zachorowań na boreliozę.
Kontekst epidemiologiczny jest w Kanadzie coraz poważniejszy. Według danych przywoływanych przez Polsat News w 2024 roku odnotowano tam blisko 29 860 przypadków boreliozy, a w 2025 roku już 48 725. W ostatniej dekadzie liczba zachorowań rosła gwałtownie, a dotychczasowe sposoby ograniczania ryzyka, takie jak repelenty czy kontrola populacji gryzoni, nie dawały tak dobrych efektów jak nowa metoda testowana w Ottawie.
Autorzy badania sugerują, że podobne rozwiązanie można by rozważać przede wszystkim na dużych, popularnych szlakach o wysokim zagęszczeniu kleszczy. Potrzebne będą jednak dalsze analizy, które pokażą, czy spadek liczby kleszczy rzeczywiście obniża liczbę zakażeń boreliozą w praktyce.
Najważniejsze wyniki badania z Ottawa Greenbelt
| Rozwiązanie | Efekt względem odcinków kontrolnych | Opis działania |
|---|---|---|
| Brak bariery | 0% | Punkt odniesienia |
| Suche zrębki jesionowe | -48% | Ograniczały wzrost roślinności przy krawędzi ścieżki |
| Zrębki z deltametryną | -99% | Niemal całkowicie redukowały liczbę kleszczy przy szlakach |
Na podstawie badania Uniwersytetu w Ottawie opisanego przez CBC News, The Weather Network i Earth.com.
Jak działa bariera ze zrębków przeciw kleszczom?
Na podstawie badania Uniwersytetu w Ottawie opisanego przez CBC News i The Weather Network.
Słownik pojęć
- Deltametryna
- Środek owadobójczy z grupy pyretroidów, stosowany do zwalczania pasożytów i owadów; w badaniu nasączono nim zrębki na szlakach.
- Kleszcz
- Pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią kręgowców; może przenosić choroby, m.in. boreliozę.
- Borelioza
- Choroba odkleszczowa wywoływana przez bakterie z rodzaju Borrelia, najczęściej przenoszona przez kleszcze z rodzaju Ixodes.
- Ottawa Greenbelt
- Pas terenów zielonych otaczających Ottawę, gdzie prowadzono opisane badanie terenowe.
- Zrębki drzewne
- Rozdrobnione kawałki drewna używane m.in. jako ściółka; w badaniu tworzyły barierę ograniczającą wzrost roślinności przy ścieżkach.
- Drag sampling
- Metoda zbierania kleszczy polegająca na przeciąganiu płótna lub tkaniny po roślinności i liczeniu przyczepionych osobników.
- Nimfa
- Młody etap rozwojowy kleszcza; ma niewielkie rozmiary i często odpowiada za większość zakażeń u ludzi.
