Najważniejsze
- •Kąpiel w słodkowodnych akwenach spełniających normy UE ponad dwukrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia problemów skórnych (wysypka, swędzenie, wrzody).
- •Każdy 10-krotny wzrost stężenia bakterii E. coli w wodzie podnosi ryzyko dolegliwości żołądkowo-jelitowych aż o 73%.
- •Fagi somatyczne (wirusy bakteryjne) okazują się trwalszym i dokładniejszym wskaźnikiem zanieczyszczenia wód niż powszechnie badane bakterie kałowe.
- •Mimo zwiększonego ryzyka, objawy dotknęły jedynie około 2% badanych, a większość infekcji miała łagodny i krótkotrwały przebieg.
Kąpiel w słodkowodnych kąpieliskach na Węgrzech ponad dwukrotnie zwiększa ryzyko chorób skóry, a wraz ze wzrostem zanieczyszczenia wody rośnie też prawdopodobieństwo wystąpienia dolegliwości żołądkowych.
Kąpiel w słodkowodnych akwenach na Węgrzech ponad dwukrotnie zwiększa u pływaków ryzyko chorób skóry. Ponadto wraz ze wzrostem zanieczyszczenia wody rośnie prawdopodobieństwo wystąpienia dolegliwości żołądkowych. Wnioski te płyną z analizy randomizowanego badania klinicznego, opublikowanej w sierpniu 2026 roku przez University of East Anglia. Badanie objęło 2368 ochotników na czterech kąpieliskach spełniających europejskie normy czystości.
Przebieg eksperymentu nad wodą
Praca naukowa ukazała się w czasopiśmie International Journal of Hygiene and Environmental Health. Badacze z konsorcjum Epibathe losowo podzielili uczestników na dwie grupy: pierwsza wchodziła do wody na 10 minut i musiała co najmniej trzykrotnie całkowicie zanurzyć głowę, natomiast druga (kontrolna) pozostawała na brzegu. Prawdopodobieństwo wystąpienia dolegliwości skórnych – takich jak wysypka, swędzenie czy owrzodzenia – okazało się u osób kąpiących się ponad dwukrotnie wyższe niż u tych, które pozostały na brzegu.
Każdy dziesięciokrotny wzrost stężenia bakterii Escherichia coli (E. coli) w badanej wodzie wiązał się ze wzrostem ryzyka dolegliwości żołądkowo-jelitowych o 73 proc. Z kolei dziesięciokrotny wzrost liczby fagów somatycznych (wirusów infekujących bakterie jelitowe) zwiększał to ryzyko o 45 proc. Objawy te, podobnie jak problemy skórne, dotknęły jednak tylko nieco ponad 2 proc. wszystkich uczestników, a większość zachorowań miała łagodny i krótkotrwały przebieg. Badanie współfinansowano ze środków 6. Programu Ramowego Unii Europejskiej oraz brytyjskiego National Institute for Health and Care Research we współpracy z UK Health Security Agency.
Potrzeba zmian w unijnych normach
Obecnie obowiązująca dyrektywa unijna dopuszcza stężenia bakterii E. coli, przy których ryzyko infekcji żołądkowej wyraźnie rośnie. Publikacja wyników zbiega się w czasie z debatą w Wielkiej Brytanii na temat zanieczyszczenia rzek i zrzutów ścieków przez przedsiębiorstwa wodociągowe, co budzi szczególne emocje w okresie rosnącej popularności pływania w otwartych akwenach. Badanie wskazuje dodatkowo, że fagi somatyczne mogą być trwalszym wskaźnikiem zanieczyszczenia wód słodkich niż powszechnie badane bakterie kałowe.
Warto zauważyć, że wnioski te opierają się na danych zebranych około 20 lat przed ich publikacją. Ponadto wysoka temperatura węgierskich wód utrudnia bezpośrednie odniesienie tych wyników do chłodniejszych regionów. Dodatkowo stawiana przez autorów teza, że wysypki wywołuje tzw. świąd pływaków lub zanieczyszczenia rolnicze, wciąż pozostaje jedynie niezweryfikowaną hipotezą.
Ryzyko zdrowotne związane z kąpielą w słodkiej wodzie
Badanie kliniczne Epibathe (2368 ochotników)
Wpływ wzrostu zanieczyszczenia wody na ryzyko dolegliwości u pływaków
| Wskaźnik zanieczyszczenia | Wzrost stężenia wskaźnika | Wzrost ryzyka dolegliwości żołądkowo-jelitowych |
|---|---|---|
| Bakterie E. coli | 10-krotny | +73% |
| Fagi somatyczne (wirusy) | 10-krotny | +45% |
University of East Anglia / International Journal of Hygiene and Environmental Health
Słownik pojęć
- E. coli (Escherichia coli)
- Bakterie pałeczki okrężnicy, powszechnie występujące w jelicie grubym ludzi i zwierząt ciepłokrwistych; ich obecność w wodzie świadczy o zanieczyszczeniu kałowym.
- Fagi somatyczne
- Wirusy, które infekują wyłącznie komórki bakteryjne; w badaniach czystości wód są używane jako wskaźnik obecności wirusów chorobotwórczych dla ludzi.
- Randomizowane badanie kliniczne
- Rodzaj badania naukowego, w którym uczestnicy są losowo przydzielani do grupy badawczej (poddawanej działaniu czynnika) lub kontrolnej, co pozwala na obiektywną ocenę skutków.
- Świąd pływaków (szkodliwość cerkarii)
- Sezonowe, swędzące zapalenie skóry (dermatoza) wywoływane przez larwy przywr (płazińców), które przypadkowo wnikają pod skórę człowieka podczas kąpieli w akwenach słodkowodnych.
