Najważniejsze
- •Drapanie daje chwilową ulgę, ale nasila stan zapalny, obrzęk i liczbę komórek zapalnych w skórze.
- •Badanie zespołu z Uniwersytetu w Pittsburghu na myszach wskazuje, że ograniczenie drapania zmniejsza nasilenie wysypki.
- •Kluczową rolę mogą odgrywać komórki tuczne oraz substancja P uwalniana przez zakończenia nerwowe przewodzące ból.
- •Drapanie może mieć też niewielki efekt ochronny, bo pomaga ograniczać niektóre bakterie, np. Staphylococcus aureus, ale nie zmienia to ogólnej oceny zjawiska.
- •Wnioski z badania mogą pomóc w opracowaniu skuteczniejszych terapii przewlekłego świądu, m.in. w egzemie i innych chorobach skóry.
Badania zespołu dr. Daniela Kaplana z Uniwersytetu w Pittsburghu pokazują, że drapanie świądu nasila stan zapalny skóry i pogarsza zmiany. Potwierdzono to w badaniach na myszach.
Nowe badania zespołu dr. Daniela Kaplana z Uniwersytetu w Pittsburghu pokazują, dlaczego drapanie swędzącego miejsca przynosi krótką ulgę, a potem nasila stan zapalny skóry. W doświadczeniach prowadzonych w laboratorium 27 czerwca 2026 roku naukowcy wykazali na modelu myszy, że drapanie ukąszeń i zmian skórnych zwiększa obrzęk oraz liczbę komórek zapalnych.
Kaplan, dermatolog z Uniwersytetu w Pittsburghu, badał alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, wywoływane przez czynniki drażniące, takie jak trucizna z bluszczu czy nikiel w biżuterii. Jego zespół nałożył myszom na uszy substancję wywołującą wysypkę. U zwierząt, które mogły się drapać, reakcja zapalna była wyraźniejsza. Gdy jednak badacze założyli myszom specjalne kołnierze, podobne do weterynaryjnych „stożków wstydu”, tak by odczuwały świąd, ale nie mogły rozdrapać skóry, obrzęk był mniejszy, a komórek zapalnych pojawiało się mniej.
Naukowcy przyjrzeli się też komórkom tucznym, które należą do pierwszej linii odpowiedzi immunologicznej. Gdy zostają pobudzone, mogą uwalniać substancje pomagające zwalczać drobnoustroje, ale też histaminę wywołującą świąd. Zespół Kaplana opisał wcześniej, że podczas drapania zakończenia nerwowe przewodzące ból uwalniają substancję P, która aktywuje komórki tuczne inną drogą niż alergeny. To ma tłumaczyć, dlaczego rozdrapywanie świądu napędza błędne koło swędzenia i zapalenia.
Badacze sprawdzili także, skąd bierze się chwilowa ulga po podrapaniu. Jedna z hipotez mówiła, że drapanie może pomagać usuwać pasożyty. Zespół Kaplana zaszczepił jednak myszy bakterią Staphylococcus aureus i powtórzył eksperyment z kołnierzami. Zwierzęta, które się drapały, miały mniej tej bakterii na uszach, co sugeruje pewien efekt ochronny. Kaplan zaznaczył jednak, że nie zmienia to ogólnej oceny zjawiska. „Ostatecznie drapanie jest szkodliwe” — powiedział.
Świąd dotyczy wielu schorzeń, od łagodnych ukąszeń owadów po poważniejsze choroby skóry. W praktyce lekarze od dawna zalecają, by nie rozdrapywać zmian, ponieważ może to uszkadzać skórę i nasilać objawy. Autorzy badania liczą, że lepsze poznanie roli komórek tucznych i szlaku z udziałem substancji P pomoże w opracowaniu skuteczniejszych leków na przewlekły świąd, w tym w egzemie i innych chorobach dermatologicznych.
Najważniejsze wyniki eksperymentów z badania zespołu z Pittsburgha
| Eksperyment | Co porównano | Wynik |
|---|---|---|
| Myszy z możliwością drapania | Drapanie zmian skórnych vs brak drapania | Większy obrzęk i więcej komórek zapalnych |
| Myszy w kołnierzach ochronnych | Świąd bez możliwości drapania | Mniejszy obrzęk i mniej komórek zapalnych |
| Myszy zakażone Staphylococcus aureus | Drapanie vs brak drapania | Mniej bakterii na uszach u drapiących się zwierząt |
Na podstawie artykułu o badaniach zespołu dr. Daniela Kaplana z Uniwersytetu w Pittsburghu (2026-06-27).
Jak drapanie napędza błędne koło świądu i zapalenia
Na podstawie badania opisanego w artykule oraz publikacji zespołu Kaplana.
Słownik pojęć
- Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry
- Stan zapalny skóry wywołany kontaktem z alergenem lub substancją drażniącą, np. niklem czy trującym bluszczem.
- Komórki tuczne
- Komórki układu odpornościowego, które uwalniają m.in. histaminę i biorą udział w reakcjach alergicznych oraz świądzie.
- Histamina
- Substancja chemiczna wywołująca m.in. świąd, zaczerwienienie i obrzęk w reakcji zapalnej.
- Substancja P
- Mediator uwalniany przez neurony czuciowe, który może aktywować komórki tuczne i nasilać stan zapalny.
- Staphylococcus aureus
- Gronkowiec złocisty — bakteria, która może kolonizować skórę i wywoływać zakażenia oraz nasilenie zmian skórnych.
- Bariera skóry
- Warstwa ochronna skóry, która utrudnia wnikanie drobnoustrojów, alergenów i substancji drażniących.